I OZ 661/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił postanowienie WSA odmawiające przyznania prawa pomocy po prawomocnym wyroku, uznając, że wniosek taki jest dopuszczalny w ramach czynności zmierzających do wzruszenia orzeczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przyznania prawa pomocy E. R. w zakresie całkowitym, uznając, że wniosek złożono po prawomocnym zakończeniu postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie, stwierdzając, że prawo pomocy może być przyznane również po uprawomocnieniu się wyroku, jeśli strona podejmuje czynności zmierzające do jego wzruszenia, co jest zgodne z konstytucyjną zasadą prawa do sądu.
Sprawa dotyczyła zażalenia E. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które odmówiło przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd pierwszej instancji uzasadnił odmowę tym, że wniosek został złożony po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego, powołując się na art. 243 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że taka wykładnia jest błędna. Sąd drugiej instancji stwierdził, że pojęcie 'tok postępowania' obejmuje również czynności zainicjowane przez stronę po uprawomocnieniu się orzeczenia, takie jak wniosek o wznowienie postępowania czy przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego. Podkreślono, że prawo pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, zwłaszcza dla osób o ograniczonej zdolności finansowej, i nie można odmawiać go w sytuacjach, gdy strona dąży do wzruszenia prawomocnego orzeczenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, wniosek o przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalny po uprawomocnieniu się wyroku, jeśli jest złożony w ramach czynności zmierzających do wzruszenia prawomocnego orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował 'tok postępowania' jako ograniczony do czasu trwania postępowania przed wydaniem wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że obejmuje on również czynności po uprawomocnieniu, takie jak wniosek o wznowienie postępowania, co jest zgodne z konstytucyjną zasadą prawa do sądu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (3)
Główne
P.p.s.a. art. 243 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określenie 'tok postępowania' obejmuje również czynności zainicjowane przez stronę po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie, w tym w ramach czynności zmierzających do wzruszenia prawomocnego orzeczenia.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 197 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dopuszczalność złożenia wniosku o prawo pomocy po uprawomocnieniu się wyroku w ramach czynności zmierzających do jego wzruszenia. Prawo pomocy jako gwarancja konstytucyjnego prawa do sądu.
Odrzucone argumenty
Wniosek o prawo pomocy złożony po prawomocnym zakończeniu postępowania jest niedopuszczalny.
Godne uwagi sformułowania
nie można podzielić wykładni dokonanej przez Sąd, zgodnie z którą niedopuszczalny jest wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony po uprawomocnieniu się wyroku Sądu pierwszej instancji. przez to określenie należy rozumieć także postępowanie, które zostało zainicjowane przez stronę postępowania po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Działające zgodnie z zasadą demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) organy państwa (w tym sądy administracyjne) powinny brać pod uwagę, że prawo pomocy ma umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania i w ten sposób stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji)
Skład orzekający
Wiesław Morys
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 243 § 1 P.p.s.a. w zakresie dopuszczalności wniosku o prawo pomocy po prawomocnym zakończeniu postępowania, zwłaszcza w kontekście możliwości wzruszenia orzeczenia i ochrony prawa do sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji złożenia wniosku o prawo pomocy po prawomocnym wyroku, ale w ramach czynności zmierzających do jego wzruszenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa do sądu i dostępu do wymiaru sprawiedliwości, pokazując, że procedury nie powinny zamykać drogi do dochodzenia swoich praw, nawet po formalnym zakończeniu postępowania.
“Czy można ubiegać się o pomoc prawną po przegranej sprawie? NSA wyjaśnia!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OZ 661/13 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2013-09-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2013-07-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Wiesław Morys /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 647 Sprawy związane z ochroną danych osobowych Hasła tematyczne Prawo pomocy Sygn. powiązane I OZ 796/13 - Postanowienie NSA z 2013-09-26 II SA/Wa 1582/11 - Wyrok WSA w Warszawie z 2011-12-14 I OZ 99/12 - Postanowienie NSA z 2012-02-29 Skarżony organ Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w... Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 243 par. 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 26 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1582/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E. R. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1582/11, odmówił E. R. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, iż zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W niniejszej sprawie rozpoznawany wniosek o przyznanie prawa pomocy bezspornie został złożony po zakończeniu postępowania sądowadministracyjnego prawomocnym wyrokiem. Co więcej Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt I OZ 99/12 oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2012 r. sygn. II SA/Wa 1582/11 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia zapadłego w sprawie wyroku. Sąd uznał zatem, że skoro skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem, nie może on zostać uwzględniony, a prawo pomocy w takiej sytuacji nie przysługuje. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, domagając się jego uchylenia lub zmiany bowiem chciałaby wznowienia postępowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone postanowienie naruszył art. 243 § 1 P.p.s.a. Nie można bowiem podzielić wykładni dokonanej przez Sąd, zgodnie z którą niedopuszczalny jest wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony po uprawomocnieniu się wyroku Sądu pierwszej instancji. Takiego wniosku nie można uzasadnić użyciem w tym przepisie niezdefiniowanego przez ustawodawcę określenia "tok postępowania". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przez to określenie należy rozumieć także postępowanie, które zostało zainicjowane przez stronę postępowania po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Dopuszczalne jest złożenie takiego wniosku w ramach czynności zmierzających do wzruszenia prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie np. poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego, czy też skargi o wznowienie postępowania, jak też czynności uzależnionych od uiszczenia opłaty kancelaryjnej. W takim postępowaniu strona nie powinna być pozbawiona możliwości skorzystania z profesjonalnej pomocy prawnej z urzędu, jeżeli spełnia przesłanki otrzymania takiej pomocy. Działające zgodnie z zasadą demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) organy państwa (w tym sądy administracyjne) powinny brać pod uwagę, że prawo pomocy ma umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania i w ten sposób stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) - p. postanowienie NSA z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 569/06, publ. Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach. Dlatego też ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna tę konstytucyjną zasadę uwzględniać, przy czym winna ona zostać dokonana adekwatnie do m.in. planowanej przez stronę czynności procesowej i aktualnego stanu faktycznego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI