I OZ 629/23

I OZ 629/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Iwona Bogucka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2251/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-04-23
I OZ 375/22 - Postanowienie NSA z 2022-08-30
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 § 3 i 4, art. 184 w zw. z art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2251/19 w sprawie ze skarg R.N. i J.P. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 13 sierpnia 2019 r., nr KR III R 33/19 w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
W skardze z 20 września 2019 r. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z 13 sierpnia 2019 r., nr KR III R 33/19, którą uchylono w całości decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 22 października 2015 r., nr 580/GK/DW/2015 o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. T. oraz o przyznaniu ww. odszkodowania na rzecz J.P. i R.N. w częściach równych i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi m.st. Warszawy, skarżący J.P. wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z działaniami Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie zwrotu kwot wypłaconych na podstawie decyzji reprywatyzacyjnej i zaznaczył, że wezwaniem z 28 sierpnia 2019 r. organ wezwał skarżącego do zwrotu świadczenia w łącznej kwocie 2 757 414,00 zł (wynikającej z wysokości wypłaconych na podstawie decyzji reprywatyzacyjnych odszkodowań).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 5 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2298/19 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, uznając, że skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W wyniku wniesionego przez skarżącego zażalenia postanowienie to zostało poddane kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OZ 76/21 wniesione zażalenie oddalił. Oceniając zarzuty zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, w rozumieniu art. 61 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Decyzja, której wstrzymania domaga się skarżący jest decyzją kasacyjną i nie przyznaje stronie żadnych uprawnień, ani nie nakłada na nią obowiązków, które mogłyby być wykonane przez nią dobrowolnie lub w drodze przymusu, chociaż mogą się one ujawnić w toku dalszego postępowania. Zaskarżoną decyzją nie nałożono bowiem na skarżącego obowiązku zwrotu jakiejkolwiek kwoty pieniężnej, a jedynie uchylono decyzję Prezydenta m.st. Warszawy i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Decyzja tego rodzaju nie wywołuje skutków prawnych, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. uzasadniających zastosowanie instytucji wstrzymania jej wykonania, bowiem skutki prawne, o których mowa w powyższym przepisie, wystąpić mogą, co do zasady, dopiero wskutek wydania decyzji załatwiającej sprawę administracyjną przez rozstrzygniecie o nałożeniu obowiązku lub sankcji. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że skarżący nie uzasadnił złożonego wniosku i tym samym uchybił obowiązkowi wykazania możliwości wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 29 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2298/19 połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 2251/19 i I SA/Wa 2298/19 i postanowił prowadzić je pod sygnaturą I SA/Wa 2251/19.
W postępowaniu toczącym się pod sygnaturą I SA/Wa 2251/19 skarżący J.P. pismem z 13 lutego 2023 r. zgłosił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w związku z działaniami Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie zwrotu kwot wypłaconych na podstawie decyzji reprywatyzacyjnej. We wniosku tym skarżący wskazał, że Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 23 lutego 2022 r., nr 62/SD/2022 odmówił skarżącemu J.P. oraz R.N. przyznania odszkodowania za nieruchomość. Ponadto, w dniu 29 grudnia 2022 r. m.st. Warszawa wniosło o zasądzenie od skarżącego kwoty 3 583 121,20 zł wraz z odsetkami za opóźnienie liczonymi od 31 sierpnia 2022 r. W przypadku wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie skarżącemu grozi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, tj. egzekucji z majątku skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 13 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2251/19 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu I instancji, wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż przede wszystkim wykonaniu podlegać mogą jedynie akty administracyjne, z którymi wiąże się dla strony obowiązek określonego działania, zaniechania lub nakaz znoszenia zachowania innych podmiotów, tymczasem zaskarżoną decyzją nie nałożono na skarżącego obowiązku zwrotu jakiejkolwiek kwoty pieniężnej, a jedynie uchylono decyzję Prezydenta m.st. Warszawy i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Decyzja, której wstrzymania domaga się skarżący jest decyzją kasacyjną i nie przyznaje stronie żadnych uprawnień, ani nie nakłada na nią obowiązków, które mogłyby być wykonane przez nią dobrowolnie lub w drodze przymusu. Dodatkowo Sąd zauważył, że zwrot odszkodowania ma charakter odwracalny, a również egzekucja należności pieniężnych, co do zasady, nie stanowi skutku trudnego do odwrócenia; zwłaszcza wówczas, gdy wierzycielem jest podmiot publicznoprawny. Niezależnie od powyższego, analiza wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do konkluzji, że skarżący nie uprawdopodobnił w dostateczny sposób przesłanek określonych w art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie wykazał bowiem, jaki konkretnie wpływ na jego sytuację majątkową może mieć zwrot przyznanego uprzednio odszkodowania, wyłącznie ogólnikowo określając niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków prawnych.
Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się uchylenia w całości postanowienia z 13 marca 2023 r. oraz wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji alternatywnie uchylenia w całości postanowienia z 13 marca 2023 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie; w obu przypadkach wnosząc o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego przed sądami administracyjnymi, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przypisanych prawem.
Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, w swojej odpowiedzi, odnosząc się do argumentów zażalenia, wniosła o oddalenie zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Przepis art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) stanowi, że po przekazaniu skargi sądowi, sąd może, na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, za wyjątkiem wskazanym w tym przepisie. Jednocześnie, stosownie do art. 61 § 4 p.p.s.a., postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności.
Oddalenie zażalenia nie stoi na przeszkodzie do złożenia powtórnego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Strona, domagająca się zmiany lub uchylenia postanowienia, powinna jednak wykazać taką zmianę okoliczności, która czyni zasadnym jej żądanie. Warunkiem dokonania zmiany jest stwierdzenie zmiany okoliczności uzasadniających uprzednie rozstrzygnięcie, zaistnienie którejś z przesłanek uzasadniających wstrzymanie lub też jej odpadnięcie. Bez takiej zmiany okoliczności, tryb zmiany postanowienia nie może zostać zastosowany.
Jakkolwiek skarżący formalnie nie wnosił o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2298/19, lecz złożył ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w postępowaniu o sygn. akt I SA/Wa 2251/19, oceniając powtórny wniosek skarżącego, winien mieć na uwadze ww. regulację art. 61 § 4 p.p.s.a. i poddać ocenie, czy zaistniały podstawy do zmiany postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wydanego pod sygnaturą I SA/Wa 2298/19. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na dokonywaną obecnie przez Naczelny Sąd Administracyjny ocenę zaskarżonego rozstrzygnięcia, którym odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skoro w efekcie tego postanowienia nie doszło do odmiennego niż w postanowieniu z 5 lutego 2020 r. rozstrzygnięcia, zaś skarżący w ponownym wniosku nie wskazał na żadne nowe okoliczności, które miały miejsce po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia o oddaleniu zażalenia na postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Ponowiony wniosek skarżącego oparty został na identycznej argumentacji, dotyczącej działań Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie zwrotu kwot wypłaconych na podstawie decyzji reprywatyzacyjnych. Motywacja wniosku obecnego jest zatem zasadniczo zbieżna z wnioskiem uprzednim, z tą różnicą, że w pierwotnym wniosku wskazano na wezwanie do zwrotu wypłaconego odszkodowania, zaś w ponowionym wniosku powołano się na (prawdopodobnie złożony) pozew m.st. Warszawy; przy czym w obu wnioskach nie wykazano, aby w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji mogło dojść do niebezpieczeństwa trudnych do odwrócenia skutków bądź wyrządzenia znacznej szkody. Złożony w niniejszej sprawie wniosek został oparty, co słusznie zauważył Sąd I instancji, na ogólnikowych twierdzeniach, nie popartych dowodami wskazującymi na realność wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący, domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazał, że zachodzi niebezpieczeństwo egzekucji kwoty 3 583 121,50 zł (w przypadku uwzględnienia pozwu m.st. Warszawy przez Sąd Okręgowy w Warszawie), co z kolei może spowodować ryzyko licytacji nieruchomości należącej do skarżącego lub zajęcia środków, które są mu niezbędne; jednak nie przedstawił swojej sytuacji materialnej, a więc w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Niezależnie od oceny argumentacji wniosku, podkreślenia wymaga, że zaskarżoną decyzją uchylono w całości decyzję Prezydenta m.st. Warszawy o ustaleniu i przyznaniu odszkodowania za nieruchomość warszawską oraz przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Rozstrzygnięcie kasatoryjne ze swej istoty nie wywołuje skutków prawnych, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., uzasadniających zastosowanie instytucji wstrzymania jego wykonania. Skutki te wystąpić mogą, co do zasady, dopiero wskutek wydania decyzji załatwiającej sprawę administracyjną co do jej istoty. Przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, w rozumieniu art. 61 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Wstrzymanie wykonania zasadniczo może zatem dotyczyć aktu, który wywołuje skutki materialnoprawne przez przyznanie uprawnienia lub obowiązku. Stanowisko to zostało już przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrażone w stosunku do możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej obecnie decyzji, w postanowieniu z 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OZ 76/21 i pozostaje aktualne. Dodatkowo zwrócić uwagę należy, że w załączeniu do złożonego ponownie wniosku skarżący załączył decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 23 lutego 2022 r., nr 62/SD/2022 o odmowie przyznania odszkodowania, która to decyzja została wydana w konsekwencji wykonania zaskarżonej decyzji, nakazującej organowi I instancji ponowne rozpatrzenie sprawy. W takiej sytuacji, nie mogłoby dojść do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skoro została ona w istocie wykonana.
Z powołanych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., wniesione zażalenie oddalił.