I OZ 525/25

I OZ 525/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-08-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Przybysz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
III SA/Łd 203/25 - Wyrok WSA w Łodzi z 2025-11-26
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 18 § 1, art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 3 lipca 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 203/25 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów od orzekania w sprawie ze skargi B.Z. na decyzję Wojewody Łódzkiego z 21 lutego 2025 r. nr RPS-II.8640.16.2025 w przedmiocie odmowy uznania skarżącej za osobę bezrobotną postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 3 lipca 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 203/25, oddalił wniosek B.Z. (dalej: skarżąca) o wyłączenie sędziego WSA Joanny Wyporskiej-Frankiewicz i sędziego WSA Katarzyny Ceglarskiej-Piłat od orzekania w sprawie ze skargi B.Z. na decyzję Wojewody Łódzkiego z 21 lutego 2025 r., nr RPS-II.8640.16.2025, w przedmiocie odmowy uznania skarżącej za osobę bezrobotną.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w sprawie nie zaistniała podstawa do wyłączenia, o której stanowi art. 19 p.p.s.a., bo za taką okoliczność nie może być bowiem uznane twierdzenie, że jeżeli w składzie orzekającym będzie sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz i sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, sprawa nie zostanie rozpoznana przez niezależny i bezstronny sąd, bowiem zostały one powołane do pełnienia urzędu sędziego przez organ pozbawiony niezależności w procedurze. W ocenie Sądu I instancji złożony wniosek nie opera się na okolicznościach związanych z indywidualną oceną zachowań sędziów lub ich związku ze stronami postępowania. Podkreślono, że wskazani sędziowie złożyli oświadczenia, że nie zachodzą żadne okoliczności dające podstawę do wyłączenia ich od rozpoznania niniejszej sprawy, a prawdziwość tych oświadczeń nie budzi wątpliwości. Sąd I instancji wskazał ponadto, iż wniosek o wyłączenie sędziów nie zawiera argumentacji, która podważałaby wiarygodność złożonych oświadczeń.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, zastępowana przez adwokata, zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie art. 19 p.p.s.a., art. 175 ust. 1 Konstytucji RP, art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, wnosząc o uchylenie skarżonego postanowienia w całości oraz o uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów od rozpoznania sprawy. Skarżąca odwołała się do wniosku w którym podniesiono, że Joanna Wyporska-Frankiewicz i Katarzyna Ceglarska-Piłat zostały nienależycie powołane na urząd sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, gdyż nastąpiło to na wniosek KRS ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3), w związku z czym nie spełniają standardu bezstronności i niezawisłości. Podkreślono, że naruszenie tych standardów może doprowadzić do odpowiedzialności odszkodowawczej państwa, a tego typu konsekwencji należy unikać. Ponadto wskazano, że zaskarżone rozstrzygnięcie narusza przepisy wymienione w zarzutach zażalenia, a argumentacja zawarta we wniosku o wyłączenie sędziów pozostaje w tym zakresie aktualna, dodatkowo powołując się na postanowienie NSA w sprawie II GSK 936/21 z 7 listopada 2024 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.).
Bezsporne jest, że w tej sprawie sędzia Joanna Wyporska-Frankiewicz i sędzia Katarzyna Ceglarska-Piłat nie były wyłączone z mocy ustawy. Zgodnie zaś z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r., sygn. I FPS 3/22, zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których stanowi art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492). Innymi słowy, okoliczności dotyczące powołania sędziego nie mogą stanowić okoliczności świadczących o braku bezstronności sędziego.
Niezależnie od powyższego podnieść trzeba, iż skarżąca nie wyjaśniła, w jaki sposób zarzucana wadliwość procesu powołania sędziego mogłaby znaleźć przełożenie na jego bezstronność. Nie przedstawiono żadnych zindywidualizowanych przesłanek – mieszczących się w graniach wskazanych w art. 18 oraz 19 p.p.s.a. – do wyłączenia ww. sędziów.
W świetle prawa międzynarodowego nie budzi natomiast wątpliwości, że może być "(...) niezawisły i bezstronny sąd, ustanowiony uprzednio na mocy ustawy składu orzekającego sądu państwa członkowskiego, w którym zasiada sędzia, którego pierwsze powołanie do pełnienia urzędu lub kolejne powołania do sądu wyższej instancji nastąpiły albo w wyniku wyłonienia jego kandydatury do powołania do pełnienia urzędu sędziego przez organ ukształtowany na podstawie przepisów ustawowych, które następnie zostały uznane przez sąd konstytucyjny tego państwa członkowskiego za niekonstytucyjne, albo w wyniku wyłonienia jego kandydatury do powołania do pełnienia urzędu sędziego przez organ ukonstytuowany zgodnie z prawem, jednak po przeprowadzeniu postępowania, któremu brakowało transparentności, które nie było jawne i w ramach którego nie przysługiwała droga odwoławcza do sądu, ponieważ tego rodzaju nieprawidłowości nie mają takiego charakteru i wagi, by stworzyć rzeczywiste ryzyko, iż pozostałe władze, w szczególności władza wykonawcza, mogłyby skorzystać z nienależnych im uprawnień dyskrecjonalnych, zagrażając prawidłowości skutku, do którego prowadzi procedura powołania, i wzbudzając w ten sposób w przekonaniu jednostek uzasadnione wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności danego sędziego lub danych sędziów" (tak wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 29 marca 2022 r., C-132/20).
Podzielić należy stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 9 grudnia 2022 r., sygn. akt I OZ 565/22, iż jeżeli nie istnieją żadne obiektywne przesłanki wskazujące na możliwy brak bezstronności lub niezawisłości sędziego w danej sprawie, to nie można zastosować instytucji wyłączenia sędziego jedynie z uwagi na wątpliwości natury instytucjonalno-prawnej w odniesieniu do organu (Krajowej Rady Sądownictwa) przedstawiającego Prezydentowi RP kandydatów na stanowiska sędziowskie.
Wobec powyższego argumentacja podniesiona zarówno we wniosku z 17 czerwca 2025 r., jak i w zażaleniu, zmierzająca do uznania, że osoba powołana na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3), nie czyni zadość standardowi niezawisłości i bezstronności sędziowskiej, nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Brak wskazania wątpliwości odnoszących się do sędziego Joanny Wyporskiej-Frankiewicz i sędziego Katarzyny Ceglarska-Piłat w danej sprawie sądowoadministracyjnej powoduje, że wniosek o wyłącznie jest bezzasadny i słusznie został oddalony przez Sąd I instancji.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.