I OZ 65/23

I OZ 65/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-03-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Rudnicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Ol 903/22 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2023-05-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. i J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 903/22 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. K. i J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] października 2022 r., nr [...] w przedmiocie dodatkowej opłaty rocznej za niezagospodarowanie nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie decyzją z [...] października 2022 r., ustaliło małżonkom J. i J. K. solidarnie dodatkową opłatę roczną za niezagospodarowanie nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste, położonej w D. przy ul. [...] stanowiącej działkę nr [...] w terminie określonym w akcie notarialnym.
Na powyższą decyzję J. K. i J. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wnosząc jednocześnie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu zarzucili organowi brak zbadania przyczyn niezakończenia budowy i nieuwzględnienie okoliczności związanych z pandemią. Oświadczyli, że z przyczyn od nich niezależnych, takich jak problemy zdrowotne oraz brak płynności finansowej, nie byli w stanie ukończyć budowy w ciągu 5 lat od zawarcia umowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z 16 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 903/22, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że jeżeli strona skarżąca dąży do wykazania, że w jej przypadku dojdzie do wyrządzenia znacznej szkody, to dla oceny, czy rzeczywiście w stanie faktycznym sprawy może dojść do szkody majątkowej, konieczne jest odniesienie tej kwoty do stanu majątkowego skarżącego. Nie jest wystarczające samo przekonanie skarżącego, że wykonanie decyzji wywoła szczególnie niekorzystne konsekwencje.
W ocenie Sądu I instancji we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący nie wykazali, że zachodzą podstawy do udzielenia ochrony tymczasowej. Sąd zaznaczył przy tym, że nawet w przypadku wyegzekwowania spornej opłaty rocznej przed rozpoznaniem skargi, późniejsze ewentualne uwzględnienie skargi nie spowoduje nieodwracalnych skutków, gdyż w takim przypadku określona w decyzji należność zostanie skarżącym zwrócona. Natomiast – w ocenie Sądu – istnienia okoliczności, które mogłyby wskazywać na zagrożenie powstania znacznej szkody lub nieodwracalnych skutków, skarżący nie wykazali. Za niewystarczające w tym zakresie Sąd uznał powoływanie się przez skarżących ogólnikowo na brak płynności finansowej. Istnienia takiej okoliczności skarżący nie poparli bowiem żadnymi dokumentami, z których można by wywieść, że realnie występuje zagrożenie utraty płynności finansowej w przypadku uiszczenia dodatkowej opłaty rocznej w kwocie 5.218 zł. Sąd wskazał, że w toku postępowania administracyjnego skarżący wykazali, że J. K. jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, zaś J. K. prowadzi firmę handlowo-usługowo-produkcyjną. Nie wykazali zaś jaka jest kondycja finansowa tej działalności, jakie dochody z tytułu jej prowadzenia są uzyskiwane.
Sąd uznał zatem, że skoro skarżący nie przedstawili we wniosku swojej aktualnej sytuacji majątkowej, to przemawia to przeciwko uwzględnieniu wniosku.
Na powyższe postanowienie skarżący złożyli zażalenie zarzucając niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy leżących po stronie skarżących, w szczególności niedokonanie kompleksowej oceny ich sytuacji materialnej i rodzinnej w kontekście poniesionych wydatków na budowę domu i wpływu tej okoliczności na możliwość szybkiego zakończenia budowy. Zarzucono także brak ustaleń, czy w sytuacji skarżących kwota rocznej opłaty mieści się w kategoriach poważnej szkody i w jaki sposób może to spowodować znaczne opóźnienie w dokończeniu budowy domu. Podniesiono, że jeżeli dokumenty znajdujące się w aktach sprawy okazały się dla Sądu niewystarczające, powinien ich wezwać do uzupełnienia materiału dowodowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 powołanego przepisu, jednak wyłącznie wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić przy tym należy, że postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji dotyczy wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi więc wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Sąd musi dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy jeszcze raz podkreślić – jest wyjątkiem od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, że sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącej.
Użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Przy czym pojęcie wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć w taki sposób, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zaznaczyć przy tym należy, że rozstrzygając wniosek o wstrzymanie, Sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu, bowiem prowadziłoby to do tzw. przedsądu. Bada jedynie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może prowadzić w okolicznościach danej sprawy, wskazanych przede wszystkim przez skarżącego we wniosku, do zagrożenia w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić także należy, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Każdy bowiem akt prawny wywołuje określone skutki prawne, nie wszystkie jednak podlegają ochronie tymczasowej.
Odnosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że przedmiotowy wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie, nie zawiera on bowiem argumentów, które przemawiałyby za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Należy zauważyć, że sam wniosek nie został w ogóle uzasadniony, bowiem uzasadnienie wniosku jest uzasadnieniem samej skargi. Natomiast wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien zawierć odrębne uzasadnienie. W przedmiotowym zażaleniu zawarto zaś argumentację zbieżną do w/w uzasadnienia skargi. Nie nadesłano natomiast żadnych dokumentów, z których miałaby – w ocenie skarżących – wynikać znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki. Na potwierdzenie tej okoliczności nie przedstawiono żadnych dokumentów w postaci np. faktur, rachunków. W konsekwencji uznać należy, że skarżący nie uprawdopodobnili, że obciążenie ich kosztami dodatkowej opłaty rocznej groziłoby utratą środków utrzymania, którą można byłoby utożsamiać ze znaczną szkodą lub trudnymi do odwrócenia skutkami w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że Sąd nie ma obowiązku uwzględnienia innych okoliczności uzasadniających spełnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji niż te, które zostały wskazane (uprawdopodobnione) przez skarżącego w znajdującym się w aktach sprawy wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji.
Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. To w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności, a twierdzenia wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej strony. Aby wniosek mógł być uwzględniony, strona obowiązana jest wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie ma za zadanie chronić przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed takimi, które bezpośrednio związane są z jej wykonaniem oraz tymi których nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Tym samym sama potencjalna możliwość wystąpienia trudności finansowych u skarżących nie jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie konieczne i zasadne jest zastosowanie instytucji tymczasowej ochrony, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący w żaden sposób nie uwiarygodnili swoich twierdzeń. Zaznaczyć raz jeszcze należy, że rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania ma bowiem charakter wyjątkowy, co już wyżej podkreślono, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, przy czym obowiązek ten spoczywa na wnioskodawcy. Dlatego też Sąd I instancji nie ma obowiązku wzywania do "uzupełnienia braków" dokumentacji. Nie ma bowiem listy dokumentów, które należy przedstawić w takiej sytuacji. W istocie można przedstawić różne dokumenty – w zależności od okoliczności życiowych. To strona zna swoją sytuację materialną, to strona twierdzi, że niezbędne jest wstrzymanie wykonania decyzji i to strona wie, jakie dokumenty powinna przesłać, by poprzeć swoje twierdzenia.
Wobec tego należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo przyjął, iż skarżący uchybili obowiązkowi wykazania możliwości wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., ponosząc skutki niewykazania konieczności udzielenia im w niniejszej sprawie ochrony tymczasowej. Podkreślić także należy, że zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez Sąd I instancji.
Należy jednocześnie zauważyć, że dochodzona od skarżących należność jest należnością pieniężną, zatem w razie wydania korzystnego dla nich rozstrzygnięcia, podlegać będzie zwrotowi. Nie ma tu zatem cechy nieodwracalności.
W związku z tym należy stwierdzić, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął, iż wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.