I OZ 504/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA odmawiające dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie skargi na uchwałę rady gminy o sprzedaży nieruchomości, uznając, że przepisy nie pozwalają na dopuszczenie osób trzecich jako uczestników w tego typu sprawach.
Wnioskodawcy domagali się dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako uczestnicy w sprawie skargi na uchwałę Rady Gminy Dobrcz o sprzedaży nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił, uznając, że przepisy nie przewidują takiej możliwości w sprawach dotyczących uchwał rady gminy. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że termin "postępowanie administracyjne" w kontekście dopuszczania uczestników nie obejmuje spraw, które nie są regulowane przez Kodeks postępowania administracyjnego, a skargi na uchwały rady gminy mają specyficzny charakter.
Sprawa dotyczyła zażalenia M. B. i innych na postanowienie WSA w Bydgoszczy, które odmówiło im dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestników. Wnioskodawcy chcieli wziąć udział w sprawie ze skargi G. Ł. i C. Ł. na uchwałę Rady Gminy Dobrcz z dnia 28 maja 2021 r. nr XXXII/299/2021 w przedmiocie wyrażenia zgody na sprzedaż nieruchomości w drodze bezprzetargowej. Wnioskodawcy argumentowali, że sprzedaż nieruchomości uniemożliwi im dostęp do drogi publicznej, co narusza ich interes prawny. WSA odmówił dopuszczenia, wskazując, że art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) nie ma zastosowania do spraw dotyczących uchwał rady gminy, ponieważ nie są one wynikiem postępowania administracyjnego w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Ponadto, WSA podkreślił, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (u.s.g.), skargę na uchwałę rady gminy może wnieść tylko osoba, której interes prawny został naruszony, co oznacza węższy krąg legitymacji procesowej niż w przypadku zwykłych skarg administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Sąd uznał, że termin "postępowanie administracyjne" w art. 33 § 2 p.p.s.a. należy interpretować zgodnie z jego znaczeniem prawnym i nie obejmuje on spraw, które nie są regulowane przez k.p.a., nawet jeśli dotyczą działalności administracji publicznej. Uchwała Rady Gminy w sprawie sprzedaży nieruchomości nie jest wynikiem postępowania administracyjnego w rozumieniu k.p.a., a zatem art. 33 § 2 p.p.s.a. nie daje podstaw do dopuszczenia wnioskodawców jako uczestników. NSA podkreślił również, że art. 101 ust. 1 u.s.g. stanowi lex specialis i wymaga wykazania naruszenia interesu prawnego, a nie tylko jego istnienia, co odróżnia te sprawy od innych postępowań sądowoadministracyjnych. Sąd odwołał się do utrwalonego orzecznictwa NSA w podobnych sprawach dotyczących uchwał planistycznych i innych aktów prawa miejscowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w szczególności art. 33 § 2, nie dają podstaw do dopuszczenia wnioskodawców do udziału w postępowaniu jako uczestników w sprawach dotyczących uchwał rady gminy, ponieważ uchwały te nie są wynikiem postępowania administracyjnego w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że termin "postępowanie administracyjne" w art. 33 § 2 p.p.s.a. należy interpretować zgodnie z jego znaczeniem prawnym i nie obejmuje on spraw, które nie są regulowane przez k.p.a. Uchwała rady gminy w sprawie sprzedaży nieruchomości nie jest wynikiem postępowania administracyjnego. Ponadto, art. 101 ust. 1 u.s.g. stanowi lex specialis, wymagając wykazania naruszenia interesu prawnego, a nie tylko jego istnienia, co odróżnia te sprawy od innych postępowań sądowoadministracyjnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 33 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nie daje podstaw do dopuszczenia wnioskodawców do udziału w postępowaniu jako uczestników w sprawach dotyczących uchwał rady gminy, ponieważ uchwały te nie są wynikiem postępowania administracyjnego w rozumieniu k.p.a.
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Reguluje podstawy do wniesienia skarg do sądu administracyjnego na uchwały organów gminy, stawiając wyższe wymogi niż ogólne przepisy p.p.s.a. Wymaga wykazania naruszenia interesu prawnego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 9 lit. a)
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.g.n. art. 13 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 28 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 37 § ust. 2 pkt 6
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Definiuje postępowanie administracyjne, które nie obejmuje uchwał rady gminy w sprawie sprzedaży nieruchomości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała rady gminy w sprawie sprzedaży nieruchomości nie jest wynikiem postępowania administracyjnego w rozumieniu k.p.a., co wyklucza zastosowanie art. 33 § 2 p.p.s.a. do dopuszczenia uczestników. Art. 101 ust. 1 u.s.g. stanowi lex specialis i wymaga wykazania naruszenia interesu prawnego, a nie tylko jego istnienia, co odróżnia skargi na uchwały od innych spraw sądowoadministracyjnych. Dopuszczenie uczestnika, który nie musiałby wykazywać naruszenia swojego interesu prawnego, byłoby nieuzasadnione i stawiałoby go w uprzywilejowanej pozycji.
Odrzucone argumenty
Szeroka interpretacja terminu "postępowanie administracyjne" w art. 33 § 2 p.p.s.a. powinna obejmować wszystkie postępowania objęte kontrolą sądową, w tym skargi na uchwały rady gminy. Warunkiem dopuszczenia do udziału w postępowaniu jako uczestnika jest wykazanie, że wynik postępowania dotyczy jego interesu prawnego, a niekoniecznie jego naruszenia. Naruszenie interesu prawnego innych podmiotów powinno być możliwe do uwzględnienia w ramach postępowania wszczętego skargą przez inną osobę, aby uniknąć mnożenia postępowań.
Godne uwagi sformułowania
termin "postępowanie administracyjne" niewątpliwie należy traktować szeroko nie może oznaczać to, że obejmie on postępowania, które w żaden sposób nie mają charakteru postępowania administracyjnego, które reguluje art. 1 k.p.a. Racjonalny ustawodawca konsekwentnie w systemie prawa używa pojęć prawnych, a użycie w art. 33 § 1 i 2 p.p.s.a. sformułowania "postępowanie administracyjne" zamiast "postępowanie objęte sądową kontrolą" było zamierzone i uzasadnione. Przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do art. 50 § 1 p.p.s.a. i stawia wyższe wymogi wnoszącemu skargę na uchwałę lub zarządzenie organów gminy. Uczestnik postępowania dysponuje uprawnieniami strony. Przyjęcie możliwości dopuszczenia uczestników postępowania w sprawach skarg na uchwały lub zarządzenia organów gminy oznaczałoby, że podmioty występujące z tego rodzaju wnioskiem nie byłyby zobowiązane do wykazania naruszenia interesu prawnego, a jedynie jego posiadania.
Skład orzekający
Iwona Bogucka
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dopuszczania uczestników do postępowania sądowoadministracyjnego w sprawach skarg na uchwały rady gminy, w szczególności rozróżnienie między postępowaniem administracyjnym a innymi formami działania organów gminy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skarg na uchwały rady gminy, a nie innych postępowań sądowoadministracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z prawem do sądu i możliwością udziału w postępowaniu dla osób trzecich, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Czy możesz dołączyć do sprawy sądowej jako świadek, nawet jeśli nie brałeś udziału w pierwotnym postępowaniu? NSA wyjaśnia granice prawa do sądu.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OZ 504/22 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2022-11-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-09-27 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Iwona Bogucka /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6079 Inne o symbolu podstawowym 607 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane II SA/Bd 953/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2022-12-20 I OZ 569/22 - Postanowienie NSA z 2022-11-08 Skarżony organ Rada Gminy Treść wyniku Oddalono zażalenie Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art.33 § 2, art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2020 poz 713 art. 101 ust 1 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. B., J. B., Z. B., H. B., G. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 4 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 953/21 o odmowie dopuszczenia M. B., J. B., Z. B., H. B., G. S. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi G. Ł. i C. Ł. na uchwałę Rady Gminy Dobrcz z dnia 28 maja 2021 r. nr XXXII/299/2021 w przedmiocie wyrażenia zgody na sprzedaż nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Uzasadnienie W dniu 28 maja 2021 r. Rady Gminy Dobrcz, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a) ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 713 ze zm.; dalej: u.s.g.), art. 13 ust. 1, art. 28 ust. 1 oraz art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.; dalej: u.g.n.), podjęła uchwałę nr XXXII/299/2021 w przedmiocie wyrażenia zgody na sprzedaż w drodze bezprzetargowej nieruchomości stanowiących własność Gminy Dobrcz, położonych w miejscowości Z. (obręb geodezyjny T.), oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o powierzchni 0,0197 ha oraz [...] o powierzchni 0,1046 ha. W § 2 uchwały wskazano, że przedmiotowe nieruchomości zostaną zbyte na rzecz właściciela nieruchomości przyległej, dla której Sąd Rejonowy w Bydgoszczy prowadzi księgę wieczystą o numerze [...], składającej się z działek ewidencyjnych o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Uchwała weszła w życie z dniem podjęcia (§ 4). Pismem z 28 czerwca 2021 r. G. Ł. i C. Ł. (dalej: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na powyższą uchwałę. Skarżący podali, że są właścicielami działek o numerach [...], [...], [...], [...], położonych w Z. w (obrębie T., objętych księgą wieczystą o nr [...]) i wyjaśnili, że obecnie nie posiadają dostępu do drogi publicznej. Dawniej właściciele tej nieruchomości dojeżdżali do nieruchomości drogą gminną wytyczoną m.in. przez działki nr [...] i [...]. Na skutek porozumienia właścicieli, w tym poprzednika wnioskodawcy, mieszkańcy wsi wytyczyli i korzystali z nowego pasa drogi, biegnącego przez wszystkie nieruchomości mieszkańców, powyżej dawniej wytyczonej drogi. W piśmie procesowym z 16 września 2021 r. M. B., J. B., Z. B., H. B., G. S. (dalej: wnioskodawcy) wnieśli o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika. Wezwani do wykazania interesu prawnego wskazali, że ich nieruchomości położone są w miejscu, do którego możliwy byłby dojazd w dwojaki sposób. Po pierwsze drogą, która przebiega przez nieruchomość J. S., który drogę zagrodził bramami uniemożliwiając dojazd do posesji. Po drugie możliwy byłby dojazd działkami gminnymi nr [...] i [...] i jest to jedyna nieruchomość, gdzie może być aktualnie przeprowadzona droga publiczna do ich nieruchomości. Podkreślili, że działki te stanowią kontynuację działek skarżących. Skarżący wyrażają zgodę pozostałym uczestnikom na przekraczanie ich nieruchomości w zakresie niezbędnym do uzyskania przez nieruchomości sąsiednie dostępu do drogi publicznej. Ponadto zakup rzeczonych nieruchomości przez skarżących umożliwi uczestnikom zawarcie ze skarżącymi zgodnej umowy o ustanowienie służebności drogi koniecznej. Wskazali, że wykonanie zaskarżonej uchwały pozbawi ich nieruchomości jakiegokolwiek dostępu do drogi publicznej i przez to zaskarżona uchwała narusza wprost ich indywidulany interes prawny. Postanowieniem z 4 lutego 2022 r., II SA/Bd 953/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił dopuszczenia wnioskodawców do udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że dopuszczenie określonego podmiotu do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika może mieć miejsce wyłącznie w postępowaniu sądowym, którego przedmiotem kontroli jest poprzednio prowadzone postępowanie administracyjne. Sąd I instancji podkreślił, że w sprawach majątkowych gminy nie mamy do czynienia z załatwieniem sprawy administracyjnej po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w rozumieniu k.p.a. Postępowanie takie jest bowiem odrębnym postępowaniem, którego tryb reguluje u.g.n. Oznacza to, że art. 33 § 2 p.p.s.a. nie daje podstaw do dopuszczenia wnioskodawców do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym legalności takiej uchwały. Odrębność tego postępowania dotyczy nie tylko procedury podjęcia uchwały w sprawie wyrażenia zgody przez organ stanowiący gminy, ale także wniesienia do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargi na tę uchwałę na podstawie przepisów u.s.g., z którą to skargą mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przesłanką odmowy uwzględnienia żądania wnioskodawców jest więc również brzmienie art. 101 u.s.g. Zgodnie z tym przepisem, skargę na uchwałę rady gminy podjętą w sprawie z zakresu administracji publicznej może wnieść do sądu administracyjnego każdy, czy interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą rady. Tym samym legitymacja procesowa jest w takiej sytuacji uzależniona nie tylko od posiadania interesu prawnego, ale również jego naruszenia zaskarżonym aktem. Oznacza to, że dopuszczenie innego podmiotu do udziału w postępowaniu wszczętym skargą na uchwałę lub zarządzenie organu gminy na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., stawiałoby ten podmiot w uprzywilejowanej pozycji. Uczestnik postępowania dysponuje uprawnieniami strony. Przyjęcie możliwości dopuszczenia uczestników postępowania w sprawach skarg na uchwały lub zarządzenia organów gminy oznaczałoby, że podmioty występujące z tego rodzaju wnioskiem nie byłyby zobowiązane do wykazania naruszenia interesu prawnego, a jedynie jego posiadania. Sąd I instancji wskazał również, że jak zwrócił uwagę NSA w wyroku z 9 czerwca 2017 r., II OSK 2597/15, skoro u.s.g. przewiduje inny (węższy) wymiar legitymacji skargowej przy skargach na uchwały organów gmin, nie można wobec osób składających wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wszczętym taką skargą stosować innej miary i uznawać, że dla uczestnictwa w postępowaniu sądowym wystarczy samo wylegitymowanie się interesem prawnym bez wskazania na jego naruszenie. Indywidualny charakter skargi do sądu administracyjnego na uchwałę oznacza bowiem, że tylko skarżący, który spełnił warunek formalny w postaci wystąpienia do rady gminy z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa i wykazał konkretne i realne naruszenie (a nie tylko istnienie) swojego interesu prawnego postanowieniami tej uchwały może być, oprócz organu, uczestnikiem postępowania w tej sprawie sądowoadministracyjnej. Ocena uchwały rady gminy w sprawie wyrażenia zgody na sprzedaż nieruchomości dokonywana jest tylko pod kątem naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu, który wniósł skargę. Naruszenie interesu prawnego innych podmiotów może być przedmiotem oceny sądu w odrębnym postępowaniu, po spełnieniu warunków formalnych i wystąpieniu na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. z własną skargą na daną uchwałę. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli wnioskodawcy, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie i dopuszczenie ich do udziału w postępowaniu w charakterze uczestników postępowania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych. Z ostrożności procesowej, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. w zw. z art 197 § 2 p.p.s.a. wnieśli o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów, ze wskazanych w zażaleniu dokumentów, na okoliczność interesu prawnego wnioskodawców. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 33 § 2 p.p.s.a. w z art. 101 ust. 1 u.s.g, w zw. z art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. i art. 1 k.p.a. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że pojęcie "postępowanie administracyjne'" należy interpretować wyłącznie przez pryzmat art. 1 k.p.a., wobec czego w sprawach majątkowych gminy podmioty trzecie a priori nie są uprawnione do wzięcia udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestników, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia rzeczonych przepisów prowadzi do konstatacji, iż należy uznać uprawnienie do uczestnictwa w postępowaniu we wszystkich rodzajach spraw sądowoadministracyjnych, w których może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego; 2. art. 33 § 2 p.p.s.a. w z art. 101 ust. 1 u.s.g. przez: a. wadliwe przyjęcie, że udział wnioskodawców w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym skargi na uchwałę rady gminy jest możliwy wyłącznie przez wniesienie odrębnej skargi na uchwałę wraz ze wskazaniem naruszenia interesu prawnego, a nie wyłącznie jego istnienia, w sytuacji gdy art. 33 § 2 p.p.s.a. stawia odmienne wymogi dla dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika od uprawnienia skarżącego do wniesienia skargi, wobec czego oczekiwania wykazywania naruszenia interesu prawnego przez wnioskodawców nie znajduje oparcia w prawie, b. nieprawidłowe uznanie, że warunkiem formalnym wniesienia skargi jest m.in. wezwanie rady gminy do usunięcia naruszenia prawa, co ma przemawiać za węższym wymiarem legitymacji stron w postępowaniu skargowym i braku podstaw do dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika postępowania, w sytuacji gdy od dnia 1 czerwca 2017 r. wyłącznym warunkiem zaskarżenia uchwały jest wykazanie naruszenia interesu prawnego, a wyłącznym warunkiem dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika jest wykazanie, iż wynik postępowania dotyczy jego interesu prawnego, co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia wnioskodawców prawa do sądu określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że NSA w postanowieniu z 14 czerwca 2013 r., II OZ 457/13, stwierdził, iż odwoływanie się wyłącznie do spraw określonych w art. 1 k.p.a. stanowi bezpodstawne ograniczenie zastosowanie art. 33 § 2 p.p.s.a. i narusza konstytucyjne prawo do sądu. W doktrynie powszechnie przyjmuje się, że określenie "postępowanie administracyjne" należy rozumieć szeroko – nie wyklucza ono zastosowania art. 33 § 2 p.p.s.a. w innych sprawach, w których wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie było poprzedzone postępowaniem administracyjnym. Zgodnie z ww. postanowieniem i regulacją art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. zakres spraw podlegających kontroli sądów administracyjnych jest obszerny. "Ogólne sformułowanie przepisu art. 33 § 2 p.p.s.a. pozwala więc na przyjęcie, że odnosi się on do wszystkich rodzajów spraw sądowoadministracyjnych, w których może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, bez względu na to, jaki przejaw działalności administracji publicznej jest przedmiotem kontroli" (postanowienie NSA z 6 lipca 2021 r., II GZ 400/20). Zdaniem wnioskodawców Sąd I instancji w sposób bezzasadny odmawia zatem dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym dotyczącym aktu prawa miejscowego jakichkolwiek uczestników. W odniesieniu do kwestii interesu prawnego wskazano, że nie sposób wykluczyć, iż również inny podmiot posiada interes prawny w zaskarżeniu uchwały. Ograniczenie wówczas prawa do uczestnictwa w sprawie ze skargi osoby trzeciej takiego podmiotu prowadziłoby do bezzasadnego mnożenia liczby postępowań sądowych. Uznanie zatem, że uczestnik uzyskałby uprzywilejowaną pozycję w stosunku do skarżącego nie znajduje żadnego uzasadnienia. Wynik postępowania sądowoadministracyjnego musi bowiem również mieć wpływ na sytuację prawną i faktyczną wnioskującego o dopuszczenie do postępowania w charakterze uczestnika postępowania. Niewątpliwie sprzedaż działki na rzecz skarżących wpłynęłaby na poprawę warunków nieruchomości będących w posiadaniu wnioskodawców, albowiem prowadziłaby do uzyskania dostępu do drogi. Wnioskodawcy zawarli porozumienie o korzystanie z drogi biegnącej przez nieruchomość skarżących, albowiem jako społeczność lokalna mieszkańcy wsi są pozbawieni dostępu do drogi publicznej. Uprawnienie do przystąpienia do sprawy w charakterze uczestnika w przedmiocie zaskarżonej uchwały wynika również z samego faktu naruszenia prawa skarżących do posiadania dostępu do drogi publicznej, o której zapewnienie powinna zadbać Gmina. Wnioskodawcy uzyskali zabezpieczenie swojego roszczenia w sprawie o ustanowienie służebności drogi koniecznej, która jednak nie musiałaby być ustanawiana lub ustanowiona zostałaby wyłącznie w ograniczonej części, gdyby nie doszło do sprzedaży nieruchomości objętych uchwałą rady gminy lub sprzedaż ta nastąpiłaby na rzecz skarżących. Powyższego interesu prawnego Sąd I instancji w ogóle nie weryfikował, opierając się wyłącznie na czysto formalnych przesłankach odmowy dopuszczenia do udziału. Wnioskodawcy podnieśli również, że przywołany węższy wymiar legitymacji skargowej na uchwały organów gminy nie może stanowić o niedopuszczalności uczestnictwa innych podmiotów w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Powołanie się w tym zakresie na warunek formalny, jakim miało być wezwanie rady gminy do usunięcia naruszenia prawa jest niedopuszczalne w świetle obecnie obowiązujących przepisów prawa, albowiem powyższy wymóg jest nieaktualny od dnia 1 czerwca 2017 r. Obecnie wyłącznym warunkiem zaskarżenia uchwały na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. jest wykazanie naruszenia interesu prawnego przez skarżącego, co jednak nie przekłada się na legitymację uczestnika postępowania – wyłącznym warunkiem dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika jest wykazanie, że wynik postępowania dotyczy jego interesu prawnego. Inna interpretacja rzeczonych przepisów nie jest oparta na prawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Warunkiem takiego uczestnictwa jest zatem uprzedni udział w postępowaniu administracyjnym. Stosownie zaś do art. 33 § 2 zd. pierwsze p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, termin "postępowanie administracyjne" niewątpliwie należy traktować szeroko, a stwierdzenie, że powinno ono dotyczyć wszelkich postępowań objętych sądową kontrolą jest oczywiście prawidłowe. Jednakże nie może oznaczać to, że obejmie on postępowania, które w żaden sposób nie mają charakteru postępowania administracyjnego, które reguluje art. 1 k.p.a. Celem szerokiego rozumienia terminu "postępowanie administracyjne" jest uniknięcie bezzasadnego zawężenia udziału w postępowaniu uczestników postępowania, w takich postępowaniach jak np. postępowanie egzekucyjne, które pomimo swojej odrębności pozostaje postępowaniem, w którym załatwia się sprawę indywidualnego podmiotu. Racjonalny ustawodawca konsekwentnie w systemie prawa używa pojęć prawnych, a użycie w art. 33 § 1 i 2 p.p.s.a. sformułowania "postępowanie administracyjne" zamiast "postępowanie objęte sądową kontrolą" było zamierzone i uzasadnione. Zgodnie z dyrektywami interpretacyjnymi wykładni niezasadne jest przypisywanie pojęciom dostatecznie określonym, nowego, odmiennego znaczenia. Oznacza to, że art. 33 § 2 p.p.s.a. nie daje podstaw do dopuszczenia wnioskodawców do udziału w niniejszym postępowaniu jako uczestników postępowania na prawach strony. Zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała nie została podjęta po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 1 k.p.a., albowiem wydana została na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a) u.s.g. Tym samym zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że z uwagi na charakter formy działania organu administracji publicznej w niniejszej sprawie w postaci uchwały Rady Gminy w przedmiocie wyrażenia zgody na sprzedaż w drodze bezprzetargowej nieruchomości stanowiących własność Gminy, za niedopuszczalny uznać należy wniosek o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestników postępowania. Już tylko ta okoliczność stanowiła wystarczająca podstawę do nieuwzględnienia wniosku. Ponadto zwrócić należy uwagę, że przedmiotowa uchwała została zaskarżona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., w którym to przepisie ustawodawca w sposób szczególny uregulował podstawy do wniesienia skarg do sądu administracyjnego, a tym samym i krąg podmiotów uczestniczących w nich jako strony. Przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do art. 50 § 1 p.p.s.a. i stawia wyższe wymogi wnoszącemu skargę na uchwałę lub zarządzenie organów gminy. Zatem legitymacja procesowa jest w takiej sytuacji uzależniona nie tylko od posiadania interesu prawnego, ale również jego naruszenia zaskarżonym aktem. Sąd I instancji zasadnie stwierdził zatem, że dopuszczenie innego podmiotu do udziału w postępowaniu wszczętym skargą na uchwałę lub zarządzenie organu gminy na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., stawiałoby ten podmiot w uprzywilejowanej pozycji. Uczestnik postępowania dysponuje uprawnieniami strony. Przyjęcie możliwości dopuszczenia uczestników postępowania w sprawach skarg na uchwały lub zarządzenia organów gminy oznaczałoby, że podmioty występujące z tego rodzaju wnioskiem nie byłyby zobowiązane do wykazania naruszenia interesu prawnego, a jedynie jego posiadania. Podkreślenia wymaga, że skarga wniesiona w powyższym trybie ma charakter indywidualny co oznacza, że sąd administracyjny, po ustaleniu naruszenia interesu prawnego skarżącego, bada czy naruszenie tego interesu nastąpiło z naruszeniem prawa, ale w granicach interesu prawnego wnoszącego skargę. Zakres dopuszczalnej kontroli sądu determinuje również możliwość dopuszczenia do udziału w postępowaniu podmiotów innych niż skarżący i organ. Wskazany przepis nie daje natomiast podstaw do dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym innego pomiotu niż wnoszący skargę na uchwałę. Rację ma również Sąd I instancji, że naruszenie interesu prawnego innych podmiotów może być przedmiotem oceny sądu w odrębnym postępowaniu, po spełnieniu warunków formalnych i wystąpieniu na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. z własną skargą na daną uchwałę, czego jednak wnioskodawcy nie uczynili. Powyżej prezentowane stanowisko znajduje szerokie odzwierciedlenie w poglądach Naczelnego Sądu Administracyjnego, które Sąd oceniający niniejsze zażalenie w pełni podziela i akceptuje, uznając, że mają one zastosowanie również w niniejszej sprawie. Orzecznictwo to ukształtowało się na tle wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym różnorakich spraw ze skarg na uchwały w przedmiocie: studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (por. postanowienia NSA: z 8 maja 2019 r., II OZ 371/19 oraz II OZ 372/19), miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (por. postanowienia z: 26 września 2017 r., II OZ 952/17; 28 września 2017 r., II OZ 1198/17; 4 października 2017 r., II OZ 1026/17; 14 listopada 2018 r., II OSK 2320/18; 17 stycznia 2019 r., II OZ 1386/18), regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków (por. postanowienia z 14 czerwca 2018 r., II OZ 519/18; 18 października 2018 r., II OZ 1018/18), udzielenia bonifikaty od ceny ustalonej do sprzedaży prawa własności i oddawania w użytkowanie wieczyste (por. postanowienie z 5 października 2018 r., I OZ 904/18), wyrażenia zgody na odstąpienie od obowiązku przetargowego trybu zawarcia umowy na dzierżawę nieruchomości gruntowych (por. postanowienie z 25 maja 2018 r., I OZ 451/18), a także zarządzeń w przedmiocie zakazu organizowania objazdowych przedstawień cyrkowych z udziałem zwierząt (por. postanowienie z 17 listopada 2016 r., I OZ 1286/16; 25 sierpnia 2016 r., I OZ 935/16; 26 października 2016 r., I OZ 1181/16; 10 listopada 2016 r., I OZ 1205/16 i I OZ 1206/16). Wyjaśnienia wymaga również, że powołane przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z 9 czerwca 2017 r., II OSK 2597/15, było w istocie cytatem (wprawdzie pozbawionym cudzysłowów) zaczerpniętym przez Sąd I instancji z uzasadnienia wyroku NSA i w żaden sposób nie stanowiło uznania przez Sąd I instancji, że w aktualnym stanie prawnym warunkiem formalnym wniesienia skargi jest m.in. wezwanie rady gminy do usunięcia naruszenia prawa. Tym samym, stwierdzić należy, że zarzuty zawarte w zażaleniu co do naruszenia przez Sąd I instancji art. 33 § 2 p.p.s.a. oraz art. 101 ust. 1 u.s.g., nie mogły stanowić podstawy do podważenia stanowiska zawartego w zaskarżonym postanowieniu. Na ocenę prawidłowości stanowiska Sądu I instancji nie mogły w tym stanie rzeczy wpłynąć dokumenty wskazane w zażaleniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może być on uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu I instancji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI