I OZ 488/22

I OZ 488/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariola Kowalska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1088/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-01-05
I OSK 909/23 - Wyrok NSA z 2025-02-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 61 § 3 i 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1088/22 o oddaleniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 1 lipca 2022 r., nr SKO.PSŚ/41.5/1671/2022/8543 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
J.P. (dalej "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 1 lipca 2022 r., nr SKO.PSŚ/41.5/1671/2022/8543 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. Przedmiotową decyzją organ utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 9 maja 2022 r., nr OPS.5323.1.13.2022, którą to decyzją organ uznał otrzymaną przez skarżącą pomoc finansową w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne przyznaną decyzjami z dnia [...] października 2022 r., [...] stycznia 2012 r., [...] czerwca 2012 r. i [...] lipca 2012 r. za świadczenia nienależnie pobrane. Organ ustalił ponadto łączną wysokość świadczeń nienależnie pobranych na kwotę [...] zł oraz odmówił umorzenia kwoty nienależnie pobranej.
W treści skargi do Sądu skarżąca zawarła został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu wydania wyroku w niniejszej sprawie wskazując, że w przypadku natychmiastowego wykonania decyzji, skarżąca i jej rodzina, a w szczególności niepełnosprawna córka, zostaną pozbawione środków do życia. Podniosła, iż bezzasadnym i przedwczesnym byłoby egzekwowanie świadczeń, powiększonych o odsetki ustawowe, podczas gdy zaskarżona decyzja nie jest prawomocna i powinna uleć uchyleniu w całości, podobnie jak poprzedzająca ją decyzja organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1088/22 oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem z dnia 26 lipca 2022 r., nr SKO.PSŚ/41.5/2218/2022/10816 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach odmówiło wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz całości akt sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe wraz z mężem i córką. Na dochód rodziny składa się: emerytura męża skarżącej w wysokości [...] zł wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie [...] zł, świadczenie pielęgnacyjne skarżącej w kwocie [...] zł, renta socjalna wraz ze świadczeniem uzupełniającym córki w wysokości [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny córki w wysokości [...] zł. Łączny miesięczny dochód rodziny wynosi zatem [...] zł. Tym samym zdaniem organu skarżąca oraz jej rodzina posiadają stabilną sytuację materialną, umożliwiającą pokrycie niezbędnych potrzeb bytowych, w tym związanych ze stanem zdrowia i niepełnosprawnością członków rodziny. W konsekwencji organ uznał, że skarżąca nie wskazała żadnych argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji podniósł, że wniosek skarżącej nie został w dostatecznym stopniu uzasadniony i tym samym nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżąca bowiem nie wykazała, że wykonanie decyzji dotyczącej zwrotu nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych spowoduje dla niej daleko idące skutki finansowe. Przede wszystkim nie przedstawiono żadnych dowodów, które odzwierciedlałyby jej aktualną sytuację dochodową i mogłyby potwierdzać, że nie jest możliwe dokonanie spłaty należności, do której zwrotu jest zobowiązana. Brak również jakichkolwiek informacji o posiadanych przez skarżącą (bądź nie) oszczędnościach oraz o wysokości uzyskiwanego przez nią oraz jej członków rodziny dochodu. Powyższe uniemożliwia Sądowi ocenę, czy konieczność zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, spowoduje dla skarżącej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Tym samym wobec braku informacji dotyczących kondycji finansowej skarżącej i jej rodziny, niemożliwe było zdaniem Sądu I instancji dokonanie oceny, czy faktycznie wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje skutki określone w art. 61 § 3 P.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca reprezentowana przez adw. A.S. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, ewentualnie uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a."), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Z brzmienia cytowanego przepisu wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Oznacza to, że ustawa w sposób wyczerpujący wskazuje przesłanki wstrzymania wykonania orzeczenia ostatecznego, uzależniając tę możliwość wyłącznie od wykazania istnienia wskazanych w omawianym przepisie okoliczności. Wskazać należy, że pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob. postanowienie NSA z dnia 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OZ 219/21). Podkreślić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania decyzji ma charakter wyjątku od reguły wykonalności decyzji ostatecznych, przeto jej przesłanki należy interpretować wąsko. Złożenie wniosku nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków wynikających z ostatecznej decyzji administracyjnej. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do naprawienia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na możliwość zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W zawartym w skardze wniosku nie przedstawiła kompletnych informacji potwierdzających zasadność żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, mocą której ustalono zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącej zawarty w złożonej do Sądu I instancji skardze poparty został ogólną argumentacją odnoszącą się do sytuacji skarżącej zmierzającej do wykazania, że nie jest ona w stanie uiścić należności wynikającej z zaskarżonej decyzji. Skarżąca oparła swój wniosek przede wszystkim na tym, że jej rodzina a w szczególności niepełnosprawna córka zostaną pozbawione środków do życia.
Podnieść należy, że tak zakreślony obraz stanu sprawy, nie pozwalał Sądowi I instancji na pozytywne rozpoznanie złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że na dochód skarżącej i jej rodziny składają się: emerytura męża w kwocie [...] zł wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie [...] zł, świadczenie pielęgnacyjne skarżącej w kwocie [...] zł, renta socjalna wraz ze świadczeniem uzupełniającym córki w wysokości [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny córki w wysokości [...] zł. Łączny miesięczny dochód rodziny wynosi zatem [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł, a tym samym przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, które zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wynosi 600 zł. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych wywiadu środowiskowego wynika również, że stałe miesięczne wydatki rodziny skarżącej wynoszą [...] zł. W obliczu powyższego, rację należy przyznać Sądowi I instancji, że skarżąca nie wykazała, iż wykonanie decyzji spowoduje dla niej daleko idące skutki finansowe. Nie ulega wątpliwości, że rodzina skarżącej posiada stabilną sytuację materialną, która umożliwia pokrycie niezbędnych potrzeb bytowych zarówno skarżącej, jej męża, jak i niepełnosprawnej córki. Nie przedstawiono także żadnych dowodów, które wskazywałyby na brak możliwości spłaty należności, do której zwrotu została zobowiązana. Jak trafnie podniósł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wnioskodawczyni składając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji obowiązana była w sposób precyzyjny wykazać, że zachodzi dla niej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków poprzez przytoczenie konkretnych okoliczności potwierdzających ten fakt. W konsekwencji powyższego w realiach rozpoznawanej sprawy brak było możliwości jednoznacznego ustalenia, że zachodzą przesłanki przyznania skarżącej ochrony tymczasowej.
Odnosząc się natomiast do argumentów zażalenia wskazać należy, że zmierzają one do wykazania, iż trudna sytuacja ekonomiczna skarżącej, jej podeszły wiek, pogarszający się stan zdrowia oraz opieka nad niepełnosprawną córką stanowić winny o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Wbrew podnoszonym zarzutom, sytuacja materialna skarżącej bez wątpienia nie należy do najtrudniejszych. Jak już wskazano we wcześniejszych rozważaniach, dochód skarżącej na osobę w rodzinie wynosi [...] zł, a tym samym przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie. Podnieść również należy, że zły stan zdrowia skarżącej, problemy zdrowotne jej męża oraz niepełnosprawność córki nie mogą stanowić o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Podniesiony w zażaleniu argument, iż wykonanie zaskarżonej decyzji grozi poniesieniem straty w życiu i zdrowiu zarówno jej jak i niepełnosprawnej córki, bowiem członkowie rodziny będą musieli zrezygnować z zakupu kosztownych leków nie mógł odnieść w realiach niniejszej sprawy zamierzonego skutku z uwagi na fakt, iż skarżąca na żadnym etapie postępowania nie wykazała, aby ona jak i jej córka wymagały przyjmowania drogich lekarstw, nie przedstawiono żadnych dokumentów potwierdzających tę okoliczność w postaci chociażby recepty czy rachunku z apteki itp. Wskazano jedynie, że koszt lekarstw i rehabilitacji córki wynosi [...] zł miesięcznie, miesięczny koszt medykamentów skarżącej i jej męża to koszt [...] zł miesięcznie. Nie ulega wątpliwości, że są to koszty, które przy łącznym dochodzie w gospodarstwie domowym skarżącej wynoszącym [...] zł nie są kosztami wygórowanymi.
Wobec powyższego, Sąd I instancji zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ze względu na wystąpienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w myśl art. 61 § 3 P.p.s.a.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.