I OZ 610/25

I OZ 610/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II SA/Kr 198/25 - Wyrok WSA w Krakowie z 2025-04-02
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 8 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Kr 198/25 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 21 października 2024 r. znak: [...] w sprawie ze skargi M. J. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 11 grudnia 2024 r. znak: [...] w przedmiocie wniesienia odwołania z uchybieniem terminu postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 31 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Kr 198/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu wniosku M. J., odmówił wstrzymania wykonania decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 21 października 2024 r. znak: [...].
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Wojewoda Małopolski postanowieniem z dnia 11 grudnia 2024 r. stwierdził, że odwołanie skarżącego od decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 21 października 2024 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania zostało wniesione z uchybieniem terminu.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę, wnosząc ponadto o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 21 października 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmawiając wstrzymania wykonania decyzji z dnia 21 października 2024 r. stwierdził, że oprócz złożonego wniosku skarżący wskazał jedynie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uniemożliwiające wstrzymanie wykonania decyzji, a zatem wniosek jest uzasadniony.
Powyższe, zdaniem Sądu, nie stanowi o wykazaniu przez stronę, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, które uzasadniałyby wstrzymanie wykonania decyzji.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało odmową wstrzymania wykonania decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 21 października 2024 r., podczas gdy w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w związku z oczywistym zaniżeniem wysokości należnego skarżącemu odszkodowania, które to okoliczności Sąd I instancji winien wziąć pod uwagę z urzędu;
2) art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu przez Sąd I instancji dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania.
Na podstawie powołanych zarzutów skarżący wniósł o:
1) zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 21 października 2024 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych, względnie o;
2) uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z konstrukcji art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W przepisie tym chodzi bowiem o szczególne i wyjątkowe zagrożenie odpowiadające specjalnemu rodzajowi ochrony tymczasowej strony postępowania. Wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Rzeczą Sądu jest zaś zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.
W rozpoznawanej sprawie skarżący, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, nie uzasadnił wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 21 października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pominął jednakże okoliczność, że przedmiotem postanowienia o wstrzymaniu wykonania jest co do zasady akt zaskarżony do sądu administracyjnego. W wyjątkowych zaś przypadkach przedmiotem takiego rozstrzygnięcia mogą być inne akty podjęte we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Przedmiotem skargi wniesionej przez M. J. było postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 11 grudnia 2024 r. stwierdzające, że odwołanie skarżącego od decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 21 października 2024 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Skarżący domagał się natomiast wstrzymania wykonania ww. decyzji z dnia 21 października 2024 r. o ustaleniu m.in. na jego rzecz odszkodowania w wysokości 10.697,00 zł z tytułu przejęcia z mocy prawa przez Miasto Nowy Sącz nieruchomości stanowiącej działkę o numerze ewidencyjnym [...] o pow. [...]ha (powstałą z podziału działki [...] objętej księgą wieczystą Nr [...]) położonej w obrębie [...].
Tymczasem kwestia dopuszczalności wstrzymania decyzji merytorycznej w sytuacji gdy przedmiotem zaskarżenia do sądu jest postanowienie procesowe takie jak: stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenie niedopuszczalność odwołania była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2023 r. sygn. akt II GPS 2/22. Zgodnie z jej treścią: "W postępowaniu sądowoadministracyjnym, zainicjowanym skargą na postanowienie: a) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, b) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, c) stwierdzające niedopuszczalność odwołania – nie jest dopuszczalne, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), wstrzymanie wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji." Jak wyjaśniono w uzasadnieniu ww. uchwały, nie można wydać postanowienia o wstrzymaniu wykonania określonego aktu, jeżeli w wyniku rozpoznania i uwzględnienia skargi – zgodnie z art. 135 P.p.s.a. – sąd nie może uchylić tego aktu. Czyli rozpoznając i uwzględniając skargę na postanowienie: stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzające niedopuszczalność odwołania, sąd może uchylić zaskarżone postanowienie, co umożliwi rozpoznanie odwołania przez organ drugiej instancji, nie może jednak uchylić decyzji organu pierwszej instancji, a to oznacza, że nie może również wstrzymać wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Przyjęcie odmiennego stanowiska, tj. dopuszczenie do wydania przez sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji organu pierwszej instancji powodowałoby, że w przypadku uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonych postanowień, nadal pozostawałoby w obrocie postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji organu pierwszej instancji.
Z powołanej uchwały wynika zatem, że w postępowaniu zainicjowanym skargą na m.in. postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego nie jest dopuszczalne wstrzymanie wykonania aktu wydanego przez organ I instancji. Zgodnie z art. 269 § 1 P.p.s.a., stanowisko zajęte w uchwałach NSA wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których zastosowanie ma przepis interpretowany w uchwale. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować. Jest ono wiążące w tym sensie, że składowi sądu administracyjnego rozpoznającemu sprawę nie wolno samodzielnie przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (por.. A. Kabat [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Lex/el; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex/el).
W niniejszej sprawie mamy do czynienia z taką sytuacją procesową, o której mowa w powołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2023 r. sygn. akt II GPS 2/22. Rozpoznając skargę na postanowienie Wojewody Małopolskiego Sąd I instancji nie mógł zatem dokonać oceny legalności decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 21 października 2024 r., od której skarżący wniósł odwołanie z uchybieniem terminu. Decyzja Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 21 października 2024 r. nie była bowiem objęta granicami orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, stąd też nie było możliwe zastosowanie wobec niej instytucji wstrzymania wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a.
Wobec powyższego uznać należy, że w zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji, pomimo częściowego błędnego uzasadnienia, właściwie przyjął, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 21 października 2024 r. Dla rozstrzygnięcia kwestii udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej nie miały zatem znaczenia podnoszone w zażaleniu argumenty związane z ewentualnym ryzykiem powstania po stronie skarżącego, na skutek wykonania decyzji o przyznaniu odszkodowania, znacznej szkody, godząc przy tym w konstytucyjną zasadę ochrony własności i wywłaszczenia za słusznym odszkodowaniem.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., oddalił zażalenie.