I OZ 802/12

I OZ 802/12 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2012-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-10-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Janina Antosiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
I OZ 56/13 - Postanowienie NSA z 2013-02-05
I OZ 362/13 - Postanowienie NSA z 2013-05-15
IV SAB/Wa 145/12 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2012-12-10
I OZ 685/13 - Postanowienie NSA z 2013-08-08
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art.247
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2012 r. sygn. akt IV SAB/Wa 145/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E. S. na bezczynność Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku o ułaskawienie postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
E. S. w dniu 10 lipca 2012 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku o ułaskawienie jej jako bezpodstawnie skazanej wyrokiem Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim z dnia 13 września 2011 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II W 204/11 za wykroczenie z art. 147 § 1 Kodeksu wykroczeń, utrzymanym w mocy przez Sąd Okręgowy w Białymstoku z dnia 31 stycznia 2012 r. wydanym w sprawie o sygn. akt [...]. Skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 139 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.), zwanej dalej "Konstytucją", Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej stosuje prawo łaski, zaś prawa tego nie stosuje się jedynie do osób skazanych przez Trybunał Stanu. W ocenie skarżącej w przypadku złożenia do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o ułaskawienie musi on podjąć postępowanie ułaskawieniowe. W tej sytuacji, skoro Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nie ułaskawił skarżącej na jej wniosek, skarga na jego bezczynność w tym przedmiocie jest zdaniem skarżącej zasadna.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej wniósł o odrzucenie skargi podnosząc, że z uwagi na pozycję ustrojową i formy działania Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej "p. p. s. a.").
Pismem z dnia 30 sierpnia 2012 r. skarżąca wystąpiła do WSA w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 września 2012 r., na podstawie art. 254 § 1 i art. 247 p.p.s.a., odmówił przyznania skrzącej prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p. p. s. a. aby sąd administracyjny mógł rozpoznać skargę na bezczynność muszą być spełnione dwie przesłanki: 1) podmiot, którego bezczynność jest przedmiotem skargi, należy do administracji publicznej oraz 2) podmiot ten pozostaje w bezczynności w wydaniu: a) decyzji administracyjnej; b) postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty; c) postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; d) innego niż określone w pkt 2a-2c aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; e) pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach.
Zdaniem Sądu pierwsza przesłanka nie została spełniona, ponieważ Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nie należy do administracji publicznej. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej jest najwyższym przedstawicielem Rzeczypospolitej Polskiej i gwarantem ciągłości władzy państwowej (art. 126 ust. 1 Konstytucji). Prezydent Rzeczypospolitej czuwa nad przestrzeganiem Konstytucji, stoi na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa oraz nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium (art. 126 ust. 1 Konstytucji). Przepisy te oraz pozostałe przepisy rozdziału V Konstytucji, sytuują Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej poza strukturą administracji publicznej, przesądzając, że jest on głową państwa nie włączoną w nurt bieżącej aktywności o charakterze administracyjnym. Właściwość przypisana sądom administracyjnym jest określona precyzyjnie i obejmuje w zakresie określonym w p. p. s. a. kontrolę działalności administracji publicznej, a nie kontrolę działalności wszystkich organów władzy publicznej (art. 184 Konstytucji na tle art. 7 Konstytucji). Prezydent RP, wydając akt łaski, działa jako głowa Państwa Polskiego, symbolizując majestat Państwa, jego suwerenność, w pełni uznaniową władzę w danym zakresie. Wykracza to poza sferę działalności administracyjnej i nie jest wykonywaniem administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 p. p. s. a. (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 1998 r., sygn. OPS 4/98, ONSA 1999/1/6, wydana w przedmiocie nadania obywatelstwa polskiego). Zgodnie z art. 144 ust. 3 pkt 18 Konstytucji akty urzędowe Prezydenta Rzeczypospolitej dotyczące stosowania prawa łaski stanowią jego prerogatywę. Działania Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej podejmowane w ramach prerogatywy nie stanowią dosłownie stosowania prawa ani spełniania funkcji administracyjnej. Nie mogą być one tym samym zaskarżone do sądu administracyjnego i nie są zaskarżalne w administracyjnym toku instancji. Przyjmując takie stanowisko, nie jest właściwe nazywanie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej organem administracji publicznej.
W ocenie Sądu również druga przesłanka nie została spełniona. Akt łaski, będący uzewnętrznieniem przysługującego Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z mocy art. 139 Konstytucji prawa łaski, nie należy do żadnej z wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p. p. s. a. form działania. Dlatego też, w ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku o ułaskawienie jest oczywiście bezzasadna, gdyż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tej sytuacji prawo pomocy, nawet jeżeli zachodzą ku temu przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony, nie przysługuje.
E. S. w piśmie z dnia 29 września 2012 r. wniosła zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 13 września 2012 r. podnosząc, iż Sąd pozbawia ją dostępu do sądu oraz stwarza sytuację nierówności stron w postępowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Art. 247 p.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Z oceną tą należy się w pełni zgodzić. E. S. wystąpiła ze skargą, której przedmiotem uczyniła bezczynność Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ułaskawienie. Należy zauważyć, iż zasadnie Sąd I instancji podniósł, że zakres skarżonej bezczynności Prezydenta RP nie mieści się w dyspozycji art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a., a tylko w sprawach wskazanych w tym przepisie dopuszczalna jest kontrola sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 144 ust. 3 pkt 18 Konstytucji akty urzędowe Prezydenta Rzeczypospolitej dotyczące stosowania prawa łaski stanowią jego prerogatywę. Działania Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej podejmowane w ramach prerogatywy nie stanowią dosłownie stosowania prawa ani spełniania funkcji administracyjnej. Nie mogą być one tym samym zaskarżone do sądu administracyjnego i nie są zaskarżalne w administracyjnym toku instancji. Zasadnie również wskazał Sąd I instancji, że przepisy Konstytucji RP sytuują Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej poza strukturą administracji publicznej.
Trafnym było zatem stanowisko Sądu I instancji, który uznał skargę E. S. za oczywiście bezzasadną, co stanowiło przesłankę do odmowy przyznania prawa pomocy na podstawie art. 247 ustawy p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.