I OZ 665/14

Naczelny Sąd Administracyjny2014-08-20
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo pomocykoszty sądoweNSAWSAzażalenieniepełnoletnidochodygospodarstwo domowepostępowanie administracyjne

NSA oddalił zażalenie na odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając, że dochody syna powinny być brane pod uwagę przy ocenie stanu majątkowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przyznania M. G. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, mimo częściowego przyznania pomocy w postaci ustanowienia adwokata. Sąd uznał, że sytuacja majątkowa skarżącego, mimo jego trudności finansowych, nie uzasadnia całkowitego zwolnienia od kosztów, zwłaszcza że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem, który osiąga dochody. NSA oddalił zażalenie, podkreślając, że dochody syna powinny być brane pod uwagę przy ocenie możliwości płatniczych skarżącego, a prawo pomocy jest rozwiązaniem wyjątkowym.

Sprawa dotyczyła zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, które odmówiło przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jednocześnie przyznając pomoc w postaci ustanowienia adwokata. Sąd pierwszej instancji ocenił, że skarżący, mimo niskich dochodów (emerytura) i wspólnego gospodarstwa domowego z żoną i synem, nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa była na tyle trudna, by uzasadniała całkowite zwolnienie od kosztów. Wskazano na posiadanie przez rodzinę domu (wymagającego remontu), mieszkania, nieruchomości rolnej oraz dochody syna. NSA w swoim postanowieniu oddalił zażalenie. Sąd podkreślił, że przedmiotem postępowania było wyłącznie prawo pomocy, a nie zasadność skargi głównej. Kluczowym argumentem NSA było to, że dochody syna, pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym, powinny być uwzględniane przy ocenie możliwości płatniczych skarżącego. NSA zaznaczył, że prawo pomocy jest rozwiązaniem wyjątkowym i przyznawane jest tylko wtedy, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów utrzymania, a w tym przypadku skarżący mógł otrzymać środki od syna. Brak udziału syna w finansowaniu gospodarstwa domowego nie zwalniał skarżącego z obowiązku wykazania swojej niemożności poniesienia kosztów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, dochody osoby pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym powinny być brane pod uwagę przy ocenie stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy o prawo pomocy.

Uzasadnienie

Prawo pomocy jest rozwiązaniem wyjątkowym, a jego przyznanie wymaga wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów utrzymania. Uwzględnianie dochodów członków wspólnego gospodarstwa domowego jest uzasadnione, ponieważ mogą oni stanowić źródło wsparcia finansowego dla wnioskodawcy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (6)

Główne

Dz.U. 2012 poz 270 art. 199

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

Dz.U. 2012 poz 270 art. 246 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 199

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

p.p.s.a. art. 246 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Dochody syna pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym nie powinny być brane pod uwagę przy ocenie stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Sytuacja majątkowa skarżącego jest na tyle trudna, że uzasadnia całkowite zwolnienie od kosztów sądowych.

Godne uwagi sformułowania

przedmiotem tego rozstrzygnięcia jest kontrola orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dotyczącego przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest uprawniony do rozstrzygania w przedmiocie zasadności skargi wniesionej przez M. G. prawo pomocy stanowi rozwiązanie o charakterze wyjątkowym i jest przyznawane dopiero w sytuacji, kiedy skarżący wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów utrzymania okoliczność, że skarżący akceptuje fakt, że mieszający wspólnie z rodzicami syn nie bierze udziału w finansowaniu gospodarstwa domowego nie powoduje możliwości przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.

Skład orzekający

Jan Paweł Tarno

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa pomocy, w szczególności uwzględniania dochodów członków wspólnego gospodarstwa domowego przy ocenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i jego relacji z synem; orzeczenie NSA dotyczy wyłącznie kwestii prawa pomocy, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy głównej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne aspekty przyznawania prawa pomocy i pokazuje, jak sąd analizuje sytuację finansową wnioskodawcy, uwzględniając dochody innych członków rodziny.

Czy dochody Twojego syna mogą wpłynąć na Twoje prawo do zwolnienia z kosztów sądowych? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OZ 665/14 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2014-08-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-07-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Paweł Tarno /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
III SA/Kr 1235/13 - Wyrok WSA w Krakowie z 2015-02-25
I OSK 2313/15 - Wyrok NSA z 2016-03-16
I OZ 1142/15 - Postanowienie NSA z 2015-09-30
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 199, art. 246 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. G. na pkt II postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1235/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy Chełmiec za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt III SAB/Kr 67/12 postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 30 maja 2014 r., III SA/Kr 1235/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w punkcie I przyznał M. G. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata a w punkcie II odmówił przyznania mu prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie z jego skargi o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy Chełmiec w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 12 lutego 2013 r., III SAB/Kr 67/12.
W uzasadnieniu, Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z oświadczeniem skarżącego, pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem, w skład majątku wchodzi dom drewniany do kapitalnego remontu, mieszkanie o powierzchni 49,22 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 2,30 ha, a do żony należy udział w innej nieruchomości rolnej wynoszący 30 arów. Nie posiadają oni zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Na miesięczne dochody gospodarstwa domowego składa się emerytura skarżącego w wysokości 928,81 zł oraz wynagrodzenie syna w wysokości 1181,38 zł, w sumie 2111,19 zł. Przedstawiając miesięczne wydatki skarżący podał, że na czynsz za mieszkanie rodzina przeznacza 354,86 zł, na leki 100 zł, na gaz 142,15 zł, na prąd 105,26 zł, na telefon 54,88 zł, na wywóz śmieci 23 zł, na środki czystości 70-80 zł. W sumie wydatki związane z bieżącym utrzymaniem domu i wykupem lekarstw szacować należy na ok. 850 zł. Do tego dochodzi jeszcze konieczność opłacenia podatków.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, analiza przedstawionego stanu faktycznego wykazała, że sytuacja majątkowa skarżącego nie jest na tyle trudna, żeby nie mógł on ponieść kosztów postępowania sądowego. Skarżący jest osobą niezamożną, jednak prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie spełnia tych przesłanek w stopniu, który uzasadniałby przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podkreślił ponadto, że w postępowaniu wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przesłanką badaną przez sąd jest przede wszystkim stan majątkowy wnioskodawcy, zaś wiek i jego stan zdrowia nie wpływają bezpośrednio na treść orzeczenia w tym przedmiocie.
Sąd uznał natomiast, że chociaż skarżący dysponuje stałym dochodem, to jednak przy wykazanych wydatkach nie jest w stanie poczynić większych oszczędności, które pozwoliłby mu opłacić pełnomocnika z wyboru. To zaś prowadzi do konkluzji, że skarżący zasługuje na pomoc w zakresie częściowym objawiającą się ustanowieniem na jego rzecz adwokata opłacanego przez Skarb Państwa albowiem takiego wydatku nie jest on w stanie ponieść bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania.
W zażaleniu, skarżący zaskarżył postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w punkcie drugim, obejmującym odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podkreślił, że syn zatrzymuje dla siebie cały uzyskiwany przez niego dochód. Oznacza to, że praktycznie cała emerytura, którą skarżący otrzymuje jest wydawana na utrzymanie i sytuacja rodziny jest bardzo ciężka.
Ponadto, w zażaleniu zostało zawarte stanowisko skarżącego związane z zasadnością jego skargi. Dołączone również zostało orzeczenie o stwierdzeniu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności żony skarżącego. Podobnie, w piśmie z 14 sierpnia 2014 r. skarżący podnosił argumenty niezwiązane ze sprawą przyznania prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie może odnieść zamierzonego skutku.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tej sprawie zaznacza, że przedmiotem tego rozstrzygnięcia jest kontrola orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dotyczącego przyznania prawa pomocy. Z tego względu, Sąd nie jest uprawniony do rozstrzygania w przedmiocie zasadności skargi wniesionej przez M. G.
W niniejszej sprawie skarżący niezasadnie podnosi, że dochody uzyskiwane przez pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym syna nie powinny być brane przez Sąd pod uwagę przy ocenie jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Przepis art. 199 p.p.s.a. ustanawia ogólną zasadę, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Obowiązek uwzględniania dochodów wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym jest związany z tym, że prawo pomocy stanowi rozwiązanie o charakterze wyjątkowym i jest przyznawane dopiero w sytuacji, kiedy skarżący wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów utrzymania (w przypadku prawa pomocy obejmującego nie tylko ustanowienie adwokata, ale i zwolnienie od kosztów sądowych - art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z oświadczenia skarżącego wynika, że potrzebne środki może otrzymać od swojego syna. W związku z tym okoliczność, że skarżący akceptuje fakt, że mieszający wspólnie z rodzicami syn nie bierze udziału w finansowaniu gospodarstwa domowego nie powoduje możliwości przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI