I OZ 520/23

I OZ 520/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Rudnicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I OZ 349/23 - Postanowienie NSA z 2023-09-01
II SA/Rz 1215/22 - Postanowienie WSA w Rzeszowie z 2022-10-10
I OZ 601/22 - Postanowienie NSA z 2022-12-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 86 § 1, art. 87 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 22 listopada 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1215/22 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 20 lipca 2022 r., nr SKO.4110/177/2021 w przedmiocie uznania zasiłku stałego za nienależnie pobrany i zobowiązania do jego zwrotu postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1215/22, odmówił M. Z. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 20 lipca 2022 r., nr SKO.4110/177/2021 w przedmiocie uznania zasiłku stałego za nienależnie pobrany i zobowiązania do jego zwrotu.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 10 października 2022 r. WSA w Rzeszowie odrzucił opisaną powyżej skargę. Sąd podał, że doręczenie przedmiotowej decyzji skarżącemu nastąpiło w dniu 26 lipca 2022 r., natomiast nadanie skargi drogą elektroniczną na adres SKO w Rzeszowie – za pośrednictwem którego tę skargę złożono – nastąpiło w dniu 26 sierpnia 2022 r., co potwierdza dokument w postaci Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia. Natomiast ostatnim dniem na wniesienie skargi był dzień 25 sierpnia 2022 r.
Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, które to Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 19 grudnia 2022 r., sygn. akt I OZ 601/22.
Sąd podał, że wraz ze wskazanym zażaleniem, skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia przedmiotowej skargi.
Sąd I instancji wskazał, że ze względu na to, iż skarżący nie podał żadnej argumentacji wskazującej dlaczego uchybił terminowi do wniesienia skargi, wezwano go do jej wskazania.
W piśmie z dnia 2 listopada 2022 r. skarżący podniósł, że uchybił terminowi bez swojej winy. Podał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym ze względu na schorzenia narządu wzroku, z którego to powodu jest trwale i całkowicie niezdolny do pracy. W związku z powyższym, ma problemy z odczytywaniem dokumentów i wszystkie sprawy urzędowe załatwia przy pomocy osób trzecich. Skarżący podkreślił, że wobec problemów ze wzrokiem nie miał możliwości zapoznania się z pouczeniem o terminie do wniesienia skargi.
W ocenie Sądu I instancji, skoro ze względu na problemy ze wzrokiem, skarżący korzysta z pomocy osób trzecich przy załatwianiu spraw urzędowych, to nic nie stało na przeszkodzie, aby od razu po odebraniu korespondencji zawierającej odpis decyzji SKO w Rzeszowie zwrócił się o potrzebną pomoc.
Sąd podkreślił, że kryterium braku winy, o którym mowa w art. 86 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 – dalej "p.p.s.a."), jako przesłanka przywrócenia stronie terminu do dokonania w postępowaniu sądowym czynności, związane jest z obowiązkiem zachowania przez stronę szczególnej staranności przy podejmowaniu owej czynności. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał się taką starannością.
Na powyższe postanowienie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, złożył zażalenie, podnosząc, że ze względu na schorzenie wzroku nie ma on możliwości odczytywania dokumentów. Wskazano, że na skutek tych właśnie problemów nie miał możliwości zapoznania się z pouczeniem o terminie do wniesienia skargi na decyzję SKO w Rzeszowie. Przyjął on, że jest to standardowy miesięczny termin i chcąc dochować właśnie temu terminowi zwrócił się o pomoc do profesjonalnego pełnomocnika.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy uprawdopodobnić (a nie udowodnić) okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Co więcej, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.
W niniejszej sprawie za okoliczność braku winy w uchybieniu terminu nie może być uznany powołany przez skarżącego fakt, że ma on problem ze wzrokiem. Ma on bowiem świadomość swojego stanu zdrowia. Zapobieżenie skutkom takiego stanu nie wymagało od strony nadzwyczajnego w danych warunkach wysiłku. Choroba ta z obiektywnego punktu widzenia nie stanowiła więc przeszkody mogącej usprawiedliwiać niedochowanie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Choroba ta nie była nagła, a skarżący był jej świadomy.
Należy w tym miejscu podkreślić, że choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, niedające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Zły stan zdrowia nie przesądza o braku winy w uchybieniu terminu – choroba musi mieć charakter niespodziewany lub wystąpić musi nagłe pogorszenie stanu zdrowia, które nie dało się przewidzieć.
Jak wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru (k. 14 akt adm.), skarżący w dniu 26 lipca 2022 r. własnoręcznym podpisem potwierdził odbiór zaskarżonej decyzji SKO. Z dokumentu tego wprost wynika zatem, że skarżący miał świadomość daty odbioru decyzji. Natomiast doświadczenie życiowe każe przyjąć, że nawet jeżeli strona nie rozumie w pełni treści pisma lub pouczenia, ani też z uwagi chociażby na swój stan zdrowia nie ma świadomości terminu do złożenia odpowiedniego środka odwoławczego, to sam fakt, że odebrała korespondencję urzędową w związku z toczącym się postępowaniem administracyjnym, co w okolicznościach tej sprawy nie było kwestionowane, winno wyczulić stronę na kwestie formalne związane z terminem i formą odpowiedzi na odebraną decyzję. Jeżeli strona znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej lub rodzinnej, może zwrócić się o doraźną pomoc koleżeńską lub sąsiedzką w celu zapoznania się z pełną treścią pisma i jej zrozumienia. Skarżący nie dochował należytej staranności w tym zakresie, wobec czego trudno uznać, że uchybienie terminowi do złożenia skargi nastąpiło bez jego winy.
Wobec tego należy uznać, że Sąd I instancji trafnie uznał, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 86 § 1 p.p.s.a. i w konsekwencji odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.