I OZ 670/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił postanowienie WSA o wstrzymaniu wykonania uchwały o likwidacji szkoły, odmawiając wstrzymania wykonania uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wstrzymał wykonanie uchwały Rady Miejskiej w Osieku o likwidacji szkoły, uznając, że istnieją trudne do odwrócenia skutki i ryzyko znacznej szkody. Rada Miasta wniosła zażalenie, argumentując, że uchwała jest aktem prawa miejscowego, którego nie można wstrzymać, a skarżący nie uprawdopodobnili przesłanek do wstrzymania. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie WSA, uznając, że uchwała o likwidacji szkoły nie jest aktem prawa miejscowego, ale jednocześnie stwierdził, że wstrzymanie wykonania nie było uzasadnione ze względu na zaawansowanie procesu likwidacji i niewielką liczbę uczniów.
Sprawa dotyczyła zażalenia Rady Miejskiej w Osieku na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, które wstrzymało wykonanie uchwały Rady Miejskiej z dnia 31 stycznia 2012 r. nr XVI/120/12 w sprawie likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej w Bukowej. WSA uznał, że skarżący uprawdopodobnili istnienie trudnych do odwrócenia skutków oraz niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, co uzasadniało wstrzymanie wykonania uchwały. Rada Miejska w zażaleniu podniosła, że uchwała o likwidacji szkoły jest aktem prawa miejscowego, którego nie można wstrzymać na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., a ponadto skarżący nie wykazali w sposób wystarczający przesłanek do wstrzymania wykonania. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie, uznał, że uchwała o likwidacji szkoły nie jest aktem prawa miejscowego, co czyni zarzut nr 1 chybionym. Sąd nie zgodził się również z zarzutami nr 2 i 3, dotyczącymi braku właściwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie przez skarżących. Jednakże, uwzględniając zarzut nr 4, NSA stwierdził, że należy brać pod uwagę skutki, jakie uchwała już wywołała, w tym zaawansowanie procesu likwidacji szkoły i sytuację nauczycieli oraz uczniów. Sąd podkreślił, że gmina powinna była podjąć działania z odpowiednim wyprzedzeniem, uwzględniając możliwość postępowania sądowego. Mimo to, NSA uznał, że w okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę niewielką liczbę uczniów i fakt, że szkoła została już w zasadzie zlikwidowana, brak było podstaw do tymczasowego wstrzymania wykonania uchwały. Sąd zaznaczył, że w przypadku wyeliminowania uchwały z obrotu prawnego, gmina będzie zobowiązana do przywrócenia funkcjonowania szkoły i poniesienia odpowiedzialności odszkodowawczej. Ostatecznie, NSA uchylił zaskarżone postanowienie WSA i odmówił wstrzymania wykonania uchwały Rady Miejskiej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała o likwidacji szkoły nie jest aktem prawa miejscowego, a jej wykonanie może być wstrzymane.
Uzasadnienie
NSA uznał, że uchwała o likwidacji szkoły ma charakter aktu konkretnego, a nie normatywnego, i nie podlega publikacji w dzienniku urzędowym jako akt prawa miejscowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (6)
Główne
p.p.s.a. art. 61 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.o. art. 59 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała o likwidacji szkoły nie jest aktem prawa miejscowego. Wstrzymanie wykonania uchwały nie było uzasadnione ze względu na zaawansowanie procesu likwidacji i niewielką liczbę uczniów. Gmina powinna była podjąć działania z odpowiednim wyprzedzeniem.
Odrzucone argumenty
Uchwała o likwidacji szkoły jest aktem prawa miejscowego, którego nie można wstrzymać. Skarżący uprawdopodobnili istnienie trudnych do odwrócenia skutków i niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody.
Godne uwagi sformułowania
uchwała o likwidacji szkoły nie ma charakteru aktu prawa miejscowego ciężar uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na potrzebę przyznania tymczasowej ochrony przed sądem administracyjnym spoczywa na podmiocie o to występującym nie można w sposób uzasadniony twierdzić, iż postanowienie o wstrzymaniu wykonania uchwały Rady Miejskiej w Osieku dotknięte jest wadą z tej tylko przyczyny, że rozstrzyga tę kwestię, na korzyść strony skarżącej, która nie potrafi sprecyzować lub w ogóle nie dostrzega okoliczności uzasadniających przyznanie ochrony tymczasowej w okolicznościach sprawy brak było podstaw do tymczasowego wstrzymania wykonania uchwały
Skład orzekający
Małgorzata Jaśkowska
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru prawnego uchwały o likwidacji szkoły oraz przesłanek wstrzymania jej wykonania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji likwidacji szkoły wiejskiej z niewielką liczbą uczniów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między lokalną społecznością a samorządem w kwestii likwidacji szkoły, co jest tematem budzącym emocje i zainteresowanie.
“Czy likwidacja szkoły zawsze musi czekać na prawomocny wyrok sądu?”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OZ 670/12 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2012-08-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2012-08-21 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Małgorzata Jaśkowska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Wstrzymanie wykonania aktu Sygn. powiązane II SA/Ke 441/12 - Wyrok WSA w Kielcach z 2012-09-13 I OSK 3048/12 - Wyrok NSA z 2013-03-06 Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie i odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej uchwały Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 63 § 3, art. 207 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Rady Miejskiej w Osieku na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 441/12 wstrzymujące wykonanie zaskarżonej uchwały w sprawie ze skargi Z. B., D. S., M. K., M. M., J. P., M. P., M. G. i B. N. na uchwałę Rady Miejskiej w Osieku z dnia 31 stycznia 2012 r., nr XVI/120/12 w przedmiocie likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej w Bukowej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej uchwały, 3. oddalić wniosek Rady Miejskiej w Osieku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Skargą z dnia 1 czerwca 2012 r. osoby wymienione w sentencji niniejszego postanowienia zakwestionowały uchwałę Rady Miejskiej w Osieku z dnia 31 stycznia 2012 r., nr XVI/120/12, likwidującą Publiczną Szkołę Podstawową w Bukowej. W skardze sformułowano wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały z uwagi na niebezpieczeństwo zajścia trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu podniesiono, iż likwidacja szkoły jest czynnością trudno odwracalną, zaś ewentualne stwierdzenie nieważności wykonanej już uchwały może nie przywrócić stanu poprzedniego w sytuacji, gdy przed wydaniem rozstrzygnięcia nastąpi już faktyczna likwidacja szkoły. Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 441/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wstrzymał wykonanie zaskarżonej uchwały. Sąd pierwszej instancji uznał, iż okoliczności przemawiające za wstrzymaniem zostały przez skarżących uprawdopodobnione, co wystarcza dla uwzględnienia wniosku. Zdaniem Sądu likwidacja Szkoły Podstawowej w Bukowej wiąże się z zaistnieniem trudnych do odwrócenia dla skarżących skutków, a także niesie za sobą niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Trudność w odwróceniu skutków likwidacji szkoły wynika ze skomplikowania i długotrwałości procedury wznowienia zajęć w zlikwidowanej szkole. Ponadto likwidacja szkoły wiąże się z koniecznością podjęcia licznych działań organizacyjnych, których skutki są trudne do odwrócenia. Chodzi tu zwłaszcza o konsekwencje rozwiązania, bądź modyfikacji stosunków pracy z dotychczasowymi nauczycielami i pracownikami niepedagogicznymi zlikwidowanej szkoły, prawdopodobne nawiązanie przez nich nowych stosunków pracy, a także ewentualne rozporządzenie mieniem szkoły, w tym zwłaszcza jej budynkiem. Trudne do odwrócenia skutki mogą również dotyczyć uczniów i rodziców zlikwidowanej szkoły. Pomimo zapewnienia im możliwości kontynuowania nauki w innej szkole oraz wynikającego z ustawy o systemie oświaty obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do innej szkoły, nie da się wykluczyć negatywnych i trudnych do odwrócenia następstw wykonania zaskarżonej uchwały, wynikłych z konieczności poczynienia przez rodziców uczniów zmian w organizacji życia rodzinnego, które mogą się wiązać ze zmianą miejsca ich pracy, czy zamieszkania. W konsekwencji powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie prac organizacyjnych i środków. Wykonanie uchwały powoduje także - w ocenie WSA - niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody, która nie będzie mogła być później naprawiona, czy wynagrodzona. Chodzi tu o szkodę niemajątkową związaną z wystąpieniem u uczniów, zwłaszcza najmłodszych klas, stresu spowodowanego zmianą dotychczasowej szkoły, czy wydłużeniem ogólnego czasu przebywania dzieci poza szkołą czy domem, co może mieć wpływ na ich bezpieczeństwo. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Rada Miejska w Osieku, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu wydania wyroku oraz orzeczenie o kosztach należnych na rzecz organu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej jako p.p.s.a.) poprzez nieuwzględnienie faktu iż uchwała nr XVI/120/12 Rady Miejskiej w Osieku jest aktem prawa miejscowego opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego w dniu 20 marca 2012 r. (Dz. Urz. Woj. Świętokrzyskiego z 2012 r., poz. 889), który wszedł w życie w dniu 4 kwietnia 2012 r., co doprowadziło do wydania zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy norma prawna wskazuje wprost, iż przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. nie stosuje się do przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie; 2. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie, iż skarżący uprawdopodobnili że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, która nie będzie mogła być później naprawiona, czy wyrównana podczas gdy w uzasadnieniu skargi brak wskazania jakichkolwiek okoliczności uzasadniających tę przesłankę, a co najistotniejsze w ogóle w skardze brak wskazania takiej przesłanki, gdyż skarżący w skardze wskazali jedną przesłankę tj. trudne do odwrócenia skutki; 3. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie, iż skarżący wykazali w uzasadnieniu, iż wystąpią trudne do odwrócenia skutki wykonania aktu o wstrzymanie którego wnieśli; 4. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienia okoliczności związanych z zaawansowaniem procesu likwidacji szkoły, sytuacji organu, pozostałych rodziców oraz nauczycieli i pracowników szkoły. W uzasadnieniu środka odwoławczego podniesiono, iż WSA nie uwzględnił tego, że nie można wstrzymać uchwały będącej aktem prawa miejscowego, który wszedł w życie i obowiązuje. Nadto, we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały nie wskazano w sposób właściwy, na czym polega ryzyko wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy, a dla wykazania powyższych okoliczności nie jest wystarczające tylko twierdzenie strony. Wnoszący zażalenie zakwestionował argumentację WSA dotyczącą ziszczenia się przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania uchwały z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, która nie będzie mogła być później naprawiona, czy wyrównana. We wniosku nie wskazano jakichkolwiek okoliczności uzasadniających te twierdzenia, a nadto w ogóle brak wskazania takiej przesłanki. Skarżący twierdzą jedynie, iż zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu nie sprecyzowali jednak zagrożeń płynących dla nich z wykonania zaskarżonej uchwały. Zdaniem Rady Miejskiej, z orzecznictwa wynika, iż podmiot występujący o wstrzymanie wykonania aktu, który zaniechał podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, by ten, wyręczając go, niejako z urzędu, poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Ponadto w zażaleniu podniesiono, iż w roku szkolnym 2011/2012 do Publicznej Szkoły Podstawowej w Bukowej uczęszczało 24 uczniów, w tym w klasach I-III uczyło się 9 uczniów. Jest to szkoła wiejska oddalona od szkoły w Osieku o 7,3 kilometra. Wszystkim dzieciom likwidowanej szkoły zapewniono dowóz do szkoły w Osieku i opiekę w trakcie tej czynności. Szkoła w Osieku wyposażona jest w świetlicę, w której dzieci pod opieką wychowawców mogą oczekiwać na dowóz i w tym czasie, np. odrobić lekcje co spowoduje, iż będą miały więcej czasu w domu. Dzieci mogą także korzystać z organizowanych zajęć dodatkowych. Z danych pochodzących z ewidencji ludności wynika, iż nie ma dzieci urodzonych w latach 2005 oraz 2004, które byłyby zameldowane w obwodzie Publicznej Szkoły Podstawowej w Bukowej. Dopiero w roku 2006 urodziło się troje dzieci, które ewentualnie mogłyby uczęszczać do likwidowanej placówki. Z powyższego wynika więc, iż w roku szkolnym 2012/2013 nie ma dzieci które ukończyły 7 lat i są zameldowane w obwodzie Publicznej Szkoły Podstawowej w Bukowej. Zdaniem organu uczęszczanie dzieci do szkoły w Osieku, czy szkoły w Sulisławicach z całą pewnością nie spowoduje konieczności zmiany miejsca pracy, ani miejsca zamieszkania rodziców oraz zmiany organizacji życia rodzinnego (rodzice dzieci są rolnikami prowadzącymi gospodarstwa rolne). Wnoszący zażalenie podniósł także, iż rozpoznanie wniosku o wstrzymanie powinno nastąpić przy rozważeniu nie tylko okoliczności w nim wskazanych, ale także wszelkich okoliczności sprawy znanych sądowi z urzędu. Ponadto, Sąd winien mieć na uwadze nie tylko interes skarżącego, ale także interes prawny i stanowisko pozostałych uczestników postępowania. Wniosek w tym względzie należy więc doręczyć organowi i wszystkim stronom występującym w sprawie, aby mogły wypowiedzieć się przed jego rozpoznaniem przez Sąd. Jak dalej zauważono, w następstwie podjętej uchwały w maju 2012 r. zostały wypowiedziane wszystkie stosunki pracy zatrudnionym w placówce nauczycielom jak i umowy o pracę pracownikom obsługi. Na dzień wstrzymania wykonania uchwały nie dokonano tylko przejęcia majątku szkoły. W dniu rozpoczęcia roku szkolnego (3 września 2012 r.), jeżeli wykonanie zaskarżonego postanowienia nie zostanie wstrzymane, dzieci które przyjdą do budynku szkoły nie będą miały zapewnionej opieki, a być może po 13 września i tak będą musiały iść do innej szkoły. W ocenie organu zaskarżone postanowienie "przynosi więcej złego niż dobrego". WSA nie wziął pod uwagę rodziców, którzy nie zaskarżyli uchwały i zapisali dzieci do innych szkół. Nie uwzględnił również nauczycieli i pozostałych pracowników, którzy rozpoczęli poszukiwanie nowej pracy. Znalezienie pracy w zawodzie nauczyciela po 13 września 2012 r. (data rozprawy wyznaczona przed WSA), czyli już po rozpoczęciu roku szkolnego będzie znacznie trudniejsze niż znalezienie pracy jeszcze w trakcie wakacji, a może wręcz niemożliwe. Utrzymanie szkoły do której uczęszcza 24 dzieci kosztowało organ w 2011 r. - 511.742,24 zł (z czego około 2/3 to środki własne). Przy tak małej liczbie dzieci funkcjonowanie szkoły tylko w oparciu o część oświatową subwencji ogólnej jest praktycznie niemożliwe. Gmina Osiek ze względów finansowych nie może sobie pozwolić na to by kolejny rok finansować funkcjonowanie Szkoły Podstawowej w Bukowej. Skarżący skierowali do Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiedź na zażalenie z dnia 22 sierpnia 2012 r. Wskazali w nim, iż już w dniu 4 czerwca 2012 r. złożyli skargę na uchwałę likwidacyjną z powodu nieskutecznego powiadomienia o tym części rodziców. Skarga została przesłana dopiero w 30-tym, czyli ostatnim dniu ustawowego terminu jej przekazania do WSA. Skarżący zaprzeczyli, jakoby rodzice definitywnie podjęli decyzje o przeniesieniu dzieci do innych placówek. Tylko z jednej szkoły przyszło potwierdzenie przyjęcia ucznia z PSP w Bukowej i to z powodu zmiany miejsca zamieszkania całej rodziny w odległym o 25 kilometrów Staszowie. W ocenie skarżących nieprawdą jest, że są roczniki "puste", ponieważ szkoła w Bukowej znajduje się na pograniczu 3 gmin: Osiek, Staszów i Łoniów. Dane podane w zażaleniu pochodzą tylko z ewidencji gminy Osiek. I tak np. do klasy I w roku szkolnym 2012/13 zapisanych jest 2 dzieci. Jeśli szkoła będzie istnieć to prawdopodobnie dojdzie jeszcze jeden uczeń. Skarżący zwrócili również uwagę, iż większość z nich utrzymuje się z pracy na roli. Jest to bardzo ciężka praca bez stałych godzin. W PSP w Bukowej zajęcia rozpoczynają się o godz. 8 lub 9, zaś autobus do Osieka odjeżdża z przystanku już o godz. 7:10. Dezorganizować to będzie zarówno pracę jak i schemat dnia dzieci (wieś jest rozproszona i większość dzieci musi dojść do przystanku). Gmina Osiek - w ocenie skarżących - twierdzi, iż definitywnie zlikwidowała szkołę, o czym wszystkich informuje. Działanie takie nastawione jest na zniechęcenie rodziców, bowiem gdyby burmistrz był przekonany, że sprawę wygra to zależałoby mu na jak najwcześniejszym jej rozstrzygnięciu. Do akt sprawy złożono także pismo z dnia 22 sierpnia 2012 r. pochodzące od pracowników objętej likwidacją szkoły podstawowej w Bukowej. Wskazano w nim, iż szkoła funkcjonuje w systemie klas łączonych, ale dla dobra dzieci lekcje są niejednokrotnie rozłączane. W takim przypadku dodatkowa praca nauczyciela nie jest wynagradzana. Nauczyciele nieodpłatnie prowadzą także z uczniami zajęcia pozalekcyjne, a nadto, są gotowi nawet nieodpłatnie prowadzić zajęcia do czasu rozprawy. Wszyscy z nich spędzili w szkole w Bukowej całe dotychczasowe życie zawodowe. Nikt z nich nie dostał nawet propozycji pracy w innej placówce w gminie Osiek, choćby kilku godzin. W ościennych gminach również nie ma szans na zatrudnienie. Autorzy pisma okazali ponadto zdziwienie "fałszywą troską" wnoszącego zażalenie o ich nowe miejsca pracy, z których mieliby zrezygnować gdyby doszło do uprawomocnienia się postanowienia o wstrzymaniu wykonania uchwały. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest zasadne, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w nim zarzuty zasługują na uwzględnienie. Po pierwsze, chybiony jest zarzut nr 1, zgodnie z którym w sprawie nie mógł mieć zastosowania przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. z uwagi na to, że zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego, który wszedł w życie. NSA uważa, iż uchwała o likwidacji szkoły nie jest aktem tego rodzaju, zatem co do zasady możliwe jest jej wstrzymanie. Zauważyć trzeba, iż charakter prawny uchwał dotyczących likwidacji szkoły był pośrednio przedmiotem badania Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale siedmiu sędziów z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 2/10. Odwołując się do uwag wyrażonych we wskazanej uchwale zauważyć należy, iż brak jest jednoznacznych opracowań dotyczących bezpośrednio oceny charakteru prawnego uchwały gminy o likwidacji szkoły. Zastrzec jednak wypada, iż w doktrynie prawa funkcjonuje koncepcja tzw. aktów administracyjnych generalnych, do których należy zaliczyć uchwałę o likwidacji szkoły (akt generalny zawierający normy). Powyższe skłania do twierdzenia, iż uchwała o likwidacji szkoły, podjęta na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.) nie ma charakteru aktu prawa miejscowego. Jest to akt sformułowany w sposób konkretny (tak pod względem podmiotowym - jego adresaci to rodzice i dzieci likwidowanej jednostki, jak i przedmiotowym - skonkretyzowana jest dokładnie likwidowana szkoła). Uchwała o likwidacji ulega jednokrotnemu wykonaniu, a nie jak to jest właściwe dla aktów normatywnych o stricte takim charakterze (np. akty prawa miejscowego), wielokrotnie. Nadto, sam ustawodawca nie uznał (nie nazwał) uchwały o likwidacji szkoły aktem prawa miejscowego ani bezpośrednio, ani też pośrednio, np. poprzez wskazanie, że akt ten podlega opublikowaniu w dzienniku urzędowym województwa. O charakterze omawianej uchwały i uznaniu jej jako akt prawa miejscowego nie może też świadczyć to, iż uchwała ta została z inicjatywy organu opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego. Po drugie, chybione są zarzuty nr 2 i 3 zażalenia. Ich istota koncentruje się na założeniu, iż wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi zawierać określone elementy i być przede wszystkim w sposób właściwy umotywowany, tak aby sąd go rozpatrujący nie musiał w tym zakresie dokonywać własnych ustaleń, niejako z urzędu. Jak podniesiono w zażaleniu, skarżący ani nie uprawdopodobnili na czym polega niebezpieczeństwo wyrządzenia im znacznej szkody, ani też w ogóle na tę przesłankę się nie powoływali. Ponadto nie wskazali, jakie trudne do odwrócenia skutki nastąpią w związku z wykonaniem zaskarżonej uchwały. Stanowiska zaprezentowanego w środku odwoławczym NSA nie akceptuje. Zgodzić należy się z autorem zażalenia, iż ciężar uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na potrzebę przyznania tymczasowej ochrony przed sądem administracyjnym spoczywa na podmiocie o to występującym. Słusznie wskazuje on więc, iż sąd nie powinien się domyślać jakie zdaniem skarżącego zachodzą podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Sąd nie musi przeprowadzać z urzędu czynności wyjaśniających. Nie oznacza to jednakże, iż sąd administracyjny jest w sposób bezwzględny i formalny związany wnioskiem, nawet w sytuacji, gdy podstawy do wstrzymania zaskarżonego aktu w sposób oczywisty może wywieść z okoliczności sprawy (akt administracyjnych, wypowiedzi stron, doświadczenia życiowego). Podstawowym zadaniem sądów administracyjnych jest kontrola legalności działań administracji publicznej, która występuje w postępowaniu administracyjnym w pozycji hierarchicznie wyższej. Kontrola ta nie jest natomiast oparta na kryterium formalnej poprawności, jak czasami błędnie się przyjmuje. Tym samym nie można w sposób uzasadniony twierdzić, iż postanowienie o wstrzymaniu wykonania uchwały Rady Miejskiej w Osieku dotknięte jest wadą z tej tylko przyczyny, że rozstrzyga tę kwestię, na korzyść strony skarżącej, która nie potrafi sprecyzować lub w ogóle nie dostrzega okoliczności uzasadniających przyznanie ochrony tymczasowej. I choć postępowanie sądowoadministracyjne jest miejscami sformalizowane (np. ściśle określone wymogi skargi kasacyjnej, kwestia prowadzenia postępowania dowodowego), to jednak sprawowanie sądowego wymiaru sprawiedliwości nie polega na wykorzystywaniu nieporadności lub braku wiedzy danej strony. Takim działaniem byłoby natomiast nieuwzględnienie doświadczenia życiowego w ocenie skutków związanych z likwidacją szkoły. Na uwzględnienie zasługiwał natomiast zarzut nr 4 zażalenia. NSA w pełni akceptuje stanowisko, iż orzekając o wstrzymaniu zaskarżonego aktu należy brać również pod uwagę to, jakie skutki (prawne i faktyczne) zaskarżony akt dotychczas już wywołał, w tym również po stronie organu. Sąd w tym miejscu zwraca uwagę, iż to na Radzie Miejskiej w Osieku, jako organie, który podjął decyzję o zlikwidowaniu publicznej szkoły podstawowej, ciąży szczególny obowiązek dbałości o to, by uchwała w tym zakresie została podjęta z takim wyprzedzeniem czasowym, by możliwe było w miarę niezakłócone i bezkonfliktowe przeprowadzenie procesu likwidacji placówki. Wyprzedzenie czasowe powinno również uwzględniać ewentualne postępowanie przed sądem administracyjnym, tym bardziej, iż jak wynika z akt administracyjnych, wobec postawy rodziców likwidowanej szkoły, gmina z wniesieniem takiego środka powinna była się realnie liczyć. Okoliczności sprawy wskazują, iż w początkowej fazie gmina z należytym wyprzedzeniem podjęła działania w celu zlikwidowania placówki, choć kwestia szybkości przekazania akt administracyjnych wraz z odpowiedzią na skargę budzi uzasadnione zastrzeżenia. Osoby odpowiedzialne wiedząc o konflikcie społecznym związanym z likwidacją szkoły, mogły doprowadzić do zwołania nadzwyczajnej sesji rady miejskiej, na której zostałaby podjęta uchwała w sprawie udzielenia odpowiedzi na skargę, tym bardziej, że sama skarga nie zawiera wielowątkowych zarzutów, a gmina dysponuje profesjonalną pomocą prawną. Tymczasem z działaniem tym oczekiwano do końca określonego w p.p.s.a. terminu 30 dni, co w sposób zupełnie niepotrzebny wytworzyło niniejszą konfliktową sytuację. NSA z urzędu jest wiadome, iż czas potrzebny na rozstrzygnięcie skarg przez WSA w Kielcach w większości przypadków mieści się w terminie do 2 miesięcy, zatem sprawa mogła zostać nieprawomocnie rozstrzygnięta jeszcze przed przewidzianym terminem likwidacji szkoły. Rację więc mają rodzice dopatrując się w działaniu gminy przewlekłości. NSA zwraca uwagę, iż likwidowanie szkół publicznych, których funkcjonowanie zdaniem organu nie ma uzasadnienia (np. z powodu generowanych kosztów, zbyt małej liczby uczniów, itp.), jest nieuniknione. Jednostki samorządowe muszą dbać o to, by racjonalnie gospodarować swoimi finansami. Niestety w tego rodzaju przypadkach niemal zawsze dochodzi do konfliktu pomiędzy podmiotem likwidującym szkołę, a społecznością lokalną, która jest zdecydowana utrzymać placówkę. Jednakowoż uwzględniając interesy zarówno gminy, jak i skarżących, a także biorąc pod uwagę to, iż w szkole naukę miałaby kontynuować nieznaczna ilość dzieci i praktycznie została ona już zlikwidowana, stwierdzić należy, iż z tych przyczyn brak było podstaw do tymczasowego wstrzymania wykonania uchwały. Jeżeli okaże się, że w ramach kontroli sądowoadministracyjnej uchwała o likwidacji szkoły zostanie, nawet nieprawomocnie, wyeliminowana z obrotu prawnego (rozprawa przed Sądem pierwszej instancji zaplanowana jest na dzień 13 września 2012 r.), wówczas Gmina Osiek będzie zobowiązana do zapewnienia funkcjonowania zlikwidowanej placówki w poprzedniej formule. Gmina poniesie także odpowiedzialność odszkodowawczą za ewentualne szkody powstałe w związku z wadliwą likwidacją publicznej szkoły podstawowej w Bukowej. Końcowo Sąd zauważa, iż dostrzega oraz rozumie obawy rodziców o dobro swoich dzieci, jakie wyrażane są na tle niniejszej sprawy. W jej okolicznościach brak było jednak podstaw do tymczasowego wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Nadto, nie jest przesądzone, iż brak tymczasowej ochrony i związana z tym konieczność uczęszczania dzieci w roku szkolnym 2012/2013 do nowej placówki (do czasu rozstrzygnięcia sprawy), pociągnie dla nich wyłącznie negatywne następstwa. Pomimo niewątpliwych trudności logistycznych związanych ze zmianą szkoły (np. dojazd), nie jest przesądzone, iż w nowej placówce nie będzie dzieciom przynajmniej tak samo dobrze jak w dotychczasowej szkole. Nadto, rodzice dzieci dojeżdżających do szkoły z innych miejscowości mają uzasadnione prawo oczekiwać, by organ wykonawczy gminy oraz sama szkoła zorganizowała to w sposób jak najmniej dla nich uciążliwy (np. odpowiednio określając rozkład zajęć szkolnych, czy zapewniając wymaganą opiekę w trakcie dojazdu i w czasie oczekiwania na tenże). Reasumując, nie można było uznać, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącym znacznej szkody, bądź zaistnienie trudnych do odwrócenia skutków (w razie uwzględnienia skargi organ będzie zobowiązany przywrócić funkcjonowanie zlikwidowanej szkoły). W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i 63 § 3 p.p.s.a. O odmowie zwrotu Radzie Miejskiej kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI