I OZ 726/25

I OZ 726/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-11-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Odrzucenie zażalenia
Sygn. powiązane
I OZ 306/25 - Postanowienie NSA z 2025-05-29
I OZ 435/23 - Postanowienie NSA z 2023-10-17
I OZ 168/24 - Postanowienie NSA z 2024-04-17
II SA/Kr 22/23 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2023-03-09
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie w części i w tej części sprawę przekazano do ponownego rozpoznania, oddalono zażalenie w pozostałym zakresie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 220 § 1 i 3, art. 227 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 22/23 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z dnia 13 grudnia 2024 r. o odrzuceniu zażalenia oraz o odrzuceniu zażalenia na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lipca 2025 r. o wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w sprawie ze skargi B. J. na pismo Wojewody Małopolskiego z dnia 11 października 2022 r. w przedmiocie udzielenia informacji w sprawie postępowania skargowego postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odrzucenia zażalenia B. J. na postanowienie z dnia 13 grudnia 2024 r. o odrzuceniu zażalenia i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; 2) oddalić zażalenie w części dotyczącej odrzucenia zażalenia B. J. na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lipca 2025 r. o wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 22/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenia B. J. na postanowienie z dnia 13 grudnia 2024 r. o odrzuceniu zażalenia oraz na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lipca 2025 r. wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 13 grudnia 2024 r. zostało odrzucone zażalenie skarżącej na postanowienie z dnia 27 sierpnia 2024 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia.
Pismem dnia 3 stycznia 2025 r. skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie.
Zarządzeniem z dnia 26 marca 2025 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia.
Na powyższe zarządzenie skarżąca wniosła zażalenie, które Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 29 maja 2025 r. sygn. akt I OZ 306/25.
Zarządzeniem z dnia 11 lipca 2025 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału wezwał skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 26 marca 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia.
Na powyższe zarządzenie, doręczone w dniu 26 lipca 2025 r., skarżąca wniosła zażalenie. Zatem, w ocenie Sądu, siedmiodniowy termin do zadośćuczynienia powyższemu wezwaniu upłynął z dniem 4 sierpnia 2025 r. (dni 2 i 3 sierpnia 2025 r. były dniami ustawowo wolnymi od pracy).
Skarżąca nie uiściła wpisu w zakreślonym terminie, a zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", orzekł o odrzuceniu zażalenia.
Ponadto Sąd zauważył, że w przypadku zarządzenia w przedmiocie wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia kosztów sądowych ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje zażalenia. Skoro zatem skarżąca wniosła zażalenie na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 lipca 2025 r. to należało je odrzucić na podstawie art. 198 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, ale wyłącznie w zakresie dotyczącym odrzucenia zażalenia B. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2024 r.
Zgodnie z art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
W rozpoznawanej sprawie zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 26 marca 2025 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z dnia 13 grudnia 2024 r. Skarżąca wniosła zażalenie na ww. zarządzenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2025 r. sygn. akt I OZ 306/25. W takiej sytuacji procesowej Sąd I instancji powinien ponownie wezwać stronę do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 26 marca 2025 r., w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia. Jak wynika z akt sprawy zarządzeniem z dnia 11 lipca 2025 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału II wezwał B. J. do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 26 marca 2025 r. do uiszczenia wpisu sądowego (k. 186), a w jego wykonaniu skierowano do strony pismo z dnia 14 lipca 2025 r. zatytułowane "Wezwanie do wykonanie prawomocnego zarządzenia", jednakże w treści wskazanego pisma nie wskazano w sposób wyraźny i niepozostawiający wątpliwości w jakim terminie powinien zostać uiszczony wpis od zażalenia, a także nie poinformowano skarżącej o rygorze w sytuacji gdy wezwanie nie zostanie wykonane.
Z tych względów odrzucenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zażalenia B. J. na postanowienie z dnia 13 grudnia 2024 r. należy ocenić jako przedwczesne.
Odnosząc się natomiast do kwestii odrzucenia zażalenia skarżącej na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 lipca 2025 r. z uwagi na jego niedopuszczalność zauważyć należy, że stosownie do treści art. 194 § 1 P.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia, których przedmiotem jest: 1) przekazanie sprawy innemu sądowi administracyjnemu; 1a) odrzucenie skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3; 1b) umorzenie postępowania; 2) wstrzymanie lub odmowa wstrzymania wykonania decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, o których mowa w art. 61; 4) odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku; 5) sprostowanie lub wykładnia orzeczenia albo ich odmowa; 5a) odrzucenie wniosku o uzupełnienie wyroku albo odmowa jego uwzględnienia; 6) oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego; 7) odrzucenie skargi kasacyjnej; 8) odrzucenie zażalenia; 9) zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej; 10) ukaranie grzywną.
Powołany przepis wprost zatem określa okoliczności, w których dopuszczalne jest wniesienie przez stronę środka zaskarżenia w postaci zażalenia, a dodatkowo z przepisów szczególnych wynika, że zażalenie służy także na niektóre zarządzenia przewodniczącego, tj. na zarządzenie o pozostawieniu bez rozpoznania pisma, którego strona nie uzupełniła lub nie poprawiła w terminie (art. 49 § 2 P.p.s.a.) oraz na zarządzenie w przedmiocie kosztów sądowych (art. 227 § 1 P.p.s.a.), co potwierdza treść art. 198 P.p.s.a.
W orzecznictwie utrwalony jest przy tym pogląd, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, zgodnie z którym przepis art. 227 § 1 P.p.s.a. odnosi się do zarządzenia w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, nie odnosi się natomiast do kolejnego zarządzenia (pisma), wzywającego do wykonania wcześniejszego prawomocnego zarządzenia w tym przedmiocie. Zażalenie na wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie wpisu jest niedopuszczalne (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r. sygn. akt II FZ 714/10, z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II FZ 4/11, z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt I OZ 785/12, z dnia 29 czerwca 2017 r. sygn. akt II GZ 490/17, z dnia 13 czerwca 2018 r. sygn. akt II OZ 590/18, z dnia 11 stycznia 2022 r. sygn. akt III OZ 1300/21, z dnia 6 lutego 2023 r. sygn. akt III FZ 32/23, z dnia 15 listopada 2023 r. sygn. akt I OZ 516/23, z dnia 7 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 580/23 oraz z dnia 11 grudnia 2024 r. sygn. akt I OZ 780/24). Tak więc w obowiązującym stanie prawnym zażalenie na zarządzenie (pismo) wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego nie przysługuje. Wniesienie takiego środka zaskarżenia jest wobec tego niedopuszczalne i skutkuje jego odrzuceniem.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca objęła zażaleniem zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 lipca 2025 r. wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 26 marca 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, a zatem odrzucenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ww. zażalenia należy uznać za prawidłowe. Zażalenie to nie mieści się bowiem w katalogu postanowień, na które art. 194 § 1 P.p.s.a. przewiduje możliwość wniesienia zażalenia. Możliwość zaskarżenia ww. zarządzenia nie wynika także z pozostałych przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym art. 227 P.p.s.a. Zarządzenie wzywające do wykonania wcześniejszego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego ma charakter wyłącznie porządkowy i stanowi jedynie informację o obowiązku uiszczenia wpisu w ustalonej wysokości.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odrzucenia zażalenia B. J. na postanowienie z dnia 13 grudnia 2024 r. o odrzuceniu zażalenia i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, natomiast w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie B. J. w części dotyczącej odrzucenia zażalenia na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lipca 2025 r. o wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia.