I OZ 44/05

II SA/Łd 1170/03 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2005-07-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Furmanek /przewodniczący/
Małgorzata Łuczyńska /sprawozdawca/
Teresa Rutkowska
Symbol z opisem
633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 28 lipca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Asesor Małgorzata Łuczyńska (spr.), Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Protokolant Małgorzata Kowalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2005 roku sprawy ze skargi S. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz S. O. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Decyzją Nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (...), ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001r. Nr 154 poz. 1793) oraz art. 6c ust. 2 pkt 2, art. 37k, art. 37l ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2002r. (Dz.U. z 2001r. Nr 6 poz. 56 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. Nr [...] z dnia [...] orzekającą o odmowie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. przyznał S. O. od dnia 2 sierpnia 2000r. zasiłek przedemerytalny w wysokości 160% kwoty zasiłku podstawowego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Z uwagi na fakt, że S. O. w dniu 19 października 2000r. zawiadomił Powiatowy Urząd Pracy Nr 2 w Ł., o fakcie podjęcia z dniem 16 października 2000r. zatrudnienia w pełnym wymiarze czasy pracy, decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł o wstrzymaniu wypłaty zasiłku przedemerytalnego od dnia 16 października 2000r.
W dniu 30 kwietnia 2003r. S. O. zawiadomił Powiatowy Urząd Pracy Nr 2 w Ł. o zakończeniu pracy w A . Na tej podstawie decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł o wznowieniu wypłaty zasiłku przedemerytalnego.
W dniu 13 maja 2003r. S. O. wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, podając, że posiada 40-letni okres zatrudnienia, a z ostatniego zakładu pracy w którym pracował 2 lata i 6 miesięcy został zwolniony z przyczyn ekonomicznych.
Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania świadczenia przedemerytalnego podzielił argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Podniósł, że S. O. został zarejestrowany w dniu 2 sierpnia 2000r. i uzyskał prawo do zasiłku przedemerytalnego. Fakt podjęcia zatrudnienia spowodował jedynie zawieszenie tego prawa. Powołując się na art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (...), ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu(...), w świetle którego osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniły warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach z tym, że podlegają one waloryzacji na zasadach określonych dla zasiłków dla bezrobotnych obowiązujących w okresie ich wypłacania organ odwoławczy stwierdził, że skutkiem przytoczonej powyżej regulacji jest brak możliwości zastosowania art. 37k w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2002r. do osób rejestrujących się przed ta datą. W dacie rejestracji tj. 2 sierpnia 2000r. skarżący nie spełniał warunków do uzyskania świadczenia przedemerytalnego, spełniał zaś warunki do uzyskania zasiłku przedemerytalnego, który został mu przyznany. Na czas podjęcia zatrudnienia nastąpiło zawieszenie prawa do zasiłku przedemerytalnego, zaś po ustaniu zatrudnienia Powiatowy Urząd Pracy Nr 2 w Ł. jedynie wznowił wypłatę zasiłku co oznacza, że nastąpiła kontynuacja wcześniej nabytego uprawnienia. Organ odwoławczy stwierdził, że nawet spełnienie przez skarżącego warunków do nabycia świadczenia przedemerytalnego według przepisów znowelizowanych z dniem 1 stycznia 2002r. nie pozwala mu "przejść" na świadczenie przedemerytalne, gdyż takiej możliwości nie przewidują przepisy. Artykuł 37l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu dającym możliwość "przechodzenia" z zasiłku przedemerytalnego na świadczenie przedemerytalne utracił moc z dniem 31 grudnia 2001r. zaś w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002r. nie przewiduje już takiej możliwości.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. O. zakwestionował dokonaną przez organy administracji interpretację przepisów. Podniósł, że interpretacja ta jest niezgodna z interpretacją Departamentu Polityki Rynku Pracy w Ministerstwie Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, gdzie uzyskał informację, że można przejść z zasiłku przedemerytalnego na korzystniejsze świadczenie przedemerytalne po przepracowaniu co najmniej roku pracy, osiągając w tym czasie minimalne wynagrodzenie oraz pod warunkiem rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Skarżący podnosi, że wszystkie te warunki spełnił.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ odwoławczy powołując się na art. 37k ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2c ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu podniósł, że mając prawo do zasiłku przedemerytalnego skarżący nie spełnił warunków do uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Osoba pobierająca zasiłek przedemerytalny nie spełnia bowiem określonych w ustawie warunków do uzyskania statusu bezrobotnego.
Postanowieniem z dnia 6 października 2004 r. Sąd zawiesił postępowanie w sprawie, z uwagi na toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowanie w przedmiocie zbadania zgodności z Konstytucją przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. S. O. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z dnia 11 marca 2005 roku sygn. akt I OZ 44/05 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zażalenie.
Wyrokiem z dnia 30 marca 2005 r. w sprawie o sygn. akt K 19/02 (Dz. U. Nr 59, poz. 517) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż:
1. art. 3 pkt 14 lit. f ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793) ustalający nowe brzmienie art. 37k ust. 9 zdanie pierwsze ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) w części, w jakiej zawiera zwrot: “w dniu 7 listopada 2001 r.", uzależniający prawo do świadczenia przedemerytalnego pracowników byłych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej od posiadania w tym dniu statusu bezrobotnego, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;
2. art. 11 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 2001 r. powołanej w punkcie 1 w części, w jakiej zawiera zwrot: “zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i", wyłączający nabycie prawa do świadczenia na dotychczasowych zasadach przez osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy spełniły warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, lecz nie zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji.
W pozostałym zaś zakresie Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie z uwagi na utratę mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów.
W tym stanie rzeczy, postanowieniem z dnia 28 lipca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął zawieszone postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, iż na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1270) – dalej p.p.s.a. Skarga w niniejszej sprawie została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi przed 1 stycznia 2004 r. W myśl zatem art. 13 § 1 i 2 p.p.s.a. właściwym sądem do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, po myśli § 2 tegoż artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd zatem, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd administracyjny bada zatem legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Skarga, będąca przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu, zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej można postawić zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji obu instancji w sposób wadliwy zinterpretowały i zastosowały art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. nr 154 poz. 1793 ze zm.; dalej: ustawa nowelizująca) oraz art. 37l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 6, poz. 56 ze zm.; dalej: ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu) w brzmieniu nadanym przez ustawę nowelizującą.
Ustawa nowelizująca przepisem art. 11 ust. 2 ustaliła ogólną zasadę, że: “Osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach (...)". Przepis ten miał pełnić funkcję gwarancyjną, zapewniając osobom w nim wskazanym ochronę nabytych przez nich praw. Nie powinien być natomiast interpretowany jako przepis ograniczający przyznanie danej osobie korzystniejszego dla niej świadczenia, w takiej jak skarżący sytuacji, gdy po przyznaniu jej zasiłku przedemerytalnego , osoba taka “wypracowała" prawo do świadczenia przedemerytalnego.
W niniejszej sprawie skarżący zarejestrował się w powiatowym urzędzie pracy jeszcze przed nowelizacją ustawy o zatrudnieniu i uzyskał prawo do zasiłku przedemerytalnego, które to prawo zostało następnie zawieszone z uwagi na podjęcie przez niego zatrudnienia. Skarżący w dniu rejestracji nie spełniał warunków do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Okoliczność ta, zdaniem Sądu, sama w sobie nie stanowi jednak przeszkody do przyznania mu świadczenia przedemerytalnego po dniu 1 stycznia 2002 r., o ile przesłanki tego świadczenia zostały wypełnione w dniu ponownego zgłoszenia się skarżącego w powiatowym urzędzie pracy.
Przepis art. 37 k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tekst jednolity Dz. U. z 2001 r Nr 6 poz. 56 ze zm. ), w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002 r stanowił, że świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku , jeżeli - mężczyzna :
1/ osiągnął wiek ,co najmniej 63 lata i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący 25 lat, lub
2/ do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym był zatrudniony przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy , ukończył co najmniej 55 lat oraz osiągnął okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 35lat, lub
3/ do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym był zatrudniony przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, osiągnął okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 40 lat, lub
4/ do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 39 lat, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy ( Dz. U. z 1994 r. Nr 1, poz. ze zm. ).
W myśl art. 37 l ust. 1 wskazanej ustawy, prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek tej osoby.
W rozpoznawanej sprawie podstawowe znaczenie miało więc udzielenie odpowiedzi na pytanie czy warunki te zostały spełnione w dniu 30 kwietnia 2003 r., gdy skarżący po ustaniu zatrudnienia zgłosił się do PUP i przedłożył świadectwo pracy.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że skarżący złożył także wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, choć wniosku tego nie ma w załączonych aktach.
Rozpoznając ten wniosek, zdaniem sądu, dzień ponownego zgłoszenia się skarżącego w urzędzie pracy należy, w świetle okoliczności sprawy, traktować jako “dzień rejestracji w powiatowym urzędzie pracy" w rozumieniu cytowanego wyżej art. 37 l ust. 1 ustawy.
Skarżący “wypracował" bowiem ponownie warunki do uzyskania zasiłku dla bezrobotnych określone w art. 23 ust. 1 ustawy , gdyż po zawieszeniu wypłaty zasiłku przedemerytalnego, był zatrudniony od 16 października 2000r. do dnia 30 kwietnia 2003 r., a umowa rozwiązana została z przyczyn dotyczących zakładu pracy.
Organ winien w takiej sytuacji ocenić, uwzględniając treść wniosku, spełnienie przez skarżącego przesłanek do przyznania świadczenia przedemerytalnego i jeżeli zostaną spełnione przyznać takie świadczenie. Podobne stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zajął w sprawie 3 II SA/Łd 693/02, III SA/Łd 348/05.
W tym miejscu należy wskazać, że taką interpretację przepisów prezentowało także Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej np. w piśmie z dnia 27 czerwca 2003 ( DRP.IV.024/574-2/SS/03 wskazując na konieczność złożenia przez osobę w takiej sytuacji wniosku o pozbawienie jej prawa do zasiłku przedemerytalnego ( rezygnacja na własny wniosek ) , a następnie zarejestrowania się ponownie w PUP i złożenia wniosku o świadczenie przedemerytalne. Wcześniej pogląd, że osoba, która po uzyskaniu prawa do zasiłku przedemerytalnego podjęła ponownie zatrudnienie i ponownie “wypracowała" warunki umożliwiające uzyskanie statusu bezrobotnego, ma prawo do świadczenia przedemerytalnego wyrażony został w artykule Tadeusza Olejarza “Zmiany w przepisach o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu" (Służba Pracownicza Nr 2 z 2002 r str. 3) i w Vademecum Rzeczypospolitej – “Dla bezrobotnych i zwalnianych z pracy" – pytania i odpowiedzi ( Nr 45 z dnia 19 lutego 2003 r ) oraz artykule Marzeny Jurczewskiej “Świadczenia pieniężne z Funduszu Pracy" (Gazeta Prawna Nr 21 z 30 stycznia 2002 r str. 12).
Poglądy prezentowane w wymienionych publikacjach są , w ocenie Sądu , logiczne i przekonujące i Sąd w obecnym składzie także je podzielił.
Ponadto organy administracji zobowiązane będą do uzupełnienia akt administracyjnych, które nie zawierają kluczowego dla niniejszej sprawy wniosku S. O. z dnia 13 maja 2003 r. o przyznanie świadczenia przedemerytalnego.
Ponieważ przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. organy administracji dopuściły się naruszenia wyżej wymienionych przepisów prawa materialnego tj. art. 37l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 11 ust. 2 ustawy nowelizującej, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy sąd, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Zwrot kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącego zasądzono po myśli art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. 1995 r. Nr 74 poz. 368) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271 ze zm.).