I OZ 581/24

I OZ 581/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Wymierzenie grzywny
Sygn. powiązane
II SO/Lu 8/24 - Postanowienie WSA w Lublinie z 2024-07-10
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i wymierzono grzywnę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 55 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 27 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 lipca 2024 r., sygn. akt II SO/Lu 8/24 w sprawie z wniosku T. W. o wymierzenie Wójtowi Gminy N. grzywny za nieprzekazanie do Sądu skargi z dnia 2 grudnia 2023 r. na bezczynność organu w sprawie wniosku z 24 maja 2023 r. o przyznanie pomocy społecznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wymierzyć Wójtowi Gminy N. grzywnę w wysokości 100 (sto) złotych
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 10 lipca 2024 r. oddalił wniosek T. W. o wymierzenie Wójtowi Gminy N. grzywny za nieprzekazanie do Sądu skargi z dnia 2 grudnia 2023 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że 3 kwietnia 2024 r. T W. wystąpiła do sądu o wymierzenie – na podstawie art. 55 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej "P.p.s.a." – Wójtowi Gminy N. grzywny za nieprzekazanie do Sądu m.in. skargi z dnia 2 grudnia 2023r. (data wpływu do organu 12 grudnia 2023 r.) na bezczynność w sprawie jej wniosku z 24 maja 2023 r. o przyznanie pomocy społecznej. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy N. wniósł o jego oddalenie, wskazując, że skargę przekazał Sądowi 19 kwietnia 2024. Organ wyjaśnił, że trafia do niego olbrzymia ilość wniosków, ponagleń, skarg i innych pism T. W., które w Urzędzie Gminy N. składa jej mąż – Z. W. Czasochłonność obsługi tego rodzaju spraw w znaczącej mierze zakłóca tok pracy pracowników wyznaczonych do prowadzenia postępowań administracyjnych dotyczących jej osoby. Działania wnioskodawczyni noszą cechy świadomego działania mającego na celu zaburzenie kolejności instancyjnej, jak również maksymalnego zaangażowania pracowników Ośrodka. Wielokrotnie powtarzane wnioski o te same świadczenia, składane w Urzędzie Gminy N., w konsekwencji rzutowały na zmniejszenie efektywności pracy pracownika wyznaczonego do ich rozpatrywania oraz sprowokowały powstanie błędów w pracy, m.in. nieterminowego wykonania powierzonych obowiązków. Przyczyniła się również do tego absencja chorobowa pracownika i jego nieobecność na stanowisku pracy, któremu powierzono sprawę T. W. W ocenie organu, w tym przypadku, nałożenie kary pieniężnej za nieterminowe przekazanie skargi byłoby krzywdzące i demotywujące z racji, że dotychczas wszystkie skargi, składane praktycznie do każdej toczącej się sprawy, były załatwiane terminowo.
Sąd I instancji uznał, że wniosek T. W. nie zasługuje na uwzględnienie. WSA wziął pod uwagę wyjaśnienia organu dotyczące okoliczności sprawy oraz to, że skarga na bezczynność faktycznie została przekazana (skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Lu 63/24). Wskazał, że wiadome jest mu z urzędu, że skarżąca składa do organu nie tylko wnioski o przyznanie świadczeń, ale także mnóstwo innych pism z różnymi żądaniami, formułowanymi przy tym zwykle w sposób mało zrozumiały, do których organ musi się odnosić. Niewątpliwie załatwianie jej spraw wymaga ogromnej koncentracji i zaangażowania pracowników organu, co znajduje odzwierciedlenie w aktach administracyjnych, które trafiają do Sądu wraz z jej skargami. Jakkolwiek organ ma obowiązek dochowywania terminów procesowych, w tym także terminów przekazywania skarg sądowi administracyjnemu, to jednak nie ma uzasadnionych podstaw do wymierzenia organowi kary grzywny za ich niedochowanie, jeśli wynika to z niedopatrzenia, spowodowanego nadmiarem licznych pism, uwag i żądań strony, a dodatkowo z nieobecności pracownika znającego specyfikę postępowań inicjowanych przez skarżącą i jej sytuację. Sąd I instancji uznał, że w takiej sytuacji nie jest konieczne wymierzanie organowi grzywny ani w celach prewencyjnych, ani w celu represyjnym.
T. W. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 54 § 1 i 2 P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Przepis ten statuuje bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ taki musi więc przekazać skargę sądowi, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia.
W świetle art. 55 § 1 P.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny (art. 55 § 1 P.p.s.a.) jest zatem niewypełnienie obowiązków procesowych określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie (lub w przepisach odrębnych). Grzywnie tej nadano mieszany, dyscyplinująco-restrykcyjny charakter, czyniąc z niej podstawową gwarancję procesową realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Ponadto podać należy, iż nawet dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a. już po złożeniu wniosku o wymierzenie grzywny nie prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania sprawie, chociaż nie wyklucza odstąpienia od wymierzenia grzywny, zwłaszcza gdy uchybienie terminu jest nieznaczne (por. postanowienia NSA z dnia: 27 listopada 2009 r., sygn. akt I OZ 1086/09, 22 lutego 2010 r., sygn. akt I OZ 161/10 i 23 maja 2011 r., sygn. akt I OZ 387/11).
W okolicznościach przedmiotowej sprawy bezsporne jest, że organ nie wykonał ustawowego i bezwzględnego obowiązku przekazania skargi, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w terminie, o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. Skarga T. W. wpłynęła do organu 11 grudnia 2023 r., a zatem organ obowiązany był przekazać tę skargę, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, do WSA Lublinie najpóźniej do 10 stycznia 2024 r. Tymczasem skarga została przekazana do Sądu I instancji dopiero 19 kwietnia 2024 r., a więc po upływie terminu, o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo uznał, że w okolicznościach faktycznych tej sprawy wymierzenie organowi grzywny jest niezasadne. Uwzględnił bowiem jedynie fakt obciążenia organu znaczną ilością spraw zainicjowanych przez skarżącą. Tymczasem, choć wprawdzie działanie organu nie miało na celu świadomego przedłużania postępowania, to jednak zwłoka organu w przekazaniu skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy do Sądu wyniosła ponad 3 miesiące. Uchybienie ustawowego terminu było zatem znaczne. Należy pamiętać, że wymierzenie grzywny pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy zapobieganiu naruszenia prawa w przyszłości. Ponadto oddalenie wniosku o wymierzenie grzywny musi opierać się na przesłankach uzasadniających twierdzenie, że organ, na którym ciążył obowiązek przekazania skargi, obiektywnie nie miał możliwości zrealizować tego obowiązku w ustawowym terminie, czego w niniejszej sprawie nie wykazano.
Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu znany jest fakt, że skarżąca składa bardzo dużą liczbę skarg do sądu administracyjnego w różnych sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej. Nie zwalnia to jednak organu z obowiązku przekazywania wszystkich tych skarg w ustawowym terminie. Okoliczności te nie mogły zatem prowadzić do wniosku o niezasadności wymierzenia grzywny wobec oczywistego faktu naruszenia przez organ art. 54 § 2 P.p.s.a., jednakże kwestie te Naczelny Sąd Administracyjny uznał za istotne w kontekście wymiaru grzywny.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wymierzenie w tej sprawie grzywny w wysokości 100 zł będzie adekwatne do stopnia naruszenia ciążącego na organie obowiązku, a zarazem uczyni zadość funkcji prewencyjnej, mobilizując organ do unikania podobnych uchybień w przyszłości. Symboliczny wymiar orzeczonej grzywny uwzględnia fakt wystąpienia stanu niezgodności z prawem i wyraża negację dla takiego postępowania, ale też uwzględnia fakt, że organ – przy nader dużej liczbie skarg wnoszonych przez skarżącą – z nielicznymi wyjątkami (jak w niniejszej sprawie) realizuje prawidłowo obowiązek przekazywania skarg do sądu w ustawowym terminie. Naczelny Sąd Administracyjny wziął również pod uwagę postawę skarżącej, która inicjuje znaczną ilość postępowań w sprawie uzyskania pomocy społecznej, co prowadzi do znacznego obciążenia organu, które w sposób istotny wpływać mogło na płynność podejmowanych przez niego czynności.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. oraz art. 55 § 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.