I OZ 60/26

I OZ 60/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Rudnicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 956/25 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-08-14
Skarżony organ
Minister Infrastruktury~Minister Rozwoju
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przywrócono termin
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i § 2, art. 86 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 956/25 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi B. F. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 24 lutego 2025 r. nr DO.1.7614.135.2024.KW w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę gminą postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 1 grudnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 956/25, w sprawie ze skargi B. F. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 24 lutego 2025 r. nr DO.1.7614.135.2024.KW w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę gminą 1. odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, 2. zwrócił skarżącej ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 200 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżąca w piśmie z 2 września 2025 r. wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wskazując, że z treści postanowienia z 14 sierpnia 2025 r. dowiedziała się, że zostało skierowane do niej wezwanie do uzupełnienia braku fiskalnego skargi, tj. wpisu. Wskazała, że doręczenia dokonano w trybie zastępczym. Wywiodła, że pełnomocnik przez cały lipiec pracował osobiście w biurze pod adresem wskazanym w skardze, ponadto w kancelarii pracowała asystentka. Stwierdziła, że pełnomocnik nie otrzymał żadnej korespondencji w lipcu, ani żadnego awiza z poczty. Jednocześnie załączył potwierdzenie uiszczenia wpisu.
Sąd I instancji wskazał również, że zarządzeniem z 19 września 2025 r. wezwał pełnomocnika skarżącej do uprawdopodobnienia podniesionych we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu – w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. Wobec braku zwrotnego potwierdzenia odbioru od ww. korespondencji 5 listopada 2025 r. wszczęto postępowanie reklamacyjne. Pismem z 7 listopada 2025 r. Poczta Polska S.A. z siedzibą w Warszawie w odpowiedzi na reklamację poinformowała, że przesyłka zawierająca wezwanie do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu została doręczona 30 września 2025 r. osobie uprawnionej do odbioru przesyłki.
Zdaniem Sądu I instancji podniesione we wniosku okoliczności nie są wystarczające do uznania, że uchybienie terminu do uiszczenia wpisu od skargi było niezawinione. Twierdzenia skarżącej (jej pełnomocnika), że pełnomocnik nie otrzymał z Sądu w lipcu żadnej korespondencji, ani nie pozostawiono mu awiza, nie mogą same w sobie stanowić o braku winy w uchybieniu terminu. Pełnomocnik skarżącej nie wykonał bowiem wezwania Sądu do uprawdopodobnienia okoliczności o braku winy w uiszczeniu wpisu, nie załączył również do wniosku o przywrócenie terminu żadnej dokumentacji świadczącej o ewentualnym zawinieniu ze strony Poczty (np. reklamacja czy skarga na działanie listonosza), co mogłoby uprawdopodobnić błąd pracownika Poczty przy doręczaniu przesyłki. Nie podważył więc kluczowego w sprawie dowodu, jakim jest koperta przedmiotowej przesyłki i zawarte na niej adnotacje (o dokonaniu dwukrotnego awiza: 4.07.2025 r. i 14.07.2025 - adnotacje opatrzone podpisem listonosza i okrągłymi pieczęciami placówki pocztowej z datami pozostawienia awiza, informacja o miejscu pozostawienia zawiadomień o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej – w drzwiach adresata). W ocenie zatem Sądu I instancji nie ma podstaw do przyjęcia, że skarżąca uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu od skargi bez swojej winy, wobec czego Sąd I instancji uznał, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do jego przywrócenia i na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła skarżąca B. F., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
1) art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że pełnomocnik B. F. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi, mimo że przedstawił spójne, logiczne i odpowiadające realiom obrotu zawodowego okoliczności faktyczne wskazujące na brak skutecznego doręczenia wezwania do uzupełnienia wpisu od skargi;
2) art. 73 § 1-4 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w sposób automatyczny i formalistyczny, bez zbadania, czy przesłanki do przyjęcia fikcji doręczenia zostały w rzeczywistości spełnione;
3) art. 2 w zw. z art. 45 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady pogłębionego zaufania do organów władzy publicznej oraz prawa do sądu, w związku z przerzuceniem na pełnomocnika B. F. obowiązku wykazania faktu negatywnego, którego udowodnienie jest z natury rzeczy niemożliwe.
W uzasadnieniu zażalenia rozwinięto argumentację na poparcie ww. zarzutów.
W piśmie z 11 lutego 2026 r. skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu – tj. odpowiedzi na zgłoszenie Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie z 23 stycznia 2026 r. znak: DPM-BCX.WRK.0903.1715.2026.ZO – na okoliczność braku możliwości jednoznacznego potwierdzenia prawidłowości doręczenia awiza oraz braku dowodów skutecznego zawiadomienia skarżącej o przesyłce.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Ponadto w myśl art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.
Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Co więcej, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Wobec tego, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a. przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
W niniejszej sprawie skarżąca twierdzi, że uchybienie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nastąpiło bez jej winy, gdyż jej pełnomocnik nie otrzymał zawiadomienia o złożeniu pisma (tj. zawierającego wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego) wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej. Generalnie Sąd I instancji ma rację, że same twierdzenia pełnomocnika, że nie otrzymał z Sądu w lipcu żadnej korespondencji, ani nie pozostawiono mu awiza, nie mogą same w sobie stanowić o braku winy w uchybieniu terminu. W sprawie niesporne jest, że doręczenie pełnomocnikowi skarżącej do uiszczania wpisu sądowego od skargi nastąpiło w trybie art. 73 p.p.s.a. Żeby móc powiedzieć, że doręczenie w tym trybie jest skuteczne konieczne jest m.in. dwukrotne, stosownie do art. 73 § 2 i 3 p.p.s.a., pozostawienie zawiadomienie o złożeniu pisma wraz informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminach wskazanych w tych przepisach, w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy nie jest to możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres dla doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe.
W tym zakresie należy dodać, że doręczenie uregulowane w art. 73 p.p.s.a. może mieć miejsce w razie niemożności doręczenia pisma w sposób właściwy lub zastępczy. Fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 p.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia. Doręczenie jest oparte na domniemaniu, że zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Domniemanie to może jednak zostać skutecznie obalone jeśli adresat pisma wykaże, że zawiadomienie o możliwości odbioru w placówce pocztowej (czyli tzw. awizo) nie zostało pozostawione w odpowiednim miejscu i nie mógł się z nim zapoznać, a więc nie zawiadomiono go o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej. Zauważyć jednak należy, że strona powinna nie tyle to udowodnić, co uprawdopodobnić, a wszelkie realne wątpliwości powinny być rozstrzygane na korzyść strony.
W rozpoznawanej sprawie przesyłka, zawierająca wezwanie Przewodniczącej Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 czerwca 2025 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, została nadana jako przesyłka polecona na adres wskazany w skardze. Z adnotacji poczynionych na potwierdzeniu odbioru oraz na kopercie, w których znajdowało się wezwanie wynika, że pismo Sądu nie mogło zostać doręczone osobiście, gdyż adresata "nie zastano". Jednocześnie ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, gdzie doręczyciel umieścił zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej na okres wskazany w art. 73 § 1 p.p.s.a. W miejscu określającym na druku wskazanie informacji o umieszczeniu zawiadomienia o przesyłce zaznaczono wyraźnie: "na drzwiach adresata", a więc w miejscu dopuszczonym zgodnie z art. 73 § 2 p.p.s.a. Dalej zaznaczono, że "przesyłki nie doręczono, gdyż (...) nie podjęto przesyłki z placówki pocztowej". Z twierdzeń natomiast skarżącej wynika, że pełnomocnik takiego zawiadomienia nie otrzymał, wbrew temu co jest wskazane na zwróconej przesyłce sądowej. Wskazała ona bowiem, że jej pełnomocnik cały lipiec 2025 r. wykonywał pracę osobiście w kancelarii, w której obecna była asystentka, a w budynku funkcjonuje recepcja, której pracownicy odbierają korespondencję i awiza. Na potwierdzenie okoliczności braku otrzymania awiza skarżąca przy piśmie z 11 lutego 2026 r. przedłożyła pismo Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie z 23 stycznia 2026 r. znak: DPM-BCX.WRK.0903.1715.2026.ZO, w którym wskazano, że ustalenie stanu faktycznego wraz z wyjaśnieniem okoliczności związanych z awizacją przesyłek nie jest możliwe. Jednocześnie wskazano, że poinformowano kierownictwo placówki pocztowej odpowiedzianej za nadzór nad realizacją usług w tym obszarze – w celu podjęcia odpowiednich działań naprawczych. Pismo to wskazuje zatem, że operator pocztowy nie może potwierdzić ponad wszelką wątpliwość, że przedmiotowe zawiadomienie zostało prawidłowo pozostawione, jak również nie potwierdza, że doszło do nieprawidłowości, jednakże nie wyklucza takiej możliwości. Świadczy o tym informacja operatora pocztowego o wdrożeniu działań naprawczych i przeprosiny za powstałe niedogodności. Oznacza to zatem, że w sprawie doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie powstały poważne wątpliwości, podważające fikcję doręczenia.
Całokształt okoliczności świadczy, że skarżąca (jej pełnomocnik) uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie. Za wiarygodne należy przyjąć wyjaśnienia pełnomocnika skarżącej, że nie otrzymał zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej, a okoliczność tę potwierdza ww. pismo Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie. Skutecznie zatem obalono domniemanie wynikające z art. 73 p.p.s.a. W konsekwencji uznać należało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niezasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Skoro zatem wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony z zachowaniem wymogów jego dopuszczalności – tj. strona uchybiła terminowi; wniosek złożono z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a.; dokonano czynności, której nie dokonano w terminie; a także wykazano brak winy w uchybieniu terminowi – zostały spełnione wszystkie przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne uznał uchylenie – na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. – zaskarżonego postanowienia oraz – w oparciu o art. 86 § 1 p.p.s.a. – orzekł o przywróceniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.