I OZ 76/24

I OZ 76/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Niczyporuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1265/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-06-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184 w zw. z art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1265/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2023 r. nr KOC/1529/Op/23 w przedmiocie zasiłku stałego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 października 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1265/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), po rozpoznaniu wniosku B. K. (dalej: Skarżąca), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 24 kwietnia 2023 r. nr KOC/1529/Op/23 w przedmiocie zasiłku stałego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Skarżąca nie przedstawiła odpowiednich argumentów, które przemawiałyby za istnieniem okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu I instancji, Skarżąca nie wykazała okoliczności określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), gdyż wskazała wyłącznie, że może to wpłynąć na pogorszenie się jej stanu zdrowia. Wobec powyższego, zdaniem Sądu I instancji złożony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest bezzasadny i brak jest podstaw do jego uwzględnienia.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wydanie rozstrzygnięcia, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu podniosła, że zgodnie z art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2023 poz. 901) nienależnie pobrane świadczenia podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Takie obciążenie finansowe Skarżącej drastycznie wpłynie na jej zdolność wyżywienia oraz zadbania o własne interesy. Wpływ potencjalnej egzekucji administracyjnej na stan psychiczny Skarżącej byłby także znaczący.
Końcowo zaznaczono, że Skarżąca swój wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji argumentowała trudną sytuacją zdrowotną oraz finansową, wskazując na niedożywienie i wychudzenie, co w efekcie skutkowało dalszym pogorszeniem się jej stanu zdrowia. Nagłe pozbawienie Skarżącej środków w wysokości 1.638,00 zł stanowi poważne nadszarpnięcie jej jednoosobowego gospodarstwa domowego, którego dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, wyliczony na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, wynosił 541,49 zł, czyli niespełna 1/3 wskazanej kwoty do egzekucji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Analiza tego przepisu wskazuje, że wolą ustawodawcy za wykonalne należy uznać także decyzje zaskarżalne do sądu administracyjnego niezależnie od możliwości przypisania im waloru prawomocności. Jednocześnie w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.
Analiza powyższych przepisów wskazuje, że obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji spoczywa na wnioskodawcy. Nie wystarcza przy tym samo powołanie się na treść obowiązujących przepisów, a uzasadnienie wniosku powinno wskazywać konkretne okoliczności rozpoznawanej sprawy świadczące o spełnieniu przesłanek przyznania ochrony tymczasowej (zob. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2022 r., sygn. akt I OZ 28/22).
W rozpoznawanej sprawie Skarżąca, składając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w zakresie ustawowych przesłanek przyznania ochrony tymczasowej, nie przedstawiła jakiejkolwiek argumentacji przemawiającej za uwzględnieniem jej żądania. Dlatego też, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji o odmowie uwzględnienia wniosku uznać należy za prawidłowe. Zauważyć, bowiem należy, że Skarżąca argumentację przemawiającą za uwzględnieniem wniosku oparła wyłącznie na twierdzeniu, że może to wpłynąć na pogorszenie się jej stanu zdrowia. Dopiero na etapie składania zażalenia jej pełnomocnik z urzędu doprecyzował, że oprócz stanu zdrowia Skarżącej za uwzględnieniem wniosku przemawia to, że nienależnie pobrane świadczenia podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co wpłynie negatywnie na i tak trudną sytuację finansową Skarżącej. Zauważyć jednakże należy, że zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzupełnionego ewentualnie o dodatkowe okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez Sąd I instancji. Ocenie, zatem podlega prawidłowość rozpoznania pierwotnego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji przez Sąd I instancji.
Mając powyższe na uwadze, jeszcze raz trzeba przypomnieć, że złożony przez Skarżącą w ramach skargi wniosek nie zawierał uzasadnienia i nie przywoływał okoliczności, które dawałyby podstawę do stwierdzenia, że w sprawie zostały spełnione przesłanki przyznania ochrony tymczasowej wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Niemniej jednak, z uwagi na podniesione w zażaleniu argumenty, wskazać należy, że zaskarżoną decyzją z 24 kwietnia 2023 r., Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] (dalej: Prezydent) z 9 lutego 2023 r., którą: 1) zmieniono decyzję Prezydenta z 4 grudnia 2020 r., w części dotyczącej okresu przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2023 r.; 2) od dnia 1 lutego 2023 r. wstrzymano wypłatę świadczenia z uwagi na brak uprawnień do zasiłku stałego; 3) wskazano, że rozliczenie składki zdrowotnej za okres od dnia 25 października 2022 r. do dnia 31 stycznia 2023 r. zostanie uregulowana bezpośrednio z ZUS; 4) orzeczono, że świadczenie wypłacone za okres braku uprawnień do zasiłku stałego, tj. od dnia 25 października 2022 r. do dnia 31 stycznia 2023 r. w łącznej kwocie 1638 zł stanowić będzie przedmiot odrębnego postępowania. W pozostałym zakresie decyzję pozostawiono bez zmian.
W związku z tym zauważyć należy, że przedmiotowy wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Kolegium z 24 kwietnia 2024 r. również z powodów przedstawionych w zażaleniu nie zasługiwałby na uwzględnienie. Decyzją tą, bowiem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta z 9 lutego 2023 r., którą to decyzją zmieniono w ww. sposób decyzję Prezydenta z 4 grudnia 2020 r. w przedmiocie zasiłku stałego. Bezpośrednim, zatem skutkiem wydania zaskarżonej decyzji jest zmiana wcześniejszej decyzji o przyznaniu świadczenia. Decyzja ta sama w sobie nie rodzi natomiast po stronie Skarżącej obowiązku zwrotu pobranego zasiłku. Obowiązek taki powstanie dopiero z chwilą ewentualnego wydania przez organ I instancji decyzji w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Wynika to bezpośrednio z zaskarżonej decyzji, gdzie w pkt 4) wskazano, że świadczenie wypłacone za okres braku uprawnień do zasiłku stałego, tj. od dnia 25 października 2022 r. do dnia 31 stycznia 2023 r. w łącznej kwocie 1638 zł stanowić będzie przedmiot odrębnego postępowania. Nie można, zatem zgodzić się z twierdzeniami zażalenia, że skutkiem wykonania zaskarżonej decyzji będzie pogorszenie się sytuacji finansowej Skarżącej. Wbrew stanowisku Skarżącej, bezpośrednim skutkiem zaskarżonej decyzji nie jest, więc konieczność zwrotu pobranego świadczenia. Obowiązek ten powstanie dopiero z chwilą ewentualnego wydania decyzji w takim przedmiocie. Jest to jednak postępowanie odrębne od postępowania będącego przedmiotem niniejszej sprawy, natomiast ostateczna decyzja wydana w takim postępowaniu może być również przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Tym samym ewentualne niekorzystne konsekwencje finansowe dla Skarżącej powstać mogą dopiero w wyniku wykonania tej kolejnej decyzji.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.