I OZ 673/25

I OZ 673/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Odrzucenie zażalenia
Sygn. powiązane
III SA/Kr 893/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-11-15
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie w części i w części odrzucono
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 220 § 1 i 3; art. 180 w zw. z art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 30 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń: J.B. i C.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 lutego 2025 r. sygn. akt III SA/Kr 893/23 odrzucające zażalenie J.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 893/23 odmawiające uzupełnienia wyroku w sprawie ze skargi J.B. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 6 kwietnia 2023 r. znak IG-II.7221.35.2023.PS w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego postanawia: 1. odrzucić zażalenie C.B.; 2. oddalić zażalenie J.B.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 13 lutego 2025 r. sygn. akt III SA/Kr 893/23 (dalej postanowienie z 13 lutego 2025 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie J.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 9 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 893/23 odmawiające uzupełnienia wyroku w sprawie ze skargi J.B. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 6 kwietnia 2023 r. znak IG-II.7221.35.2023.PS w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 9 stycznia 2024 r. odmówiono J.B. uzupełniania wyroku z 15 listopada 2023 r. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z 9 stycznia 2024 r. Zarządzeniem z 27 lutego 2024 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Na to zarządzenie skarżący wniósł zażalenie. Postanowieniem z 14 listopada 2024 r. I OZ 693/24 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na zarządzenie z 27 lutego 2024 r. Zarządzeniem z 30 grudnia 2024 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 27 lutego 2024 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu 16 stycznia 2025 r., lecz mimo upływu wyznaczonego terminu, nie uiścił on należnego wpisu od zażalenia. Dlatego Sąd I instancji, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. [winno być "Dz.U. z 2024 r. poz. 935" – uw. NSA], dalej ppsa), odrzucił zażalenie (k. 85, 140-142, 179, 191, 200, 329-330, 354, 364, 370-372 akt sądowych).
Zażalenie na postanowienie z 13 lutego 2025 r. wnieśli: skarżący J.B. (dalej skarżący) i uczestnik postępowania C.B. (dalej uczestnik), wnosząc o jego uchylenie jako sprzeczne ze stanem faktycznym i prawnym sprawy. Zwrócili oni uwagę, że nie otrzymali sentencji wydanego w tej sprawie wyroku ani uzasadnienia, które byłyby podpisane przez skład orzekający. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie "wydaje kolejne postanowienia o wpis sądowy, nie rozpatrując od czego ten wpis ma być pobrany.". Wnoszący zażalenie nie odnieśli się natomiast merytorycznie do zaskarżonego postanowienia (k. 450 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Do wniesienia środka zaskarżenia (in casu - zażalenia) wymagane jest istnienie pokrzywdzenia (gravamenu) lub interesu prawnego (postanowienia NSA z: 15.6.2010 r. II OZ 547/10; 4.4.2013 r. I GSK 344/13, Lex 1320393, 5.6.2014 r. II OSK 1384/14; 15.5.2015 r. I OZ 251/15 - opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach, dalej cbosa; uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna -z 15.5. 2014 r. III CZP 88/13, OSNC 2014/11/108, T. Ereciński w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2016 t. III s. 29-31 uw. 8; postanowienia SN: z 15.2.2013 r. I CSK 316/12, Lex 1308001; 19.5.2010 r. I CZ 19/10, Lex 686085). W odniesieniu do postępowania sądowoadministracyjnego pogląd ten jest w pełni adekwatny.
Sytuacja prawna w postępowaniu zażaleniowym C.B. różni się zasadniczo od sytuacji prawnej J.B. Uczestnik nie miał interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia z 13 lutego 2025 r. Postanowienie to w żaden sposób nie wpływało na jego sytuację prawną, ponieważ nie dotyczyło ani jego uprawnień, ani obowiązków. Fakt, że C.B. bierze udział w niniejszej sprawie jako uczestnik postępowania, pozostając zainteresowany wynikiem sprawy, nie ma znaczenia prawnego dla sytuacji, w której J.B. nie dopełnił wymogu fiskalnego zażalenia na postanowienie z 9 stycznia 2024 r. III SA/Kr 893/23 i jego zażalenie zostało w związku z tym odrzucone. Brak jest bowiem bezpośredniego związku pomiędzy interesem uczestnika w tym postępowaniu incydentalnym a sytuacją prawną J.B. Na skutek postanowienia z 13 lutego 2025 r. uczestnik nie doznał uszczerbku prawnego. Nie został on pokrzywdzony tym rozstrzygnięciem. W konsekwencji, nie sposób uznać, że miał on interes prawny w jego zaskarżeniu.
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w punkcie 1 sentencji.
W odniesieniu do zażalenia J.B. wskazać trzeba, że postanowieniem z 9 stycznia 2024 r. odmówiono J.B. uzupełniania wyroku z 15 listopada 2023 r. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z 9 stycznia 2024 r. Zarządzeniem z 27 lutego 2024 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Na to zarządzenie skarżący wniósł zażalenie. Postanowieniem z 14 listopada 2024 r. I OZ 693/24 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na zarządzenie z 27 lutego 2024 r. Zarządzeniem z 30 grudnia 2024 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 27 lutego 2024 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu 16 stycznia 2025 r., lecz mimo upływu wyznaczonego terminu, nie uiścił on należnego wpisu od zażalenia. Dlatego Sąd I instancji postanowieniem z 13 lutego 2025 r. odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie tego Sądu z 9 stycznia 2024 r.
Mając na uwadze opisaną sekwencję zdarzeń, wskazać należy, że art. 199 ppsa konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. W myśl tego przepisu, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Postępowanie sądowoadministracyjne jest zatem, co do zasady, odpłatne. Zasada ta nie niweczy prawa obywatela do sądu, w tym prawa do rozpoznania jego sprawy przez sąd II instancji w postępowaniu zażaleniowym, wynikającego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946, dalej Konstytucja RP). Postępowanie przed sądami określają ustawy, zgodnie z art. 176 ust. 2 Konstytucji RP i w przypadku sądownictwa administracyjnego ustawą tą jest obecnie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Obowiązek poniesienia kosztów procesu nie może być rozumiany jako sprzeczny z przepisami Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Uwagę tę odnieść należy także do regulacji zawartych w Karcie Praw Podstawowych UE i Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych. W żadnym razie obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowego nie świadczy o naruszeniu prawa do sądu. Prawo to istnieje i pozwala stronie na dochodzenie jej słusznych roszczeń, a ustanowienie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych umożliwia jego realizację. Ograniczona bowiem wielkość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji (postanowienia NSA z: 10.11.2011 r. I OZ 840/11, 14.1.2014 r. II FZ 1517/13; 14.10.2014 r. I GZ 424/14, aprobowane przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, P. Gołaszewskiego w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 910-911, nb 1 i powoływany tam wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 16.7. 2002 r. w sprawie P.C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, Lex 75481).
Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 ppsa). Opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie (art. 219 § 1 ppsa). Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 ppsa). Pismami tymi są: skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 ppsa).
Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata [...]. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 220 § 1 ppsa). Skarga, [...] zażalenie [...], od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ppsa).
Stosownie do powołanych przepisów, zaskarżone postanowienie było w pełni uprawnione. Znajduje ono wprost oparcie w obowiązujących przepisach prawa i nie sposób stwierdzić, by było ono niezgodne ze stanem faktycznym lub prawnym. Prawo skarżącego do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd nie zostało w żaden sposób naruszone przez odrzucenie zażalenia wobec nieuiszczenia wpisu sądowego od zażalenia, który - co do zasady - warunkuje możliwość realizacji prawa do sądu. Odrzucenie zażalenia stanowiło konsekwencję nieuiszczenia należnego wpisu sądowego, o czym skarżący został prawidłowo pouczony trzykrotnie - w momencie doręczenia mu odpisu postanowienia z 9 stycznia 2024 r. (k. 157, 175), w momencie doręczenia mu wezwania z 27 lutego 2024 r. do uiszczenia wpisu od zażalenia (k. 191, 193, 195, 197) i w momencie doręczenia mu wezwania z 30 grudnia 2024 r. do wykonania prawomocnego zarządzenia z 27 lutego 2024 r. (k. 354, 359, 364). Skarżący miał możliwość uzupełnienia braku fiskalnego zażalenia na postanowienie z 9 stycznia 2024 r., czego zaniechał. Sąd I instancji zasadnie uznał, że 7-dniowy termin do opłacenia zażalenia na postanowienie z 9 stycznia 2024 r. upłynął bezskutecznie 23 stycznia 2025 r. Zażalenie to, jako nieopłacone, podlegało odrzuceniu, zgodnie z art. 220 § 1 i 3 w zw. z art. 230 § 1 i 2 ppsa.
Powołane przez skarżącego w uzasadnieniu argumenty, że jest ono sprzeczne z art. 164 ppsa nie mogły zostać uwzględnione. Zgodnie z art. 137 § 4 w zw. z art. 166 ppsa, sentencję postanowienia podpisuje cały skład sądu. Z kolei, zgodnie z art. 143 § 1 zdanie pierwsze w zw. z art. 166 ppsa, uzasadnienie postanowienia podpisują sędziowie, którzy brali udział w jego wydaniu. Postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem; jeżeli sąd postanowienia nie uzasadnia, od chwili podpisania sentencji (art. 164 ppsa). Pisma w postępowaniu sądowym i orzeczenia doręcza się w odpisach (art. 75 § 1 ppsa). Odpis sentencji postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym doręcza się stronom, jeżeli uzasadnienia postanowienia nie sporządza się z urzędu (art. 139 § 4 w zw. z art. 166 ppsa). Odpis postanowienia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu doręcza się każdej stronie (art. 142 § 1 w zw. z art. 166 ppsa).
Treść przywołanych regulacji prawnych wskazuje jednoznacznie, że podpisaniu przez skład Sądu podlega sentencja i uzasadnienie orzeczenia, natomiast stronie doręczany jest odpis orzeczenia z uzasadnieniem, które nie podlegają podpisaniu przez skład Sądu. Znajdujące się w aktach sprawy oryginały orzeczeń, tj. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 15 listopada 2023 r. i jego uzasadnienia, jak i zaskarżonego postanowienia i jego uzasadnienia, zostały podpisane przez skład sędziowski (odpowiednio - k. 85, 119, 370, 372). Zgodnie z art. 75 § 1, art. 139 § 4 w zw. z art. 166 i art. 142 § 1 w zw. z art. 166 ppsa, stronom i innym uczestnikom postępowania doręcza się wyłącznie odpisy pism i orzeczeń, a oryginały pozostają w aktach sprawy. Przepisy te wprost wskazują, że stronie doręcza się odpis, a nie oryginał orzeczenia. W odróżnieniu od oryginału orzeczenia, jego odpis nie podlega podpisaniu przez skład sędziowski. Na odpisie umieszczana jest pieczęć sądowa i stosowna adnotacja wskazująca na zgodność odpisu z oryginałem orzeczenia oraz informacja, że na oryginale orzeczenia znajdują się właściwe podpisy. Oryginał zaskarżonego postanowienia wraz z uzasadnieniem znajduje się w aktach sprawy, do których skarżący ma zagwarantowany dostęp na podstawie art. 12a § 4 ppsa.
Zarzut skarżącego dotyczący niepodpisania przesłanego mu wyroku, jak i odpisu zaskarżonego postanowienia jest bezzasadny. Orzeczenia te nie są dotknięte brakami formalnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w punkcie 2 sentencji.
Od niniejszego postanowienia nie przysługuje zażalenie.