I OZ 682/25

I OZ 682/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Monika Nowicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
II SA/Bd 698/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2024-12-10
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 86 § 1 i 87
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.M. i P.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Bd 698/24 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi E.M. i P.M. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 20 czerwca 2024 r. nr WSPN/DW.7581.25.2022.WJ w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, postanowieniem z dnia
12 maja 2025 r., odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia
10 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 698/24.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że ww. wyrokiem wydanym na rozprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę E. M. i P. M. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia
20 czerwca 2024 r. nr WSPN/DW.7581.25.2022.WJ w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Z protokołu rozprawy wynikało, że po wywołaniu sprawy nie stawił się nikt, a wszyscy zostali prawidłowo zawiadomieni o terminie.
Pismem z dnia 14 kwietnia 2025 r. skarżący działając w imieniu własnym oraz jako profesjonalny pełnomocnik skarżącej, wystąpił do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że powodem niezłożenia w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku było jego błędne przeświadczenie, że stosownie do treści art. 142 § 1 p.p.s.a., odpis wyroku wraz z uzasadnieniem zostanie mu doręczony z urzędu. Pełnomocnik wyjaśnił, że o uprawomocnieniu się wyroku Sądu dowiedział się z treści pisma Starosty Włocławskiego z dnia 19 marca 2025 r., które zostało mu doręczone w dniu 7 kwietnia 2025 r.
Dokonując oceny zasadności wniosku, Sąd I instancji stwierdził, że wskazane okoliczności nie stanowiły przesłanki uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. Okoliczność nieznajomości procedury sądowoadministracyjnej (pozostawanie w błędnym przeświadczeniu co do zasad, którymi rządzi się proces) nie mogła stanowić podstawy do przywrócenia terminu. Sam fakt nieznajomości trybu wnoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych – z uwagi na brak obeznania w przepisach procedury sądowoadministracyjnej – nie uzasadniał zatem, w ocenie Sądu, przywrócenia uchybionego terminu. Nieznajomość prawa czy niezrozumienie przepisów nie mogą być uznawane jako usprawiedliwione przeszkody uniemożliwiające dokonanie czynności, gdyż już ze swej istoty są one zawinione przez stronę. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają zaś wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które uniemożliwiły dokonanie czynności (złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku) we właściwym czasie, mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu spraw własnych i działając jako profesjonalny pełnomocnik.
Ponadto Sąd podkreślił, że w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, należy mieć na uwadze działania tego pełnomocnika. Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika. Zaniechanie pełnomocnika obciąża zaś samą stronę. Oznacza to, że zaniedbanie przez pełnomocnika strony czynności koniecznej do zachowania terminu procesowego nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. Z okoliczności faktycznych sprawy wynikało natomiast, jak podnosił Sąd, że skarżący będący adwokatem, jako profesjonalista, posiadał stosowne przygotowanie, wiedzę i powinien znać procedurę sądową, w tym dotyczącą terminu i sposobu wniesienia wniosku
o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jest to bowiem osoba dysponująca zarówno wiedzą prawniczą, jak i mająca świadomość konsekwencji prawnych podejmowanych przez siebie działań, jak i zaniechań. Mając więc na względzie, że zawiadomienie
o wyznaczeniu terminu rozprawy zostało doręczone profesjonalnemu pełnomocnikowi, powinien on, w przypadku niestawiennictwa na rozprawie, dowiedzieć się np. telefonicznie o zapadłym rozstrzygnięciu.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł P.M., działający w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik E. M.. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił (cyt.): "naruszenie norm przepisów postępowania, w szczególności art. 86 § 1 P.p.s.a., polegające na wadliwym przyjęciu, iż w realiach niniejszej sprawy brak jest zasadnych przesłanek, wynikających z treści cyt. wyżej przepisu, nadto, iż funkcja pełnomocnika procesowego jest tożsama ze statusem strony postępowania".
W tym stanie rzeczy autor zażalenia wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie E.M. terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 698/24.
W uzasadnieniu zażalenia wskazywał, że badając zasadność przesłanek wynikających z treści art. 86 § 1 p.p.s.a. należy mieć na względzie, czy dana przyczyna niedotrzymania terminu zawitego była zależna bądź nie, od strony, którą przecież nie jest pełnomocnik. Dlatego nawet zawinione zaniedbanie pełnomocnika z reguły jest przyczyną od strony niezależną. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z niedopatrzeniem po stronie pełnomocnika, nie zaś strony – E. M., która miała prawo sądzić, że to ustanowiony przez nią profesjonalista będzie czuwał nad dochowaniem terminów a zwłaszcza dopełni czynności pozwalającej na zaskarżenie zapadłego w sprawie wyroku, który ewidentnie rodzi dla strony ujemne skutki, o jakich mowa w art. 86 § 2 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a. warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, czyli niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony.
W orzecznictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, warunkiem przywrócenia terminu jest brak jego winy, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dla uznania winy profesjonalnego pełnomocnika wystarczy jednak nawet lekkie niedbalstwo z jego strony. Nie jest kwestionowane w orzecznictwie, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. W stosunku do profesjonalnych pełnomocników podwyższone są standardy rzetelności. Tym samym pełnomocnik, czy to działając samodzielnie, czy to posługując się osobami trzecimi winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Profesjonalny pełnomocnik winien tak zorganizować swoją pracę, by wywiązać się z nałożonych przez jego mocodawców obowiązków, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania
o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, nie można zgodzić się
z autorem zażalenia, iż negatywna ocena przyczyn niezłożenia w terminie wniosku
o sporządzenie uzasadnienia wyroku dokonana przez Sąd I instancji winna odnieść skutek jedynie w stosunku do P.M. działającego w imieniu własnym. Występując bowiem w sprawie również jako profesjonalny pełnomocnik (adwokat) E. M.działał w jej imieniu i na jej rzecz, zatem zaniechanie pełnomocnika obciążało również samą stronę.
Słusznie także Sąd Wojewódzki uznał, że wskazywane we wniosku przyczyny uchybienia terminu nie uzasadniały jego przywrócenia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że okoliczność nieznajomości procedury sądowoadministracyjnej (w tym przypadku trybu doręczenia zapadłych w sprawie orzeczeń i wnoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku) nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu, tym bardziej, że skarżący - występujący w imieniu własnym, jak i E. M. - wykonuje zawód adwokata.
Z tych też względów, zaskarżone postanowienia o odmowie przywrócenia E.M. i P. M. terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku uznać należało za zgodne z prawem.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.