I OZ 433/09

Naczelny Sąd Administracyjny2009-04-30
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo pomocyinformacja publicznabezczynność organusądownictwo administracyjnenadużycie prawa procesowegoskarżącyzażalenieNSAWSA

NSA oddalił zażalenie na odmowę przyznania prawa pomocy, uznając nadużywanie przez skarżącego prawa do składania skarg.

Skarżący P. J. złożył zażalenie na postanowienie WSA odmawiające mu prawa pomocy w sprawie skargi na bezczynność Prokuratora w przedmiocie informacji publicznej. WSA odmówił pomocy, wskazując na nadmierną liczbę skarg składanych przez P. J. (266 od października 2008 r.), co sugerowało celowe wdawanie się w spory dla satysfakcji, a nie ochronę praw. NSA, podzielając argumentację WSA, oddalił zażalenie, uznając, że skarżący, mimo niskich dochodów, jest w stanie ponieść koszty postępowania ze względu na swoją aktywność skargową.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie P. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, które odmówiło skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sprawa dotyczyła skargi P. J. na bezczynność Prokuratora Okręgowego w Szczecinie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Sąd pierwszej instancji uzasadnił odmowę prawa pomocy tym, że skarżący, mimo podawania niskich dochodów (świadczenia z ZUS, MOPR, "urzędu" oraz alimenty), nadużywa prawa do składania skarg. Z ustaleń WSA wynikało, że P. J. złożył 266 skarg i wniosków do sądu w okresie od października 2008 r. do marca 2009 r., co wskazywało na celowe wdawanie się w spory dla własnej satysfakcji, a nie ochronę słusznych praw. Sąd uznał, że przerzucanie kosztów postępowań na Skarb Państwa w takiej sytuacji stanowi przejaw dążności do nadużywania instytucji prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny, przywołując art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., potwierdził, że choć wnioskodawca musi wykazać niemożność poniesienia kosztów, to analiza jego sytuacji materialnej powinna uwzględniać również jego aktywność skargową. NSA stwierdził, że liczne skargi składane przez P. J. mogą sugerować, iż jego oświadczenia majątkowe nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji finansowej i jest on w stanie pokryć koszty postępowania. W konsekwencji, NSA na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a. oddalił zażalenie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd może odmówić przyznania prawa pomocy, jeśli stwierdzi, że skarżący nadużywa prawa do składania skarg, nawet jeśli jego sytuacja materialna wydaje się trudna.

Uzasadnienie

Sąd pierwszej instancji oraz NSA uznały, że nadmierna liczba skarg składanych przez skarżącego (266 w ciągu kilku miesięcy) świadczy o celowym wdawaniu się w spory dla satysfakcji, a nie ochronie słusznych praw. W takiej sytuacji przerzucanie kosztów na Skarb Państwa poprzez prawo pomocy jest sprzeczne z ratio legis tej instytucji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (3)

Główne

P.p.s.a. art. 246 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Analiza sytuacji materialnej powinna być jednak zindywidualizowana i uwzględniać inne okoliczności, w tym aktywność procesową.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 197

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący nadużywa prawa do składania skarg, wnosząc je masowo i bez uzasadnionej potrzeby. Prawo pomocy nie może być wykorzystywane do przerzucania kosztów postępowań wynikających z nadużywania praw procesowych.

Odrzucone argumenty

Sytuacja materialna skarżącego uzasadnia przyznanie prawa pomocy.

Godne uwagi sformułowania

celowo i wyłącznie dla własnej satysfakcji wynikającej z samego wdania się w spór korzysta z nich w sposób nadmierny i bez żadnej, logicznie uzasadnionej potrzeby domaganie się przerzucenia kosztów postępowań sądowych w jego sprawach na Skarb Państwa, stanowi przejaw dążności do nadużywania tego prawa i kłóci się z ratio legis instytucji prawa pomocy

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Nadużywanie prawa procesowego przez strony, zasady przyznawania prawa pomocy w sądach administracyjnych, nadmierna liczba skarg."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nadużywania prawa procesowego przez osobę fizyczną. Może być stosowane analogicznie do innych przypadków nadużywania praw procesowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sądy reagują na masowe składanie skarg i wniosków przez jednostki, co może być interesujące dla prawników procesowych i pokazuje granice korzystania z praw procesowych.

Czy można stracić prawo do pomocy sądowej przez zbyt częste skarżenie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OZ 433/09 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2009-04-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-04-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SAB/Sz 71/08 - Postanowienie WSA w Szczecinie z 2009-01-15
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 246 par. 1 pkt. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Sz 71/08 odmawiające P. J. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi P. J. na bezczynność Prokuratora Okręgowego w Szczecinie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Sz 71/08, odmówił P. J. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie jego skargi na bezczynność Prokuratora Okręgowego w Szczecinie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, iż zamieszkuje sam, nie posiada żadnych nieruchomości, ani rzeczy ruchomych, a jego miesięczny dochód stanowią świadczenia z ZUS w kwocie 481 zł, z MOPR 120 zł i z "urzędu" 101 zł. Jednocześnie, jako wydatki skarżący wskazał 200 zł miesięcznie z tytułu alimentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, iż co do zasady, sytuacja materialna skarżącego powinna uzasadniać pozytywne rozpatrzenie jego wniosku. Jednakże, zdaniem Sądu zasada rozpatrzenia wniosku o prawo pomocy w sposób zindywidualizowany, to znaczy odrębnie w każdej sprawie, nie może być stosowana automatycznie w sytuacji, gdy osoba żądająca ochrony sądowej celowo i wyłącznie dla własnej satysfakcji wynikającej z samego wdania się w spór wnosi skargi do sądu.
Tymczasem taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Z repertorium Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wynika bowiem, że P. J. licząc od dnia 1 października 2008 r. do dnia 2 marca 2009 r. wniósł ogółem 266 skarg i wniosków do tegoż sądu, przy czym tylko w grudniu 2008 r. wniósł 121 skarg na bezczynność organu i 38 wniosków o wymierzenie grzywny, podczas gdy w tym samym okresie od innych podmiotów wpłynęło 16 skarg na bezczynność.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, powyższe świadczy o tym, że P. J. wnosząc skargi do Sądu w omawianych sprawach nie działa w imię ochrony swych słusznych praw, lecz korzysta z nich w sposób nadmierny i bez żadnej, logicznie uzasadnionej potrzeby.
W tej sytuacji Sąd uznał, że domaganie się przez skarżącego przyznania prawa pomocy, a zatem domaganie się przerzucenia kosztów postępowań sądowych w jego sprawach na Skarb Państwa, stanowi przejaw dążności do nadużywania tego prawa i kłóci się z ratio legis instytucji prawa pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. J. żądając jego uchylenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania . Z treści tego przepisu wynika zatem, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawiania wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, której analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W przedmiotowej sprawie wprawdzie z podanych przez skarżącego informacji wynika, iż jego dochody nie są zbyt wysokie, jednakże, jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego należy również wziąć pod uwagę jego działalność skargową. Z ustaleń Sądu wynika bowiem, że P. J., mimo że - jak podał - utrzymuje się z niskiego dochodu, jest w stanie ponieść koszty wnoszonych przez siebie licznych skarg i zażaleń. Powyższe zaś, może wskazywać, iż składane przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie majątkowym nie odzwierciedlają jego rzeczywistej sytuacji finansowej i jest on w stanie pokryć również koszty niniejszego postępowania .
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w postanowieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI