I OZ 642/10

I OZ 642/10 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2010-09-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-08-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Rajewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1672/09 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2010-10-08
I OZ 333/10 - Postanowienie NSA z 2010-05-12
I OZ 334/10 - Postanowienie NSA z 2010-05-12
I OZ 643/10 - Postanowienie NSA z 2010-09-01
I OZ 21/11 - Postanowienie NSA z 2011-01-19
Skarżony organ
Główny Geodeta Kraju
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 199, art. 246 § 2, art. 243 § 1, art. 170, art. 165
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 1 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1672/09 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Z. i A. K. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] lipca 2009 r., znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 czerwca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1672/09 oddalił wniosek A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Z. i A. K. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] lipca 2009 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że prawomocnym postanowieniem z dnia 31 marca 2010 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej na powyższe postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 12 maja 2010 r. sygn. akt I OZ 334/10 oddalił środek odwoławczy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku A. Z. wprost wskazała, że jej sytuacja nie uległa zmianie i powołała się na dane o stanie majątkowym i możliwościach płatniczych oraz o stanie rodzinnym, zawarte we wcześniej złożonym wniosku.
WSA w Warszawie stwierdził, że z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.) wynika, że postanowienia w przedmiocie prawa pomocy mogą być uchylane lub zmieniane jedynie w razie zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści, niż to które zostało wcześniej wydane. Jednakże w okolicznościach przedmiotowej sprawy, wobec złożenia przez A. Z. ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, z którego jednoznacznie wynika, że okoliczności istotne dla orzeczenia w przedmiocie przyznania tego prawa nie uległy zmianie, wydanie orzeczenia o odmiennej treści niż prawomocne postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2010 r. jest niedopuszczalne.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła strona skarżąca, twierdząc, że argumentacja Sadu I instancji została oparta na orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, które nie zostało opublikowane wobec czego nie było możliwości ustosunkowania się do jego treści i wywodów w nim zawartych. Podniesiono również, że oddalenie wniosku A. Z. pozbawia ją faktycznej możliwości obrony swoich praw, gdyż nie ma ona możliwości zgromadzić jakichkolwiek środków na prowadzenie sprawy przed sądem administracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a. zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
W myśl art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym może nastąpić jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny.
W przedmiotowej sprawie podstawowe znaczenie ma fakt, że jest to drugi wniosek w przedmiocie prawa pomocy złożony w postępowaniu przez stronę skarżącą. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 334/10 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2010 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie to jest więc prawomocne (art. 168 § 1 P.p.s.a.). Jednak nie wyklucza to możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, gdyż zgodnie z treścią art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Jednak w myśl art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że Sąd I instancji, rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie może odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni zawartej we wskazanym wcześniej prawomocnym postanowieniu.
Możliwość zmiany bądź uchylenia wspomnianego orzeczenia daje art. 165 P.p.s.a. jednakże tylko i wyłącznie przy spełnieniu wskazanej w nim przesłanki, czyli zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. T. Ereciński, w: Komentarz do K.p.c. III, LexisNexis s. 661).
Nie ulega wątpliwości, że nowy wniosek w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie wskazuje na zmianę okoliczności faktycznych, ani też prawnych w stosunku do tych, które stanowiły podstawę odmowy przyznania A. Z. prawa pomocy postanowieniem z dnia 31 marca 2010 r.
W zaistniałej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny w całości podzielił stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Na marginesie wskazać należy, że argument podnoszony w zażaleniu jakoby strona skarżąca nie mogła zapoznać się orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 334/10 jest bezzasadny, gdyż z akt sprawy jednoznacznie wynika, że pełnomocnik skarżącej – M. K. odebrała odpis tegoż orzeczenia w dniu 27 maja 2010 r.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.