I OZ 430/09

Naczelny Sąd Administracyjny2009-04-30
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo pomocykoszty sądoweinformacja publicznabezczynność organusady administracyjneskarżącyzażalenienadużycie prawa

NSA oddalił zażalenie na odmowę przyznania prawa pomocy, uznając nadużywanie przez skarżącego prawa do wnoszenia skarg.

Skarżący P. J. złożył zażalenie na postanowienie WSA odmawiające mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. WSA uzasadnił odmowę tym, że skarżący wniósł 266 skarg i wniosków w krótkim okresie, co wskazywało na nadużywanie prawa do ochrony sądowej i celowe wdawanie się w spory dla satysfakcji. NSA, analizując sprawę, zgodził się z WSA, wskazując, że mimo niskich dochodów skarżącego, jego aktywność skargowa może sugerować, że jest w stanie ponieść koszty postępowania, a przyznanie prawa pomocy w takiej sytuacji byłoby sprzeczne z celem tej instytucji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie P. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, które odmówiło skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sprawa dotyczyła skargi P. J. na bezczynność Prokuratora Okręgowego w Szczecinie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Sąd pierwszej instancji uzasadnił odmowę tym, że skarżący złożył 266 skarg i wniosków do WSA w okresie od października 2008 r. do marca 2009 r. Zdaniem WSA, taka aktywność świadczyła o tym, że skarżący nie działał w celu ochrony swoich słusznych praw, lecz korzystał z nich w sposób nadmierny i bez uzasadnionej potrzeby, co stanowiło nadużycie prawa do ochrony sądowej i było sprzeczne z celem instytucji prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując zażalenie, przywołał art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje, gdy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. NSA podkreślił, że choć dochody skarżącego nie były wysokie, to jego liczna aktywność skargowa mogła sugerować, że jest w stanie ponieść koszty postępowania. Sąd uznał, że oświadczenia majątkowe skarżącego mogły nie odzwierciedlać jego rzeczywistej sytuacji finansowej, a przyznanie prawa pomocy w takich okolicznościach byłoby sprzeczne z ratio legis tej instytucji. W konsekwencji, NSA oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, nadmierna liczba wnoszonych skarg i wniosków, wskazująca na nadużywanie prawa do ochrony sądowej, może stanowić podstawę do odmowy przyznania prawa pomocy, nawet jeśli sytuacja materialna strony wydaje się uzasadniać jego przyznanie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący, wnosząc liczne skargi, nie działał w celu ochrony swoich słusznych praw, lecz korzystał z nich w sposób nadmierny i bez uzasadnionej potrzeby. Taka sytuacja stanowi przejaw dążności do nadużywania prawa i kłóci się z ratio legis instytucji prawa pomocy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (3)

Główne

P.p.s.a. art. 246 § 1 pkt. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 197

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nadużywanie prawa do ochrony sądowej przez skarżącego poprzez wnoszenie nadmiernej liczby skarg. Celowe wdawanie się w spory dla własnej satysfakcji, a nie ochrony słusznych praw. Sprzeczność żądania prawa pomocy z ratio legis tej instytucji w sytuacji nadużywania prawa.

Godne uwagi sformułowania

domaganie się przerzucenia kosztów postępowań sądowych w jego sprawach na Skarb Państwa, stanowi przejaw dążności do nadużywania tego prawa i kłóci się z ratio legis instytucji prawa pomocy. powyższe świadczy o tym, że P. J. wnosząc skargi do Sądu w omawianych sprawach nie działa w imię ochrony swych słusznych praw, lecz korzysta z nich w sposób nadmierny i bez żadnej, logicznie uzasadnionej potrzeby.

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa pomocy w kontekście nadużywania przez stronę prawa do wnoszenia środków zaskarżenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nadużywania prawa procesowego przez stronę, która jednocześnie deklaruje niską sytuację materialną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sądy mogą reagować na nadużywanie prawa procesowego przez strony, nawet jeśli deklarują one trudną sytuację materialną. Jest to ciekawy przykład równowagi między prawem do sądu a zapobieganiem jego nadużywaniu.

Czy można stracić prawo do pomocy sądowej przez nadmierne skarżenie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OZ 430/09 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2009-04-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-04-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SAB/Sz 86/09 - Postanowienie WSA w Szczecinie z 2009-07-30
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 246 par. 1 pkt. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Sz 86/09 odmawiające P. J. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. J. na bezczynność Prokuratora Okręgowego w Szczecinie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Sz 86/09, odmówił P. J. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie jego skargi na bezczynność Prokuratora Okręgowego w Szczecinie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, iż zamieszkuje sam, nie posiada żadnych nieruchomości, ani rzeczy ruchomych, a jego miesięczny dochód stanowią świadczenia z ZUS w kwocie 481 zł, z MOPR 120 zł i z "urzędu" 101 zł. Jednocześnie, jako wydatki skarżący wskazał 200 zł miesięcznie z tytułu alimentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, iż co do zasady, sytuacja materialna skarżącego powinna uzasadniać pozytywne rozpatrzenie jego wniosku. Jednakże, zdaniem Sądu zasada rozpatrzenia wniosku o prawo pomocy w sposób zindywidualizowany, to znaczy odrębnie w każdej sprawie, nie może być stosowana automatycznie w sytuacji, gdy osoba żądająca ochrony sądowej celowo i wyłącznie dla własnej satysfakcji wynikającej z samego wdania się w spór wnosi skargi do sądu.
Tymczasem taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Z repertorium Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wynika bowiem, że P. J. licząc od dnia 1 października 2008 r. do dnia 2 marca 2009 r. wniósł ogółem 266 skarg i wniosków do tegoż sądu.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, powyższe świadczy o tym, że P. J. wnosząc skargi do Sądu w omawianych sprawach nie działa w imię ochrony swych słusznych praw, lecz korzysta z nich w sposób nadmierny i bez żadnej, logicznie uzasadnionej potrzeby.
W tej sytuacji Sąd uznał, że domaganie się przez skarżącego przyznania prawa pomocy, a zatem domaganie się przerzucenia kosztów postępowań sądowych w jego sprawach na Skarb Państwa, stanowi przejaw dążności do nadużywania tego prawa i kłóci się z ratio legis instytucji prawa pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. J. żądając jego uchylenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika zatem, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawiania wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, której analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W przedmiotowej sprawie wprawdzie z podanych przez skarżącego informacji wynika, iż jego dochody nie są zbyt wysokie, jednakże, jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego należy również wziąć pod uwagę jego działalność skargową. Z ustaleń Sądu wynika bowiem, że P. J., mimo że - jak podał - utrzymuje się z niskiego dochodu, jest w stanie ponieść koszty wnoszonych przez siebie licznych skarg i zażaleń. Powyższe zaś, może wskazywać, iż składane przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie majątkowym nie odzwierciedlają jego rzeczywistej sytuacji finansowej i jest on w stanie pokryć również koszty niniejszego postępowania .
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w postanowieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI