I OZ 818/24

I OZ 818/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-01-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Przybysz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 650/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-03-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3, art. 184 w zw. z art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 października 2024 r., sygn. akt VIII SA/Wa 650/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z 10 lipca 2024 r., znak: SKO.PS.4111.132.1316.2024 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
K.B. (dalej: skarżący) wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z 10 lipca 2024 r., znak: SKO.PS.4111.132.1316.2024, w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Jednocześnie skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek o wstrzymanie został uzasadniony nieprawidłowością zaskarżonej decyzji oraz młodym wiekiem skarżącego i faktem, że nie posiada majątku.
Postanowieniem z 18 października 2024 r., sygn. akt VIII SA/Wa 650/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu wniosku skarżącego odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący. W uzasadnieniu zażalenia została powtórnie przytoczona argumentacja zawarta we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Ponadto stwierdzono, że w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji skarżący pozostałby bez środków do życia oraz nie miałby na zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb życiowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W przepisie tym chodzi bowiem o szczególne i wyjątkowe zagrożenie odpowiadające specjalnemu rodzajowi ochrony tymczasowej strony postępowania. Podkreślenia również wymaga, że wniosek powinien zawierać argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.
Skarżący we wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji nie wykazał istnienia okoliczności uzasadniających wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Wskazał mianowicie, że winien pokrywać znaczną dla niego kwotę kosztów pobytu babki i dziadka w domu pomocy społecznej w sytuacji, gdy nie przysłużyli się oni trudowi jego wychowania i dorastania. Skarżący nigdy nie posiadał takiej kwoty pieniężnej, jaką ma zapłacić na podstawie skarżonej decyzji. Ponadto ma zostać zobligowany do podjęcia trudów zdobycia kwoty ponad 40 tys. złotych zamiast podejmować trudy ułożenia sobie finansowo życia wkraczając w dorosłość. Sytuacja, w jakiej został postawiony skarżący, jest w jego ocenie absolutnie nie do zaakceptowania z punktu widzenia norm społecznych i zasad współżycia społecznego. Analogiczna argumentacja została zawarta we wniesionym zażaleniu.
Powyższe nie może stanowić skutecznej podstawy do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Kwestie prawidłowości zaskarżonej decyzji nie podlegają ocenie w postępowaniu w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania ww. decyzji i nie mogą stanowić przedmiotu badania Naczelnego Sądu Administracyjnego na etapie jego rozpatrywania. Podkreślić bowiem należy, że rozstrzygając wniosek o wstrzymanie, sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu, bowiem prowadziłoby to do tzw. przedsądu, co słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny. Bada jedynie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może prowadzić w okolicznościach danej sprawy, wskazanych przede wszystkim przez skarżącego we wniosku, do zagrożenia w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć także należy, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe, niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Każdy bowiem akt prawny wywołuje określone skutki prawne, nie wszystkie jednak podlegają ochronie tymczasowej.
Do wykazania ww. przesłanek konieczne jest wskazanie przez wnioskującego o wstrzymanie wykonania decyzji na konkretne, realne okoliczności, które te przesłanki uprawdopodobnią. Nie jest rolą Sądu dekodowanie powyższych przesłanek za stronę. Zarówno wniosek skarżącego, jak i zażalenie sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika nie zawierają wskazania faktów i dowodów na ich poparcie, które uzasadniałyby wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Wniosek skarżącego zawiera natomiast jedynie ogólnikowe twierdzenia, w tym twierdzenie, że kwota, którą ma zapłacić, jest dla niego ogromna i nie będzie jej w stanie uiścić. Twierdzenia te nie mogą stanowić skutecznej podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji
Podkreślić należy, że każda decyzja czy postanowienie administracyjne zobowiązujące do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, co nie oznacza, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować ochronę tymczasową przewidzianą w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sama okoliczność powstania obowiązku zapłaty sumy pieniężnej o wysokości znaczącej dla strony nie stanowi jeszcze o spełnieniu przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. Chodzi tu bowiem o taką szkodę majątkową lub niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla strony lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (zob. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04).
Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny, postanowienie w przedmiocie ustalenia wysokości odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej nie wywołuje skutku nieodwracalnego, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. W razie uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu uiszczonej już kwoty.
Ponadto zauważyć należy na marginesie, że rygor związany z obciążeniami wynikającymi z aktów administracyjnych nie jest tak duży, że – jak wskazano w zażaleniu – skarżący pozostałby bez środków do życia oraz nie miałby środków na zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb życiowych. W pierwszej kolejności przywołać należy obowiązującą w postępowaniu egzekucyjnym zasadę ogólną poszanowania minimum egzystencji zobowiązanego, wyrażoną w art. 8 i nast. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505). Przepisy tej ustawy zawierają obszerny katalog rzeczy niepodlegających egzekucji, uznanych przez ustawodawcę za niezbędne dla zobowiązanego. Nie ma zatem podstaw do twierdzenia, że w wyniku egzekucji administracyjnej skarżący pozostałby bez środków do życia oraz nie miałby środków na zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb życiowych.
Wskazać również należy na unormowanie zawarte w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty.
Konkludując, w sytuacji, gdy chodzi o akt administracyjny rodzący obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, konieczne jest wykazanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną strony oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku strony o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie wykazał, aby w związku z sytuacją finansową i majątkową wykonanie zaskarżonej decyzji groziło wyrządzeniem znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Twierdzenia o nieosiąganiu dochodów nie zostały poparte żadnym dokumentami. Brak jest również w sprawie bliższych danych dotyczących rodziny czy osób, z którymi skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W konsekwencji nie jest możliwa ocena, czy w związku z sytuacją rodzinną, finansową i majątkową, wykonanie zaskarżonej decyzji grozi zaistnieniem okoliczności z art. 61 § 3 p.p.s.a.
Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.