I OZ 4/25

I OZ 4/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-01-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Niczyporuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 544/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-10-07
I OZ 362/24 - Postanowienie NSA z 2024-07-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 października 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 544/24 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2024 r. nr KO C/7387/Op/23 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 października 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 544/24, oddalił wniosek A. B. (dalej: Skarżąca) o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie od orzekania w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie nr KO C/7387/Op/23 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że wniosek Skarżącej jest bezzasadny i nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Skarżąca nie wskazała okoliczności, o których mowa w art. 19 bądź art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), a ponieważ zgodnie z art. 20 § 1 p.p.s.a. to strona w złożonym wniosku zobowiązana jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia, nie można przyjąć aby okoliczność taka w niniejszej sprawie zaistniała.
Sąd I instancji wskazał również, że sędzia objęty wnioskiem Skarżącej o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie złożył oświadczenie, w którym wyjaśnił, że nie zachodzą względem niego przesłanki przewidziane w art. 18 p.p.s.a. wyłączające go z mocy samej ustawy od orzekania w niniejszej sprawie, a ponadto, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, o których mowa w art. 19 p.p.s.a., że mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w tej sprawie.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Skarżąca. W uzasadnieniu podniosła, że sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Dariusz Pirogowicz orzekał także w innych z sprawa z jej udziałem i z tego względu powinien podlegać wyłączeniu w sprawie niniejszej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 p.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego – art. 19 p.p.s.a.
Funkcją instytucji wyłączenia sędziego jest ochrona wymiaru sprawiedliwości oraz unikanie sytuacji, które mogłyby postawić sędziego (z przyczyn przez niego niezawinionych, a nawet od niego niezależnych) pod zarzutem kierowanych pod jego adresem nieuzasadnionych zarzutów o brak bezstronności. Podstawą wyłączenia mogą być zatem stosunki o charakterze emocjonalnym między sędzią a stroną, ale też osobiste powiązania gospodarcze, np. powiązania majątkowe, kredytowe (por. postanowienie NSA z dnia 11 października 2023 r. sygn. III OZ 451/23, LEX nr 3615808). Wyłączenie sędziego na tej podstawie uwarunkowane jest wystąpieniem wątpliwości popartych konkretnymi faktami. O potrzebie wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy nie może więc decydować samo subiektywne odczucie strony co do jego stronniczości. Zarzut dotyczący niewłaściwego, zdaniem skarżącej, sposobu orzekania sędziego w innej sprawie może być podnoszony w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowi natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego. Ustawodawca nie przewidział bowiem, że sędzia nie może orzekać w różnych sprawach tej samej strony.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Dariusza Pirogowicza. Podnieść należy, że z oświadczenia złożonego przez sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 p.p.s.a. Skarżąca natomiast zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu nie wykazała w żaden sposób, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności. Sam fakt orzekania przez sędziego w innej sprawie Skarżącej i podjęcie niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia nie świadczy o braku bezstronności tego sędziego.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.