I OZ 467/24

I OZ 467/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1510/23 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2023-11-15
I OZ 35/24 - Postanowienie NSA z 2024-02-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 87 § 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 5 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1510/23 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu w sprawie ze sprzeciwu A. S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1510/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku A. S., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2020 r. w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 22 kwietnia 2020 r. uchyliło w całości decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 11 lutego 2020 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Przedmiotowa decyzja Kolegium została doręczona skarżącej w dniu 21 maja 2020 r. Czternastodniowy termin do wniesienia sprzeciwu od decyzji Kolegium (z powodu COVID-19) rozpoczął swój bieg w dniu 24 maja 2020 r., a upłynął z dniem 8 czerwca 2020r.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła w dniu 14 lipca 2023 r. sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Postanowieniem z dnia 15 listopada 2023 r. Sąd odrzucił sprzeciw skarżącej od ww. decyzji Kolegium z uwagi na wniesienie go po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia.
Pismem z dnia 24 listopada 2023 r. skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia przedmiotowego sprzeciwu.
W uzasadnieniu wniosku A. S. podkreśliła, że jest osobą niepełnosprawną i wymaga wsparcia w samodzielnej egzystencji. Dodatkowo wskazała, że jest całkowicie niezdolna do pracy z uwagi na naruszenie funkcji w zakresie [...]. Ponadto podkreślono, że to, iż skarżąca dysponowała wiedzą o wydaniu decyzji i miała możliwość poznać jej treść, nie oznacza, że była w stanie realizować swoje uprawnienia procesowe polegające na przygotowaniu sprzeciwu i jego złożeniu.
Postanowieniem z dnia 7 lutego 2024 r. sygn. akt I OZ 35/24 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie z dnia 15 listopada 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając przywrócenia terminu przytoczył m.in. treść art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazując że wniosek skarżącej nie mógł zostać uwzględniony bowiem strona nie wykazała szczegółowo przesłanek wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia sprzeciwu od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2020 r.
Zdaniem Sądu wystąpienie przez skarżącą z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, pozostaje bez wpływu na bieg tego terminu. W szczególności brak jest podstaw do twierdzenia, że w sytuacji ustanowienia pełnomocnika z urzędu termin do wniesienia sprzeciwu w stosunku do pełnomocnika nie rozpoczął biegu. Taka interpretacja przeczyłaby jednoznacznej treści art. 64c § 1 P.p.s.a. nakazującemu obliczenie terminu do wniesienia sprzeciwu od dnia doręczenia stronie decyzji.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zarzucając mające wpływ na rozstrzygniecie, naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. i art. 87 § 1 P.p.s.a. poprzez nieprzywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 kwietnia 2020 r., uchylającej w całości decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 11 lutego 2020 r., pomimo że spełnione zostały wszystkie przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o:
1) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia;
2) zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;
3) zwolnienie skarżącej z obowiązku ponoszenia opłaty od zażalenia;
4) przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj. zaświadczenia lekarskiego z dnia 11 grudnia 2023 r., na fakt: przewlekłej choroby skarżącej, powodującej od 2012 r. całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji. W chwili składania wniosku o przywrócenie terminu nie było możliwości przedłożenia ww. zaświadczenia albowiem na tamten moment dokument ten nie istniał.
Z ostrożności procesowej, na wypadek nieuwzględnienia zażalenia, wniesiono o przyznanie ustanowionemu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia za pełnienie funkcji pełnomocnika z urzędu skarżącej, w wysokości stawki minimalnej powiększonej o należny podatek VAT, uwzględniając przy tym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2023 r. sygn. akt SK 85/22.
Ponadto w piśmie procesowym z dnia 10 sierpnia 2024 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj. opinii [...] sporządzonej na zlecenie Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie o sygn. akt XIII U 1722/21 na okoliczność przewlekłej choroby skarżącej, powodującej całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 87 § 5 P.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Z powołanych przepisów wynika zatem, że jeżeli od uchybionego terminu upłynął rok, to co do zasady wniosek o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny bowiem w takiej sytuacji przywrócenie terminu jest możliwe "tylko w przypadkach wyjątkowych".
Podkreślić należy, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie precyzuje, jak należy interpretować pojęcie "wyjątkowego przypadku", jednakże nie może być ono rozumiane rozszerzająco. W orzecznictwie przyjmuje się, że pod tym pojęciem mieści się nadzwyczajna sytuacja uniemożliwiająca działanie strony w normalnym trybie, tj. z zachowaniem terminów do dokonywania czynności procesowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II GZ 273/11, z dnia 7 grudnia 2011 r. sygn. akt I OZ 991/11 oraz z dnia 5 marca 2013 r. sygn. akt II OZ 109/13). W szczególności może to dotyczyć nieprzewidywalnych okoliczności takich jak: długotrwała poważna klęska żywiołowa, czy inne nie dające się przewidzieć wydarzenia. Za wyjątkowy przypadek należy więc uznać taką sytuację życiową, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że określone zdarzenia – tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe – nie należą do zdarzeń codziennych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2018 r. sygn. akt I OZ 1906/17 oraz z dnia 23 października 2023 r. sygn. akt I OZ 450/23).
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu został złożony po upływie prawie 3,5 roku od uchybienia temu terminowi. Stąd też dokonując oceny dopuszczalności złożonego wniosku, należało wziąć pod uwagę treść art. 87 § 5 P.p.s.a., który - jak wyżej wskazano - w takich sytuacjach dopuszcza przywrócenie terminu tylko w przypadkach wyjątkowych. Powyższych okoliczności nie dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu wskazując jedynie, że strona nie wykazała szczegółowo przesłanek wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia sprzeciwu od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2020 r. Zaskarżone postanowienie jednakże odpowiada prawu, ponieważ w sprawie nie zachodził wyjątkowy przypadek, o jakim mowa w art. 87 § 5 P.p.s.a., umożliwiający uwzględnienie złożonego wniosku.
Z dokumentów przedłożonych wraz ze skargą przez stronę oraz przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika z urzędu wynika, że skarżąca orzeczeniem z dnia 11 czerwca 2021 r. została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (symbol przyczyny niepełnosprawności - [...]). Z zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia 9 marca 2022 r. wynika natomiast m.in., że u skarżącej została rozpoznana [...], od wielu lat pozostaje w trudnej sytuacji życiowej, wielokrotnie hospitalizowana [...] i lecząca się w Poradniach [...]. Wskazano, że [...]. Ponadto, strona była hospitalizowana [...] w [...] w okresie od 3 lutego 2022 r. do 2 marca 2022 r. (27 dni) oraz od 20 października 2022 r. do 18 listopada 2022 r. (29 dni), co wynika z kart informacyjnych leczenia szpitalnego.
Ponadto, A. S. orzeczeniami lekarza orzecznika ZUS z dnia z dnia 16 marca 2023 r. została uznana za całkowicie niezdolną do pracy do dnia 31 marca 2024 r. oraz niezdolną do samodzielnej egzystencji do dnia 31 marca 2024 r. Również opinia [...] z dnia 28 października 2022 r. sporządzona na zlecenie Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie o sygn. akt XIII U 1722/21 potwierdza, że skarżąca jest całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że skarżąca od kilkunastu lat cierpi na [...], przy czym sam fakt choroby przewlekłej, na którą cierpi strona nie stanowi zarówno podstawy do przywrócenia terminu do dokonania danej czynności procesowej, jak i do uznania, że w sprawie zaistniał przypadek wyjątkowy w rozumieniu art. 87 § 5 P.p.s.a. Przedstawione przez skarżącą okoliczności i dokumenty przyznają słuszność twierdzeniom stronie o jej stanie zdrowia jednakże podstawę do przywrócenia terminu na wniosek oparty o art. 87 § 5 P.p.s.a., nie może być sam fakt choroby choćby ciężkiej, nie jest on bowiem równoznaczny z całkowitą niemożnością dokonania czynności procesowej. W niniejszej sprawie brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, by w całym okresie biegu terminu do wniesienia sprzeciwu, a następnie nieprzerwanie przez 3,5 roku do momentu wystąpienia przez pełnomocnika skarżącej z wnioskiem o przywrócenie nastąpiły takie zdarzenia w życiu skarżącej powodujące niemożność dokonania jakichkolwiek działań w sprawie dotyczącej przedmiotowej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie.
Z tych względów zasadnie Sąd I instancji nie uwzględnił wniosku o przywrócenie terminu. Błąd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie polegający na odmowie przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu, a nie odrzuceniu wniosku nie miał jednak wpływu na sytuację procesową strony i uszczupleniem jej praw procesowych, gdyż zarówno na postanowienie o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu na podstawie art. 88 P.p.s.a. jak i na postanowienie o odmowie jego przywrócenia przysługuje prawo wniesienia zażalenia.
Niezależnie od powyższych rozważań wskazać należy, że do wniesienia sprzeciwu nie jest wymagany przymus adwokacko – radcowski, zatem okoliczność wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, a następnie ustanowienie w sprawie pełnomocnika z urzędu dla skarżącej nie miał wpływu na bieg terminu do dokonania tej czynności.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 P.p.s.a.