II GZ 324/23

II GZ 324/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
II SA/Po 306/23 - Postanowienie WSA w Poznaniu z 2023-06-19
II GZ 454/23 - Postanowienie NSA z 2023-12-12
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 86 § 1, art. 87 § 1 i 2, art. 156 § 1, art. 166
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 123 § 1, art. 126, art. 113 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 14 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Po 306/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia 22 lutego 2023 r. nr DN-HD-PZ.906.1.2023 w przedmiocie nakazu doprowadzenia do właściwego stanu sanitarno-technicznego pomieszczeń postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 5 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Po 306/23, odmówił M. J. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia 22 lutego 2023 r., w przedmiocie nakazu doprowadzenia do właściwego stanu sanitarno-technicznego pomieszczeń.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 19 czerwca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę M. J. z uwagi na naruszenie terminu do jej wniesienia. Wnioskiem nadanym w dniu 30 czerwca 2023 r., skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając wniosek, skarżący stwierdził, że był pewny, iż odebrał decyzję w dniu 9 marca 2023 r., a termin do wniesienia skargi upływał z dniem 8 kwietnia 2023 r. Podkreślił, że do pomyłki doszło z jego nieświadomej i niecelowej winy, bowiem gdyby był świadomy, że decyzja została odebrana w dniu 8 marca 2023 r., to na pewno wniósłby ją w terminie. Skarżący zwrócił również uwagę na wadliwą datę w treści postanowienia z dnia 19 czerwca 2023 r.
Odmawiając przywrócenia terminu, WSA stwierdził, że okolicznością bezsporną w rozpoznawanej sprawie pozostawało, iż skarżący odebrał zaskarżoną decyzję w dniu 8 marca 2023 r. Decyzja zawierała pouczenie o prawie do jej zaskarżenia i o trzydziestodniowym terminie na wniesienie skargi. Mimo że 30-dniowy termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 7 kwietnia 2023 r., skarżący złożył skargę dopiero w dniu 8 kwietnia 2023 r.
Sąd I instancji podniósł, że wniosek o przywrócenie terminu skarżący uzasadniał wadliwą świadomością dotyczącą daty odebrania zaskarżonej decyzji. W jego ocenie, powyższa okoliczność nie może jednak stanowić o możliwości skorzystania z instytucji przywrócenia terminu. Podnoszone przez skarżącego okoliczności nie wskazywały, aby brak złożenia skargi stanowił sytuację nadzwyczajną, której nie mógł on, przy zachowaniu zwykłej staranności, uniknąć.
WSA zauważył, że skarżący został prawidłowo pouczony o trybie i terminie wniesienia skargi, gdyż zaskarżona decyzja administracyjna zawierała stosowne i prawidłowe pouczenie. Fakt samodzielnego działania w postępowaniu administracyjnym i podnoszona przy tym niewiedza skarżącego, przy równoczesnym prawidłowym pouczeniu o zasadach wnoszenia skargi w treści zaskarżonej decyzji, nie stanowił zatem okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu, wadliwa świadomość co do daty odebrania decyzji wskazuje na brak zachowania należytej staranności w podejmowanych działaniach i nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia skargi, tym bardziej, że skarżący nie przedstawił innych okoliczność mogących dawać podstawę do przywrócenia terminu. WSA podkreślił, że za takową nie może być uznany oczywisty błąd pisarski, na który powołano się w treści wniosku. Reasumując Sąd I instancji wskazał, że podnoszone przyczyny uchybienia terminu, w tym w szczególności nieświadomość skarżącego, nie mogą świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości, ewentualnie o uznanie przez Sąd I instancji zażalenia za oczywiście uzasadnione i uchylenie zaskarżonego postanowienia w trybie art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.).
W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że z uzasadnia Sądu wynika, iż skarżący "nie może się mylić, a nieświadoma pomyłka nie jest traktowana jako usprawiedliwienia, natomiast Sąd jako wymiar sprawiedliwości może się mylić i tak jak w tym przypadku, rzekoma pomyłka wydania postanowienia w 2022 r. przed złożeniem skargi, Sądu jest nieistotna pomimo braku sprostowania pomyłki zgodnie z art. 123 § 1, art. 126 oraz art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Brak sprostowania pomyłki do dnia 24 lipca 2023 r. jest traktowany przez skarżącego jako błędnie wydane postanowienie i niezgodne z datą złożenia skargi, jak i również, nie równe traktowanie Sądu a skarżącego".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu, sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności konkretnej sprawy oraz brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w świetle treści art. 87 § 2 p.p.s.a. i wynikającego z niego obowiązku strony uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi, Sąd I instancji prawidłowo ocenił wniosek skarżącego i odmówił przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. Wskazać w tym miejscu należy, że skarżący błędnie podał w uzasadnieniu zażalenia, iż WSA zaskarżonym postanowieniem odrzucił jego zażalenie, bowiem przedmiotem toczącego się na obecnym etapie postępowania jest procedowanie w zakresie przywrócenia terminu i podjęte przez Sąd I instancji rozstrzygnięcie o odmowie jego przywrócenia.
Z przytoczonej przez Sąd I instancji argumentacji skarżącego, przemawiającej w jego ocenie za przywróceniem uchybionego terminu, wynika, iż do przekroczenia terminu doszło z powodu błędnego przekonania strony o odbiorze decyzji w dniu 9 marca 2023 r. Skarżący wskazał również, że gdyby był świadomy, iż decyzja została odebrana w dniu 8 marca, to zmieściłby się w terminie 30-dniowym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ulega wątpliwości, że za okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu nie może być uznana pomyłka daty odbioru decyzji. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu należy bowiem brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu skutecznych działań, mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W sytuacji, gdy skarżący czy to przez nieuwagę, czy też przez brak należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, wadliwie zapamiętał datę odbioru decyzji i od tej daty policzył 30-dniowy termin na złożenie skargi do sądu administracyjnego, co skutkowało wniesieniem jej po terminie, nie można uznać, że do uchybienia terminu ustawowego doszło z przyczyn niezawinionych przez stronę. W ocenie sądu kasacyjnego, pomylenie przez skarżącego daty, mającej tak doniosłe skutki procesowe w toczącym się postepowaniu, może świadczyć o niedbalstwie, a co najmniej o braku skupienia należytej uwagi na działaniach związanych ze swoimi powinnościami procesowymi.
Zdaniem NSA, Sąd I instancji trafnie ocenił, że przedstawione przez skarżącego okoliczności przyczyniają się do uznania, że zwłoka w dokonaniu czynności procesowej, tj. w terminowym wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, nie nastąpiła bez winy skarżącego. W świetle przedstawionych okoliczności stwierdzić zatem należy, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodnił, że zadbał w sposób należyty o własne interesy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się bowiem, że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 22 kwietnia 2010 r. II OZ 352/10; 7 sierpnia 2008 r. I OZ 581/08).
W niniejszej sprawie należy wskazać, że argumentacja przedstawiona przez skarżącego zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu nie uprawdopodabnia braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, a tym samym nie stanowi podstawy do jego przywrócenia. Tym samym stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu, a zażalenie jako niezasadne podlegało oddaleniu. Mając na uwadze powyższe, w szczególności zaś obowiązek, jaki na stronę domagającą się przywrócenia terminu nakłada art. 87 § 2 p.p.s.a., za prawidłową należało uznać ocenę wniosku skarżącego, jakiej dokonał Sąd I instancji.
Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przywołane przez skarżącego przepisy art. 123 § 1, art. 126 oraz art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000; powoływanej dalej jako: k.p.a.) adresowane są do organów administracji publicznej, a nie do sądu administracyjnego. Podkreślić należy, że ani wojewódzkie sądy administracyjne, ani Naczelny Sąd Administracyjny nie stosują przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w swoim postępowaniu. Przepisy te mają tylko i wyłącznie zastosowanie do postępowania przed organami administracyjnymi, zaś procedura postępowania sądowoadministracyjnego została uregulowana w treści ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. A zatem, przywołane przez stronę przepisy procedury administracyjnej, nawet gdyby zachodziła potrzeba sprostowania postanowienia WSA z dnia 19 czerwca 2023 r., w żadnej mierze nie mogłyby mieć zastosowania przed sądem administracyjnym.
Wskazana zaś przez skarżącego błędna data, znajdująca się na odpisie doręczonego stronie postanowienia z dnia 19 czerwca 2023 r., nie podlega sprostowaniu w trybie art. 156 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Zgodnie z treścią przytoczonych przepisów, sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki, przy czym do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Tym samym sprostowaniu nie podlegają odpisy doręczanych stronie orzeczeń, lecz same orzeczenia (wyroki, postanowienia). Jak z kolei wynika z akt sprawy, Sąd I instancji wydał postanowienie o odrzuceniu skargi w dacie 19 czerwca 2023 r. (vide: karta akt sądowych - nr 50), nie zaś jak twierdzi skarżący w dacie 19 czerwca 2022 r. Orzeczenie to nie mogło zatem podlegać sprostowaniu, bowiem nie wystąpiła w nim żadna oczywista omyłka, w tym właśnie w zakresie daty jego wydania.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.