I OZ 543/25

I OZ 543/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 12 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.G., W.G., [...] Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 310/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie B.G., W.G., [...] Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w W. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 11 grudnia 2024 r. nr KR III R 54d/18 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji
Uzasadnienie
B.G., W.G., [...] Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w W. (dalej skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej Komisja) z dnia 11 grudnia 2024 r. nr KR III R 54d/18 (dalej decyzja KR III R 54d/18) w przedmiocie stwierdzenia nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 7 lutego 2008 r. nr 65/GK/DW/2008 dotyczącej ustanowienia udziału 0,898 w prawie użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] (k. 2-10 akt sądowych).
Wnioskiem z dnia 20 marca 2025 r. skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania decyzji KR III R 54d/18 (k. 25-26v akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 29 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 310/25, po rozpoznaniu wniosku skarżących, odmówił wstrzymania wykonania decyzji KR III R 54d/18.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie wykazali, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wyrażone w art. 61 § 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zm. 1685; dalej ppsa).
Sąd I instancji wywiódł, że niewątpliwie zaskarżona decyzja organu z dnia 11 grudnia 2024 r. nr KR III R 54d/18, spowodowała zmianę w zakresie stanu prawnego nieruchomości, której dotyczy decyzja Prezydenta m. st. Warszawy z dnia z 7 lutego 2008 r. nr 65/GK/DW/2008 - bowiem stwierdzenie nieważności decyzji w całości spowodowało, że wniosek dekretowy będzie podlegał ponownemu rozpoznaniu. Decyzja ta wywiera skutek ex tunc, co oznacza, że prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości nigdy nie zostało przyznane. Skutkiem zaskarżonej decyzji jest pozbawienie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości osób, którym prawo to przysługiwało. Sam ten fakt nie jest, zdaniem Sądu I instancji, wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania decyzji, gdyż ma charakter odwracalny, ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji będzie skutkowało przywróceniem tego prawa.
Odnosząc się do argumentacji wniosku, Sąd wskazał, że istotnie, dokonanie wpisu w księdze wieczystej w wyniku wydania decyzji w niniejszej sprawie znajduje podstawę prawną w art. 40 ust. 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz.U. z 2021 r. poz. 795 ze zm.), zgodnie z którym decyzja, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2, 3 lub 3a oraz ust. 3, stanowi podstawę wykreślenia w księdze wieczystej wpisu dokonanego na podstawie uchylonej decyzji reprywatyzacyjnej, decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, o której mowa w art. 29 ust. 3, lub zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, lub na podstawie aktu notarialnego sporządzonego z uwzględnieniem uchylonej decyzji reprywatyzacyjnej albo dokonanych po tym wpisie wpisów użytkowania wieczystego lub własności nieruchomości, oraz stanowi podstawę wpisania jako właściciela odpowiednio m.st. Warszawy albo Skarbu Państwa. Z kolei stosownie do ust. 2 tego przepisu, ust. 1 stosuje się odpowiednio do wpisu dokonanego na podstawie aktu notarialnego, na mocy albo wskutek którego osoba trzecia nabyła prawo. Okoliczność ta nie może stanowić podstawy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jako że dokonanie wpisu w księdze wieczystej także nie jest okolicznością nieodwracalną. Ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji przez Sąd będzie stanowiło podstawę do wykreślenia dokonanego wpisu i powrót do stanu sprzed wydania zaskarżonej decyzji (k. 94-98 akt sądowych)
Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 61 § 3 ppsa przez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie przez odmowę wstrzymania wykonalności decyzji Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich nr KR III R 54d/18 z 11 grudnia 2024 r. w sytuacji, gdy w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącym trudnych do odwrócenia znacznej szkody i spowodowania niemożliwych, a co najmniej trudnych do odwrócenia skutków prawnych;
2. art. 61 § 3 ppsa w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji RP przez odmowę wstrzymania wykonania decyzji Komisji w sytuacji, gdy takie działanie narusza zasadę pewności prawa i stabilności obrotu prawnego;
3. art. 61 § 3 ppsa w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji RP przez odmowę wstrzymania wykonania decyzji Komisji w sytuacji, gdy zasady demokratycznego państwa prawnego oraz ochrona zaufania obywatela do państwa i stanowionego prawa winny być zastosowanie również w przedmiotowej sprawie.
Skarżący wnieśli o: zmianę zaskarżonego postanowienia oraz wstrzymanie wykonania decyzji Komisji KR III R 54d/18; łączne rozpoznanie niniejszego zażalenia z zażaleniem z dnia 15 kwietnia 2025 r. złożonym od analogicznego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2025 r w sprawie I SA/Wa 309/25 o odmowie wstrzymania wykonalności decyzji Komisji nr KR III R 54c/18 - na zasadzie art. 111 § 2 ppsa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, [...] chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 zd. 1 ppsa).
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ustanowiona została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności.
W orzecznictwie wskazuje się, że przez pojęcie "wyrządzenia znacznej szkody" należy rozumieć szkodę majątkową jak i niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu poprzedniego. Natomiast "trudne do odwrócenia skutki", to skutki prawne lub faktyczne, które spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, które trudno odwrócić z uwagi na następstwa prawne lub faktyczne danego rozstrzygnięcia o istocie sprawy, o prawach i obowiązkach stron. Mogą one mieć zarówno charakter prawny, jak i faktyczny. Skutki te, raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA 17.4.2009 r. I GSK 220/09, aprobowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 474, nb 6). Pojęcie skutków aktu [...], tym się wyróżniających, że trudno je odwrócić, będzie związane z prawnymi i faktycznymi następstwami rozstrzygnięcia o istocie sprawy, o prawach lub obowiązkach stron. Rodzaj i zakres ich wystąpienia musi być oceniony na podstawie prawa obowiązującego oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znajdują się podmioty uprawnione lub obciążone obowiązkami, a także kompetencji organu do ich egzekwowania w danym czasie (postanowienie NSA z: 14.12.2010 r. II OZ 1309/10, Lex 743786; 4.1.2011 r. II OZ 1306/10, Lex 743783; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 r., s. 228-229, uw. 12). W doktrynie podkreśla się przy tym potencjalność wystąpienia tych skutków. Nie jest wymagane, by w jakimkolwiek zakresie skutki te rzeczywiście wystąpiły lub przynajmniej się ujawniły (T. Woś w: T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 569-572, uw. 26-28).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie uznać należy, że - z uwagi na skutki prawno-rzeczowe, jakie może wywołać zaskarżona decyzja przedstawione przez skarżących we wniosku a następnie powtórzone w zażaleniu związane z wystąpieniem przez Prezydenta m. st. Warszawy do sądu wieczystoksięgowego z wnioskami o wykreślenie w księgach wieczystych wpisów dotyczących udziałów w prawie użytkowania wieczystego oraz prawa własności - zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie instytucji ochrony tymczasowej. Niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji mogłoby bowiem wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki w postaci utraty przez skarżących praw wpisanych w księdze wieczystej, co w konsekwencji spowoduje wyłączenie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych w sytuacji dalszego obrotu prawnego przedmiotową nieruchomością przez m.st. Warszawa. W realiach rozpoznawanej sprawy potencjalność zaistnienia zmiany stosunków cywilnoprawnych, które mogą powstać w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji, w tym nie wykluczając zmian stosunków własnościowych, jest - wbrew stanowisku Sądu I instancji - okolicznością przemawiającą za wstrzymaniem jej wykonania, bowiem w przypadku uwzględnienia skargi, organ nie będzie mógł - przy użyciu dostępnych mu środków prawnych - cofnąć skutków tych zmian jednostronną czynnością (aktem).
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2025 r. sygn.. akt I OZ 500/25 1. uchylił zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 11 grudnia 2024 r. nr KR III R 54c/18, po rozpoznaniu zażalenia Z.T., M.T., D.T., L.M., K.M. i M.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2025 r. I SA/Wa 356/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Z.T., M.T., D.T., L.M., K.M. i M.M. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 11 grudnia 2024 r. nr KR III R 54c/18 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 188 i art. 197 § 1 ppsa orzekł jak w sentencji.