I OZ 432/09

Naczelny Sąd Administracyjny2009-04-30
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo pomocykoszty sądoweinformacja publicznabezczynność organuskarżącysądownictwo administracyjnenadużycie prawa procesowegozażalenie

NSA oddalił zażalenie na odmowę przyznania prawa pomocy, uznając nadużywanie przez skarżącego prawa do wnoszenia skarg.

Skarżący P. J. złożył zażalenie na postanowienie WSA odmawiające mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. WSA odmówił, wskazując na nadmierną liczbę skarg wnoszonych przez P. J. (266 w ciągu kilku miesięcy), co sugerowało celowe nadużywanie procedury dla własnej satysfakcji, a nie ochronę słusznych praw. NSA podzielił to stanowisko, uznając, że skarżący, mimo niskich deklarowanych dochodów, wykazywał zdolność do ponoszenia kosztów licznych postępowań.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie P. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, które odmówiło skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sprawa dotyczyła skargi P. J. na bezczynność Prokuratora Okręgowego w Szczecinie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Sąd pierwszej instancji, odmawiając prawa pomocy, zwrócił uwagę na niezwykle dużą liczbę skarg i wniosków wnoszonych przez P. J. do WSA (266 w okresie od października 2008 r. do marca 2009 r.), co w jego ocenie świadczyło o celowym nadużywaniu procedury sądowej dla własnej satysfakcji, a nie w celu ochrony rzeczywistych praw. Sąd uznał, że przerzucanie kosztów takich postępowań na Skarb Państwa kłóci się z celem instytucji prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie, przywołał art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy wymaga wykazania niemożności poniesienia kosztów bez uszczerbku dla utrzymania. NSA stwierdził, że choć dochody skarżącego nie były wysokie, to jego aktywność skargowa mogła sugerować, że jego oświadczenia majątkowe nie odzwierciedlały rzeczywistej sytuacji finansowej i był on w stanie pokryć koszty postępowania. W konsekwencji, NSA oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, nadmierna liczba skarg, wskazująca na celowe nadużywanie procedury sądowej dla własnej satysfakcji, może być podstawą do odmowy przyznania prawa pomocy, nawet jeśli strona deklaruje trudną sytuację materialną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący, wnosząc liczne skargi, nie działał w celu ochrony słusznych praw, lecz nadużywał procedury. Taka postawa kłóci się z celem instytucji prawa pomocy, która ma chronić osoby faktycznie potrzebujące, a nie te, które celowo generują spory.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (3)

Główne

P.p.s.a. art. 246 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawiania wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 197

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nadużywanie przez skarżącego procedury sądowej poprzez wnoszenie nadmiernej liczby skarg. Celowe działanie skarżącego dla własnej satysfakcji, a nie w celu ochrony słusznych praw. Możliwość, że oświadczenie o stanie majątkowym nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego.

Godne uwagi sformułowania

celowo i wyłącznie dla własnej satysfakcji wynikającej z samego wdania się w spór wnosi skargi do sądu korzysta z nich w sposób nadmierny i bez żadnej, logicznie uzasadnionej potrzeby przejaw dążności do nadużywania tego prawa i kłóci się z ratio legis instytucji prawa pomocy składane przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie majątkowym nie odzwierciedlają jego rzeczywistej sytuacji finansowej

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Nadużywanie prawa procesowego przez strony, zasady przyznawania prawa pomocy, kontrola nadmiernej aktywności skargowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nadużycia prawa procesowego przez osobę fizyczną, która celowo generuje dużą liczbę postępowań.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sądy mogą reagować na nadużywanie procedury sądowej przez osoby, które mimo trudnej sytuacji materialnej, celowo generują liczne spory. Jest to ciekawy przykład granicy między prawem do sądu a odpowiedzialnością procesową.

Czy można stracić prawo do pomocy sądowej, jeśli składa się zbyt wiele skarg?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OZ 432/09 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2009-04-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-04-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SAB/Sz 81/09 - Postanowienie WSA w Szczecinie z 2009-08-13
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 246 par. 1 pkt. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Sz 81/09 odmawiające P. J. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.J. na bezczynność Prokuratora Okręgowego w Szczecinie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Sz 81/09, odmówił P. J. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie jego skargi na bezczynność Prokuratora Okręgowego w Szczecinie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, iż zamieszkuje sam, nie posiada żadnych nieruchomości, ani rzeczy ruchomych, a jego miesięczny dochód stanowią świadczenia z ZUS w kwocie 481 zł, z MOPR 120 zł i z "urzędu" 101 zł. Jednocześnie, jako wydatki skarżący wskazał 200 zł miesięcznie z tytułu alimentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, iż co do zasady, sytuacja materialna skarżącego powinna uzasadniać pozytywne rozpatrzenie jego wniosku. Jednakże, zdaniem Sądu zasada rozpatrzenia wniosku o prawo pomocy w sposób zindywidualizowany, to znaczy odrębnie w każdej sprawie, nie może być stosowana automatycznie w sytuacji, gdy osoba żądająca ochrony sądowej celowo i wyłącznie dla własnej satysfakcji wynikającej z samego wdania się w spór wnosi skargi do sądu.
Tymczasem taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Z repertorium Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wynika bowiem, że P. J. licząc od dnia 1 października 2008 r. do dnia 11 marca 2009 r. wniósł ogółem 266 skarg i wniosków do tegoż sądu, podczas gdy w tym samym okresie od innych podmiotów wpłynęło 16 skarg na bezczynność.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, powyższe świadczy o tym, że P. J. wnosząc skargi do Sądu w omawianych sprawach nie działa w imię ochrony swych słusznych praw, lecz korzysta z nich w sposób nadmierny i bez żadnej, logicznie uzasadnionej potrzeby.
W tej sytuacji Sąd uznał, że domaganie się przez skarżącego przyznania prawa pomocy, a zatem domaganie się przerzucenia kosztów postępowań sądowych w jego sprawach na Skarb Państwa, stanowi przejaw dążności do nadużywania tego prawa i kłóci się z ratio legis instytucji prawa pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. J. żądając jego uchylenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika zatem, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawiania wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, której analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W przedmiotowej sprawie wprawdzie z podanych przez skarżącego informacji wynika, iż jego dochody nie są zbyt wysokie, jednakże, jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego należy również wziąć pod uwagę jego działalność skargową. Z ustaleń Sądu wynika bowiem, że P. J., mimo że - jak podał - utrzymuje się z niskiego dochodu, jest w stanie ponieść koszty wnoszonych przez siebie licznych skarg i zażaleń. Powyższe zaś, może wskazywać, iż składane przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie majątkowym nie odzwierciedlają jego rzeczywistej sytuacji finansowej i jest on w stanie pokryć również koszty niniejszego postępowania .
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w postanowieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI