I OZ 542/25

I OZ 542/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
I SA/Wa 323/25 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-12-03
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 18 i 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 19 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 323/25 o oddaleniu wniosku o wyłączenie asesora WSA Justyny Wtulich-Gruszczyńskiej od udziału w sprawie ze skargi D.K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 10 grudnia 2024 r. nr PR3.6405.95.2024.GTDD w przedmiocie odmowy wydania odpisu decyzji postanawia oddalić zażalenie
Uzasadnienie
D.K. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia 10 grudnia 2024 r. nr PR3.6405.95.2024.GTDD w przedmiocie odmowy wydania odpisu decyzji (k. 2-5 akt sądowych).
W toku postępowania skarżący wystąpił o wyłączenie od orzekania w sprawie asesora WSA Justyny Wtulich-Gruszczyńskiej. Uzasadnienie wniosku oparł na tezie, o wadliwości procesu nominacyjnego, ponieważ została powołana na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, którą ukształtowano w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3; k. 37-41 akt sądowych). Wraz z wnioskiem o wyłączenie wniósł wniosek o zbadanie wymogów niezawisłości sędziowskiej na podstawie art. 5a pusa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 26 maja 2025 r. I SA/Wa 323/25, oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie asesora WSA Justyny Wtulich-Gruszczyńskie od rozpoznania sprawy (k. 49-51 akt sądowych).
W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji uznał, że przedstawione przez niego powody nie wskazują na możliwy brak bezstronności asesora WSA Justyny Wtulich-Gruszczyńskiej w rozpoznawaniu sprawy.
Skarżący, reprezentowany przez r.pr. P.S. wywiódł zażalenie na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wniósł o uchylenie ww. postanowienia oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania (k. 58-60v akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 19 ppsa, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 ppsa sąd wyłącza sędziego (asesora) na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Art. 19 ppsa, w odróżnieniu od przepisu art. 18 tej ustawy, zawierającego katalog przyczyn powodujących wyłączenie sędziego (asesora) z mocy samej ustawy, a zatem bezwzględne wyłączenie sędziego (asesora), reguluje kwestię wyłączenia sędziego z przyczyn innych niż wymienione w art. 18 ppsa, dotyczy względnych przesłanek wyłączenia sędziego (asesora).
Instytucja wyłączenia sędziego (asesora), tak z mocy prawa (art. 18 ppsa), jak i na wniosek strony (art. 19 ppsa), stanowi istotną gwarancję procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sędziego (asesora), który nie pozostaje w relacjach osobistych ze stronami lub ich przedstawicielami oraz nie miał wcześniej określonych związków z rozpoznawaną sprawą. Sąd rozpoznając wniosek na podstawie art. 19 ppsa ocenia czy jest oparty na podstawach wskazujących istnienie stosunku osobistego pomiędzy sędzią (asesorem) a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, a sytuacja ta jest tego rodzaju, że może wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (asesora).
Jak stanowi art. 20 § 1 ppsa składając wniosek o wyłączenie sędziego (asesora) należy uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego (asesora) zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia przez niego postępowania. Wnioskodawca powinien wskazać okoliczności w postaci konkretnych faktów, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (asesora).
Dokonując oceny, czy w konkretnej sprawie wystąpiła przyczyna uzasadniająca wyłączenie sędziego (asesora), należy mieć na względzie dwoisty charakter bezstronności sędziowskiej. Z jednej strony jest ona niezbywalną cechą władzy sądowniczej, a z drugiej - indywidualną cechą sędziego, konieczną kwalifikacją do pełnienia tej funkcji (wyrok TK z 26.6.2006 r., SK 55/05). Istotą pierwszego z tych wymiarów bezstronności, tzw. bezstronności obiektywnej, jest nie tylko to, by sędzia (asesor) orzekający w sprawie zachowywał się zawsze rzeczywiście zgodnie ze standardami niezawisłości i bezstronności, lecz także by w ocenie zewnętrznej zachowanie sędziego (asesora) odpowiadało takim standardom. Reguły wyłączenia sędziego (asesora) służą budowie społecznego zaufania do wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności (wyrok TK z 20.7.2004 r. SK 19/02). Drugi wymiar bezstronności, tzw. bezstronność subiektywna, polega na tym, że sędzia (asesor) musi mieć jeszcze dodatkowo wewnętrzne przekonanie o możliwości wydania wyroku bez faworyzowania któregokolwiek z uczestników postępowania. (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 19)
Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego (asesora), stosownie do treści art. 22 § 2 ppsa, musi być nadto poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Z oświadczenia złożonego w niniejszej sprawie przez asesora WSA Justynę Wtulich-Gruszczyńską wynika, że nie zachodzą w stosunku do niej żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 ppsa, dające podstawę do wyłączenia go od orzekania w niniejszej sprawie. Prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości (k. 44).
WSA w Warszawie prawidłowo oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie asesora WSA Justyny Wtulich-Gruszczyńskiej od rozpoznania sprawy. Skarżący nie powołał się bowiem we wniosku na żadną ustawową przesłankę wyłączenia sędziego (asesora). Argumenty skarżącego przedstawione w zażaleniu dotyczą w decydującym zakresie sposobu ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa. Skarżący prezentuje pogląd, że osoba powołana na stanowisko sędziego przez tzw. "nową KRS" nie jest sędzią w świetle prawa. Argumentacja ta nie mogła odnieść oczekiwanego przez skarżącego rezultatu w postaci wyłączenia asesora. Skarżący, zasadniczo zmierza do rozszerzenia bezwzględnych przesłanek wyłączenia sędziego (asesora) o przesłankę nieznaną ustawie, co należy uznać za niedopuszczalne.
Jedyną przesłanką wyłączenia sędziego (asesora) na wniosek, przewidzianą w art. 19 ppsa, jest zaistnienie okoliczności, które wywołują uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego (asesora). Celem tego przepisu jest wyłączenie sędziego (asesora), który w konkretnych okolicznościach sprawy, uprawdopodobnionych przez wnioskodawcę, nie gwarantowałby bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy (postanowienie NSA z 19.11.2010 r. II FZ 593/10). O potrzebie wyłączenia sędziego (asesora) od rozpoznania sprawy nie może więc decydować samo subiektywne odczucie strony co do jego stronniczości, czy też, kwestionowany przez skarżącego sposób ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa.
Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r. I FPS 3/22 zakres przedmiotowy normy art. 19 ppsa nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego (asesora) sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których stanowi art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). W uzasadnieniu uchwały NSA wykazał, że zakresy przedmiotowe okoliczności stanowiących podstawę do wyłączenia sędziego (asesora) na podstawie art. 19 ppsa oraz art. 5a pusa są rozłączne (glosa aprobująca W. Chróścielewskiego, OSP 2024/1, s. 170 i n.). Instytucje te różnią się zarówno zakresem przedmiotowym, jak i procedurą stosowania. Wobec tego, w niniejszej sprawie Sąd I instancji nie mógł badać niezawisłości i bezstronności asesora w kontekście okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu.
W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o wyłączenie asesora WSA od rozpoznania skargi kasacyjnej zarówno w trybie art. 18 ppsa a w przypadku nieuwzględnienia wniosku o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności na podstawie art. 5a pusa.
W rozpatrywanej sprawie zarzucana wadliwość procesu powołania asesora, nie prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób kwestia ta mogłyby znaleźć przełożenie na bezstronność asesora. Brak wskazania wątpliwości odnoszących się do bezstronności asesora w danej sprawie sądowoadministracyjnej powoduje, że wniosek o wyłączenie asesora na tak sformułowanej podstawie jest bezzasadny.
Sąd I instancji zaskarżonym postanowieniem oddalił wniosek na podstawie art. 18 i 19 ppsa, więc do rozpoznania przez WSA pozostaje wniosek złożony na podstawie. art. 5a pusa
Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.