I OZ 762/25

I OZ 762/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia O.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 968/25 w sprawie ze skargi O.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2025 r. nr KOC/1115/Op/25 w przedmiocie zmiany odpłatności za pobyt w schronisku dla osób w kryzysie bezdomności postanawia oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Postanowieniem z 31 lipca 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 968/25 (dalej postanowienie z 31 lipca 2025 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek O.T. (dalej skarżąca) o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 3 kwietnia 2025 r. nr KOC/1115/Op/25 w przedmiocie zmiany odpłatności za pobyt w schronisku dla osób w kryzysie bezdomności.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca nie przedstawiła argumentów, które przemawiałyby za istnieniem okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji. W złożonym wniosku, jako okoliczność uzasadniającą jego uwzględnienie, powołano się jedynie ogólnie na niebezpieczeństwo spowodowania przez decyzję trudnych do odwrócenia skutków, nie wskazując, jakie to mogą być skutki. Zdaniem Sądu I instancji, podnoszone okoliczności nie mogą być uznane jako zdarzenia, które powodują niepowetowaną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, a tym samym nie wypełniają one przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej ppsa). Poza podnoszonymi twierdzeniami, skarżąca nie przedstawiła dokumentów dotyczących jej sytuacji majątkowej, jak również dokumentacji medycznej dotyczącej jej sytuacji zdrowotnej (poza zaświadczeniami wydanymi na jej prośbę). Skarżąca nie wykazała w istocie, że wykonanie decyzji spowoduje niepowetowaną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Nie przedstawiła ona informacji potwierdzających zasadność złożonego wniosku. Tym samym, nie uprawdopodobniła okoliczności określonych w art. 61 § 3 ppsa i brak było podstaw do uwzględnienia wniosku. W tej sytuacji Sąd I instancji, na mocy art. 61 § 3 i 5 ppsa, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 11 lutego 2025 r. nr 003103/08/2025 (k. 278-281 akt sądowych).
Zażalenie na postanowienie z 31 lipca 2025 r. złożyła skarżąca. Zwróciła się o zastosowanie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, co oznacza, że w przypadku niejasności co do faktów w postępowaniu administracyjnym, wątpliwości te powinny być rozstrzygane na korzyść osoby, której dotyczy postępowanie. Powołała się na art. 61 § 3 ppsa, wskazując fragment "jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". Dalsza argumentacja dotyczyła "pracy przymusowej" na rzecz X. Wskazała, że jeżeli administracja publiczna m.st. Warszawy żąda zapłaty za usługi schroniska dla osób bezdomnych [...], "to należy być w zgodzie z prawem i rozliczonym jako organy i państwo.". Podsumowując, stwierdziła, że "Wymuszanie zapłaty za usługi od osoby bezdomnej, ubogiej i chorej będąc osobą sądową dla robót przymusowych - bo do tego to postanowienie się sprowadza - pogłębia i tak już bardzo zły stan rzeczy." (k. 290, 294-295 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków [...] (art. 61 § 3 zd. 1 ppsa).
Ze wskazanego przepisu wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Wskazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w art. 61 § 3 ppsa przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Pojęcie wyrządzenia znacznej szkody należy przy tym rozumieć w taki sposób, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które - raz zaistniałe - powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Zażalenie, a tym samym wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie mogły zostać uwzględnione. Decyzją z 18 września 2024 r. nr 015971/01/2024 przyznano skarżącej świadczenie w formie tymczasowego schronienia w Schronisku [...] przy ul. [...] w W. na okres od 1 października 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. odpłatnie w wysokości 30%, tj. w kwocie 180 zł, przy czym zwolniono częściowo skarżącą z odpłatności do kwoty 60 zł miesięcznie. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 11 lutego 2025 r. nr 003103/08/2025, mocą której zmieniono odpłatność ustaloną decyzją z 18 września 2024 r. nr 015971/01/2024, ustalając ją za okres od 1 listopada 2024 r. do 30 listopada 2024 r. w wysokości 40% dochodu uzyskanego w październiku, tj. w kwocie 718,68 zł, a za okres od 1 grudnia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. w wysokości 40% dochodu uzyskanego w listopadzie, tj. w kwocie 797,76 zł oraz zwolniono skarżącą częściowo z odpłatności za świadczenie w formie tymczasowego schronienia przyznanego decyzją z 18 września 2024 r. za obydwa wskazane okresy do kwoty po 400 zł za każdy z nich. Co istotne, zaskarżoną decyzją i poprzedzającą ją decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z 11 lutego 2025 r. nr 003103/08/2025 zmieniono jedynie zasady odpłatności za pobyt skarżącej w Schronisku [...]. Organy w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym nie ustaliły tej odpłatności co do zasady, która istniała już wcześniej na mocy decyzji z 18 września 2024 r. nr 015971/01/2024. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z 11 lutego 2025 r. odnosiły się więc do wysokości kwot obciążających skarżącą, a nie co do zasady odpłatności za udzielone jej świadczenie. Wskazać także trzeba, że zapłata oznaczonej w decyzji Prezydenta należności ma charakter odwracalny, a w przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji, uiszczona należność podlega zwrotowi. Nie została zatem spełniona przesłanka trudnych do odwrócenia skutków. Wnosząc skargę do sądu administracyjnego skarżąca zainicjowała procedurę niezbędną do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie, zasadności obciążenia jej kosztami przyznanego świadczenia w formie tymczasowego schronienia w Schronisku [...].
W niniejszej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody. Ocena ta bierze się nie tylko z braku uprawdopodobnienia przez wnioskodawczynię zaistnienia wspomnianego niebezpieczeństwa, ale również z uwzględnienia całokształtu sprawy i zasad doświadczenia życiowego. Każde wykonanie aktu dotyczącego należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jego adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności w każdym przypadku powoduje powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Przyjęcie przeciwnej optyki skutkowałoby koniecznością wstrzymania wykonania każdego postanowienia i każdej decyzji niekorzystnej dla strony postępowania administracyjnego. To zaś nie tylko mija się z przepisami prawa (zastosowanie instytucji z art. 61 ppsa jest wyjątkiem, a nie regułą), ale również destabilizowałoby obrót prawny.
O ile jednym z powodów korzystania przez skarżącą z przyznanego świadczenia jest ubóstwo, o tyle jej sytuacja dochodowa uległa poprawie. Dlatego też organy zmieniły dotychczas ustalone zasady odpłatności za korzystanie z tego świadczenia we wskazanych okresach, uzależniając kolejne kwoty od dochodów skarżącej w miesiącach okresy te poprzedzających. Skarżąca nie uprawdopodobniła swojej aktualnej sytuacji dochodowej ani majątkowej, ani że nie jest w stanie ponieść kosztów objętych zaskarżoną decyzją i decyzją ją poprzedzającą. Nie sprecyzowała również swojej sytuacji zdrowotnej, poprzestając na stwierdzeniu, że jest osobą chorą. Nie przedstawiła żadnego dokumentu, z którego można byłoby wnioskować, że jest ona osobą schorowaną i ponosi z tego tytułu określone koszty albo że jej możliwości zarobkowe są w związku z tym ograniczone. Twierdzenie w tym aspekcie jest na tyle niekonkretne, że nie mogło stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W konsekwencji, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie sprostała spoczywającemu na niej ciężarowi uprawdopodobnienia przesłanek do przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Nie jest rolą Sądu domyślanie się, na czym polega interes prawny strony wobec złożonego przez nią wniosku o wstrzymanie wykonania danego aktu administracyjnego, a więc wyręczanie wnioskodawcy i poszukiwanie za niego okoliczności, które przemawiałyby za zasadnością zastosowania ochrony tymczasowej.
Powołana przez skarżącą zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony dotyczy wątpliwości interpretacyjnych co do treści normy prawnej (art. 7a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej kpa) lub wątpliwości co do stanu faktycznego (art. 81a § 1 kpa). W tej sprawie nie jest klarowne, jakiego rodzaju wątpliwości skarżąca ma na myśli. Niemniej, zasada ta ma zastosowanie - jak zauważyła sama skarżąca - w postępowaniu administracyjnym, nie zaś w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zasady obowiązujące w postępowaniu administracyjnym nie mają odpowiedniego zastosowania do postępowania przed sądem administracyjnym, które jest postępowaniem odrębnym od postępowania przed organami administracji. Skarżącej przysługiwało prawo złożenia wniosku w postępowaniu administracyjnym o wstrzymanie wykonania decyzji (art. 135 kpa), z którego jednak nie skorzystała.
Argumentacja dotycząca "pracy przymusowej" za udzielenie schronienia skarżącej jako osobie dotkniętej kryzysem bezdomności nie ma znaczenia z punktu widzenia instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Kwestia ta będzie analizowana przez Sąd właściwy do rozpoznania sprawy zainicjowanej wywiedzioną skargą.
Zasadą jest wykonalność decyzji ostatecznych. Ma ona odpowiednie zastosowanie do postanowień, ponieważ - zgodnie z art. 61 § 1 ppsa - wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W niniejszej sprawie brak było podstaw do odstępstwa od tej zasady, mając za podstawę art. 61 § 3 ppsa. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd - co do zasady - nie dokonuje oceny zasadności skargi. W rezultacie, zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa, oddalił zażalenie.