I OZ 69/26

I OZ 69/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Niczyporuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OZ 667/25 - Postanowienie NSA z 2025-10-30
I SA/Wa 832/25 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-07-22
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 184 w zw. z art 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 832/25 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 19 marca 2025 r. nr KOC/6142/Go/24 w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "Sąd I instancji") postanowieniem z 22 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 832/25 odrzucił skargę R. G. (dalej: "Skarżąca") na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego. Sąd I instancji wskazał, że pismem z 27 maja 2025 r. wezwano Skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi poprzez podpisanie skargi lub nadesłanie własnoręcznie podpisanego egzemplarza skargi, podanie numeru PESEL oraz nadesłanie 8 egzemplarzy odpisów skargi. Przesyłka zawierająca wezwanie doręczona została Skarżącej – zgodnie z art. 73 § 1 i § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") - 13 czerwca 2025 r. Termin do wykonania wezwania upływał zatem 20 czerwca 2025 r. Mimo upływu wyznaczonego terminu Skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi, co skutkowało jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca. Wystąpiła również z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 października 2025 r., sygn. akt I OZ 667/25 oddalił powyższe zażalenie.
Następnie Sąd I instancji, postanowieniem z dnia 18 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 832/25, odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zdaniem Sądu I instancji, nie można bowiem uznać, że powołane we wniosku argumenty, tj. niemożność odebrania skierowanej do strony korespondencji zawierającej wezwanie do uzupełniania braków formalnych skargi w związku z wyjazdem za granicę, stanowią wystarczającą przesłankę uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminu. Sąd I instancji dodał, że wnosząc skargę do sądu administracyjnego strona powinna liczyć się z konsekwencjami wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego, w tym między innymi spodziewać się, że kierowana będzie do niej korespondencja sądowa. Decydując się zatem na wyjazd za granicę, zwłaszcza na dość długi okres, strona dbająca należycie o własne interesy, powinna postarać się czy to o wyznaczenie pełnomocnika do reprezentowania jej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, czy też ewentualnie upoważnić daną osobę do odbioru i zapoznania się z kierowaną do niej korespondencją sądową, a także do dokonania określonych czynności, które nie wymagają osobistego działania strony. W ocenie Sądu I instancji, nic nie stało też na przeszkodzie, aby zawiadomić Sąd o adresie do korespondencji na terenie Niemiec.
Reasumując, zdaniem Sądu I instancji, zaniechanie przez Skarżącą podjęcia działań w tym zakresie świadczy o niedochowaniu należytej staranności w prowadzeniu spraw i tym samym o winie Skarżącej.
Końcowo Sąd I instancji wskazał, że Skarżąca występując z wnioskiem o przywrócenie terminu nadesłała podpisaną skargę, wskazała numer PESEL oraz załączyła 5 odpisów skargi, w sytuacji, gdy w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych zobowiązana została m.in. do nadesłania 8 egzemplarzy odpisów skargi. Skarżąca nie dokonała zatem skutecznie wszystkich czynności, do których była wezwana i do których dokonania żądała przywrócenia terminu. W związku z tym, zdaniem Sadu I instancji, złożony wniosek jest zatem bezzasadny również z tej przyczyny.
Na powyższe postanowienie Skarżąca złożyła zażalenie.
W uzasadnieniu podała, że jej wyjazd do Niemiec nie miał charakteru rekreacyjnego, a był to wyjazd do pracy. Od wielu lat, w ten bowiem sposób próbuje uzupełnić swoją niską emeryturę. Podała, że z odpowiedzialności i przezorności udzieliła swojej córce pełnomocnictwa pocztowego do odbioru całej korespondencji sądowej. Niestety Poczta Polska nie pozostawiła awiza dotyczącego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. W związku z powyższym córka Skarżącej nie mogła odebrać powyższej przesyłki, gdyż nie miała żadnej informacji o jej nadejściu.
Końcowo zaznaczyła również, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyła odpowiednią ilość odpisów skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu uprawdopodobniając jednocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w naruszeniu terminu sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności konkretnej sprawy oraz brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy uchybienie terminu nastąpiło w wyniku przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Utrwalone jest w orzecznictwie, że okoliczności takie jak podeszły wiek i ogólnie zły stan zdrowia nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienia NSA: z dnia 16 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 7/15, z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 701/14, z dnia 16 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 966/08).
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie ocenił, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, gdyż okoliczności podane we wniosku nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Za przyczynę uzasadniającą brak winy w uchybieniu powyższego terminu nie może zostać uznany wyjazd za granicę Skarżącej w okresie obejmującym bieg terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zauważyć należy, że w odniesieniu do strony, która wyjeżdża poza miejsce swego zamieszkania w trakcie postępowania, formułuje się powinność takiego zorganizowania spraw, z ustanowieniem pełnomocnika oraz wskazaniem adresu do doręczeń przesyłek włącznie, aby podczas nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku. Jeżeli strona takich czynności nie podjęła, lub uczyniła to nieudolnie, w konsekwencji czego uchybiła terminowi wyznaczonemu do dokonania czynności, to nie można mówić o braku jej winy w powstaniu uchybienia. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu skutecznych działań, mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.
Odnosząc się do okoliczności braku pozostawienia przez Pocztę Polską awiza, przez co córka Skarżącej (posiadająca stosowne pełnomocnictwo pocztowe) - nie mogła wiedzieć o powyższej przesyłce, a zatem jej odebrać - wskazać należy, że powyższa kwestia została już przesądzona przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 października 2025 r., sygn. akt I OZ 667/25. Sąd ten uznał bowiem, że przesyłka ta została skutecznie podwójnie awizowana i doręczona Skarżącej w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. - 13 czerwca 2025 r.
W zaskarżonym postanowieniu Sądu I instancji zasadnie zatem uznano oraz wyczerpująco uzasadniono, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Zaskarżone postanowienie nie narusza więc wskazanych w zażaleniu przepisów obowiązującego prawa.
Ponadto należy pamiętać, że jednym z warunków prawidłowego złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest wymóg dopełnienia czynności, która nie została dokonana w terminie. W realiach niniejszej sprawy - Sąd I instancji wskazał, że Skarżąca nie nadesłała wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu odpowiedniej ilości odpisów skargi. Skarżąca natomiast twierdzi, że nadesłała odpowiednią ilość odpisów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższego na obecnym etapie postępowania sądowego - nie da się jednoznacznie ustalić. Znajdujące się w aktach sądowych adnotacje biura podawczego powyższej kwestii nie rozwiewają. Pamiętać jednak należy, że jeśli rzeczywiście Skarżąca występując wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu - nie wykonała czynności, której nie dokonała w terminie, to jest to jednak brak formalny wniosku, który powinien podlegać uzupełnieniu na wezwanie Sądu I instancji. Uchybienie to miałoby o tyle znaczenie dla wyniku postępowanie, jeżeli ze względów merytorycznych przedmiotowy wniosek podlegałby uwzględnieniu. Jednak w niniejszej sprawie okoliczność ta nie ma znaczenia dla dokonanej przez Sąd I instancji merytorycznej oceny wniosku.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.