I OZ 490/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie, które umorzyło postępowanie sądowe w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich. WSA umorzył postępowanie, ponieważ zostało ono zawieszone z powodu śmierci jednej ze skarżących (B.S.) i przez pięć lat nie zostało podjęte, co stanowiło podstawę do umorzenia zgodnie z art. 130 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Zażalenie wnieśli pozostali skarżący, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych, w tym konstytucyjnych praw do sądu (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji). Argumentowali, że umorzenie w całości pozbawia ich prawa do sądu, a przyczyny opóźnienia były od nich niezależne. Podnosili również, że sąd I instancji nie uwzględnił wcześniejszych ocen prawnych NSA w podobnych sprawach. NSA uznał zażalenie za zasadne. Stwierdził, że choć przesłanka pięcioletniego okresu od zawieszenia została spełniona, to umorzenie postępowania w całości z powodu śmierci jednej ze stron, przy istnieniu wielu skarżących, prowadzi do naruszenia prawa pozostałych do sądu. Sąd podkreślił, że okoliczności związane z postępowaniem spadkowym po zmarłej stronie były od pozostałych skarżących niezależne. Wskazał, że umorzenie w takiej sytuacji stanowi nadmierny formalizm i pozbawia skarżących możliwości dochodzenia swoich praw, co jest sprzeczne z Konstytucją. W związku z tym NSA uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA, który ma rozważyć umorzenie postępowania jedynie w części dotyczącej zmarłej skarżącej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w przypadku śmierci strony, zwłaszcza gdy istnieje wielu skarżących i opóźnienie jest niezależne od części z nich. Podkreślenie prymatu prawa do sądu nad nadmiernym formalizmem.
Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania z powodu śmierci strony po upływie 5 lat od zawieszenia, w kontekście spraw administracyjnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego zawieszonego z powodu śmierci strony, po upływie pięciu lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu, jest dopuszczalne, gdy zmarła tylko jedna z wielu stron, a przyczyny opóźnienia były od pozostałych stron niezależne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umorzenie postępowania w całości z powodu śmierci jednej ze stron, gdy istnieje wielu skarżących, a przyczyny opóźnienia były od nich niezależne, narusza prawo pozostałych skarżących do sądu i stanowi nadmierny formalizm.
Uzasadnienie
NSA uznał, że umorzenie postępowania w całości z powodu śmierci jednej skarżącej, przy istnieniu wielu innych skarżących, których prawo do sądu jest naruszone przez okoliczności od nich niezależne (związane z postępowaniem spadkowym), jest sprzeczne z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. Sąd podkreślił, że należy rozważyć umorzenie jedynie w części dotyczącej zmarłej strony.
Czy wskazanie osób wchodzących w skład kręgu spadkobierców jest tożsame ze wskazaniem następców prawnych zmarłego w rozumieniu art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wskazanie osób wchodzących w skład kręgu spadkobierców nie jest tożsame ze wskazaniem następców prawnych zmarłego, którzy powinni legitymować się dokumentem potwierdzającym nabycie spadku.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, ale musi legitymować się dokumentem potwierdzającym jego status (postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia). Samo wskazanie osób nie jest wystarczające do podjęcia zawieszonego postępowania.
Przepisy (19)
Główne
Konstytucja art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu, w tym prawo do uzyskania wyroku sądowego.
Konstytucja art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do informacji o treści i zakresie dopuszczalnych ograniczeń praw i wolności.
p.p.s.a. art. 130 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umorzenie zawieszonego postępowania w razie śmierci strony po upływie pięciu lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu.
p.p.s.a. art. 128 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podjęcie zawieszonego postępowania z urzędu w razie śmierci strony – od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych albo ustanowienia kuratora spadku.
Pomocnicze
Konstytucja art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 51
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 57 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 124 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 127 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 25 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 131
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 8 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umorzenie postępowania w całości z powodu śmierci jednej ze stron, przy istnieniu wielu skarżących, narusza prawo pozostałych skarżących do sądu. • Przyczyny opóźnienia w podjęciu zawieszonego postępowania były od pozostałych skarżących niezależne. • Sąd I instancji nie uwzględnił wcześniejszych ocen prawnych NSA w podobnych sprawach.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 130 § 1 pkt 3 p.p.s.a. było uzasadnione upływem pięciu lat od zawieszenia postępowania z powodu śmierci strony. • Wskazanie osób wchodzących w skład kręgu spadkobierców jest tożsame ze wskazaniem następców prawnych zmarłego.
Godne uwagi sformułowania
taka konstatacja pomija słusznie akcentowaną w zażaleniu wielość skarżących w przedmiotowej sprawie, prowadząc do pozbawienia pozostałych skarżących prawa do sądu. • w tych warunkach umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w całości z uwagi na śmierć jednej skarżącej, stanowi w istocie zamknięcie pozostałym skarżącym drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw, co jest wprost zakazane przez art. 77 ust. 2 Konstytucji. • Mimo woli poddania zaskarżonej decyzji kontroli sądu administracyjnego, skarżący nie mogą zrealizować swojego konstytucyjnego prawa do uzyskania wyroku sądowego (element prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji) z przyczyn w znacznej mierze od nich niezależnych. • Stąd umorzenie postępowania na obecnym etapie w analizowanej sprawie stanowiłoby przejaw nadmiernego formalizmu i obarczania strony skarżącej negatywnymi konsekwencjami niezależnych od niej okoliczności.
Skład orzekający
Piotr Przybysz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w przypadku śmierci strony, zwłaszcza gdy istnieje wielu skarżących i opóźnienie jest niezależne od części z nich. Podkreślenie prymatu prawa do sądu nad nadmiernym formalizmem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania z powodu śmierci strony po upływie 5 lat od zawieszenia, w kontekście spraw administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa do sądu i jego ochrony przed nadmiernym formalizmem, co jest istotne dla prawników i może być interesujące dla szerszej publiczności ze względu na kontekst reprywatyzacyjny.
“Prawo do sądu ważniejsze niż formalizm? NSA uchyla umorzenie w sprawie reprywatyzacyjnej.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.