I OZ 579/22

I OZ 579/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2605/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-06-22
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 86 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P. i J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2605/20 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi K. P. i J. M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 29 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2605/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku K. P. i J. M., odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 22 czerwca 2021 r. została oddalona skarga skarżących na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 29 września 2020 r. w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.
Pismem z dnia 17 grudnia 2021 r. skarżący, reprezentowani przez radcę prawnego, zwrócili się z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.
W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżących wskazała, że korespondencja zawierająca sentencję wyroku wydanego w dniu 22 czerwca 2021 r. nie została nigdy prawidłowo doręczona. O wydaniu wyroku pełnomocnik dowiedział się dopiero 10 grudnia 2021 r. podczas przeglądania akt sprawy. Jak wynika z akt sprawy, przesyłki zawierające odpis wyroku zostały wysłane w dniu 25 czerwca 2021 r. na adres pełnomocnika skarżących tj. [...], lecz po domniemanym podwójnym awizowaniu zostały zwrócone do Sądu. Pełnomocnik zaprzeczyła jakoby awizo zostało pozostawione w skrzynce odbiorczej. W związku z zaistniałą sytuacją skierował do Urzędu Pocztowego reklamację celem wyjaśnienia przyczyn nieprawidłowości. Dodatkowo pełnomocnik skarżących wskazała, że nie została poinformowana o wyznaczonym terminie posiedzenia niejawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając przywrócenia terminu wskazał, że z adnotacji operatora pocztowego umieszczonej na kopercie, w której odpis wyroku został przesłany pełnomocnikowi skarżących na wskazany przez niego adres, wynika, że przesyłka została prawidłowo dwukrotnie awizowana (28 czerwca 2021 r. i 6 lipca 2021 r.) i wobec jej niepodjęcia została zwrócona do nadawcy. Z uwagi na zawartą we wniosku o przywrócenie terminu informację, że pełnomocnik skarżących wystąpiła do Urzędu Pocztowego z reklamacją czynności doręczenia przesyłki sądowej, Sąd dwukrotnie wzywał pełnomocnika o udzielenie informacji o wynik tego postępowania reklamacyjnego. Na wezwanie nie udzielono odpowiedzi. W świetle powyższego Sąd uznał, że warunki, w jakich dokonano doręczenia przesyłki zawierającej sentencję wyroku wydanego w dniu 22 czerwca 2021 r. obrazują akta sprawy i pozwalają na przyjęcie fikcji doręczenia przesyłki sądowej zawierającej sentencję wyroku. W tym zatem aspekcie argumentacja wniosku o przywrócenie terminu nie mogła skutkować przyjęciem, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu nastąpiło bez winy strony skarżącej.
W odniesieniu do argumentacji wniosku odnośnie braku informacji o terminie posiedzenia, na którym został wydany wyrok, Sąd zauważył, że w świetle art. 91 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", obowiązek informowania o planowanym terminie posiedzeń dotyczy tylko posiedzeń jawnych. Zakładając jednakże, że skarżący, będący zastępowani przez profesjonalnego pełnomocnika, mogli oczekiwać przekazania informacji o terminie posiedzenia niejawnego, to Sąd uznał, że brak takiej informacji niewątpliwie nie stanowi uchybienia, co pozbawia skuteczności wniosek o przywrócenie terminu. Wyjaśniono, że informacja o terminie posiedzenia niejawnego dostępna była na stronie internetowej Sądu. Elektroniczna wokanda obejmuje też informacje o treści orzeczeń wydawanych na posiedzeniach niejawnych, które jest dostępna w e-Wokandzie przez 30 dni, licząc od dnia jego wydania. Informacje tam zamieszczone są powszechnie dostępne.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący, zarzucając naruszenie art. 87 § 2 P.p.s.a. i domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu pełnomocnik stwierdził, że zaprzecza jakoby w dniu 28 czerwca 2021 r. oraz w dniu 6 lipca 2021 r. w skrzynce odbiorczej zostało pozostawione awizo oraz awizo powtórne przedmiotowych przesyłek. Pełnomocnik wskazał, że z uwagi na liczną korespondencję, regularnie dokonuje oględzin własnej skrzynki. W związku z zaistniała sytuacją pełnomocnik skierowała do Urzędu Pocztowego reklamację w celu wyjaśnienia przyczyn nieprawidłowości po stronie Operatora Poczty Polskiej. Do chwili obecnej pełnomocnik nie otrzymała żadnej odpowiedzi ze strony Urzędu Pocztowego (stąd brak odpowiedzi na zapytanie z Sądu). Z kolei drugie wezwanie, o którym pisze Sąd w uzasadnieniu do skarżonego postanowienia było podobno dwukrotnie awizowane (maj i czerwiec 2022 r.), o czym pełnomocnik skarżących dowiedziała się dopiero w momencie przeglądania akt w dniu 20 lipca 2022 r. Konkludując w sytuacji, gdy reklamacja z dnia 17 grudnia 2021 r. nie została rozpatrzona, to zdaniem pełnomocnika postanowienie z dnia 22 czerwca 2022 r. należy uznać za przedwczesne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a., sąd na wniosek strony przywraca termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jeżeli uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.).
Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Trzeba też dodać, że jeżeli strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, warunkiem przywrócenia terminu jest brak jego zawinienia, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych w interesie mocodawcy, przy czym miernik wymaganej staranności jest bardziej surowy ze względu na wymóg profesjonalizmu działania pełnomocnika.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia bowiem pełnomocnik skarżących nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Odpis sentencji wyroku z dnia 22 czerwca 2021 r. został doręczony pełnomocnikowi skarżących w trybie tzw. doręczenia zastępczego i brak jest podstaw do przyjęcia, że przesyłka zawierająca odpis ww. orzeczenia była niewłaściwie awizowana. Jak wynika z treści znajdującej się w aktach sprawy koperty zawierającej przedmiotowe orzeczenie przesyłka została wysłana na adres pełnomocnika skarżących i po dwukrotnym awizowaniu (w dniach: 28 czerwca 2021 r. i 6 lipca 2021 r.) uznana za skutecznie doręczoną w dniu 12 lipca 2021 r. Sąd prawidłowo zastosował więc instytucję doręczenia zastępczego przewidzianą w art. 73 P.p.s.a.
Należy podkreślić, że doręczenie zastępcze dokonane w omawianym trybie stwarza domniemanie prawne oparte na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie. Istotnie, mogą zaistnieć sytuacje, w których strona bez własnej winy nie będzie w stanie dowiedzieć się o przesyłce. Powodem takiego stanu rzeczy mogą być nieprawidłowości związane z doręczeniem przesyłki, takie jak wadliwe działanie doręczyciela polegające np. na nieprawidłowym zawiadomieniu adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej. W innych z kolei wypadkach strona, pomimo prawidłowego doręczenia przesyłki, może być pozbawiona możliwości dowiedzenia się o tym fakcie z przyczyn przez nią niezawinionych, najczęściej z powodu nieobecności w miejscu zamieszkania powodowanej np. chorobą lub innym, niedającym się przewidzieć zdarzeniem. Oczywistym jest, że doręczenie zastępcze przewidziane w art. 73 P.p.s.a. pociąga za sobą skutki bardzo daleko idące, łącznie z możliwością pozbawienia strony drogi sądowej, dlatego też w każdym z opisanych wyżej wypadków strona ma możliwość wzruszenia domniemania, jakoby przesyłka dotarła do jej rąk w dacie przyjętej przez sąd. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 P.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd I instancji za niewystarczające uznał argumenty przedstawione w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu, sprowadzające się do twierdzenia, że pełnomocnik nie otrzymał zawiadomienia (awiza) informującego o możliwości odbioru przesyłki na poczcie. Zauważyć trzeba, że jedną z możliwości służących obaleniu domniemania doręczenia jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Innymi słowy, istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej została, zgodnie z art. 92 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, zgłoszona reklamacja. Z akt sprawy wynika co prawda, że radca prawny E. S. zwróciła się w dniu 17 grudnia 2021 r. do Urzędu Pocztowego [...] z reklamacją przesyłki wskazując na "brak pozostawienia awiza oraz awiza powtórnego w skrzynce adresata", jednakże ani do dnia rozpoznania przez Sąd I instancji wniosku o przywrócenie terminu jak również do dnia wydania niniejszego postanowienia, tj. po upływie prawie roku po złożeniu reklamacji nie przedstawiła odpowiedzi na swoje wystąpienie.
W tej sytuacji nie podważono skutecznie fikcji doręczenia przesyłki, które jak wskazano we wcześniejszych rozważaniach może być dokonane jedynie przez wykazanie, że adresat nie otrzymał powiadomienia o możliwości jej odbioru w urzędzie pocztowym. Za niewystarczające uznać należało oświadczenie pełnomocnika skarżących o nieotrzymaniu awiza, bowiem przyjęcie takiego stanowiska podważałoby sens regulacji dotyczącej wprowadzenia tzw. fikcji doręczenia. Tym samym brak było podstaw do uwzględnienia wniosku strony i przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.