I OZ 410/22

I OZ 410/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Sygn. powiązane
II SA/Wa 336/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-11-09
I OSK 421/23 - Wyrok NSA z 2023-10-12
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 14 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 336/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 1 grudnia 2021 r. nr 813/2021 w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej postanawia oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 336/22 odmówił Z. K. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 1 grudnia 2021 r. nr 813/2021 w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej.
W uzasadnieniu wskazano, że Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie, opiera swoje rozstrzygnięcie zarówno na ocenie argumentów wskazanych przez skarżącego, jak i na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Sąd podkreślił , że uprawdopodobnienie przesłanek przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej ppsa), spoczywa na skarżącej. W niniejszej sprawie skarżąca ograniczyła swój wniosek jedynie do żądania wstrzymania zaskarżonej decyzji. W ogóle nie odniosła się do tego wniosku, w szczególności nie poparła żadną argumentacją oraz dokumentacją obrazującą jej osobistą sytuację finansową i majątkową. Wobec tego, Sąd nie znalazł podstaw do wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji (k. 20-22 akt II SA/Wa 336/22).
Skarżąca wniosła zażalenie, podnosząc, że w treści zaskarżonego postanowienia Sąd sam zauważył, że do rozpoznania wniosku wystarczające jest rozważenie materiału dowodowego w sprawie. Zdaniem skarżącej, na gruncie niniejszej sprawy, wobec tego, że wszystkie informacje są w aktach, brak jest potrzeby dodatkowej argumentacji. W ocenie skarżącej oczywistym jest, że odebranie zasiłku dla bezrobotnych, powoduje po stronie skarżącej znaczną szkodę, a także nieodwracalne skutki, m. in. wykluczenie społeczne i skrajne ubóstwo. Zatem, tylko wstrzymanie wykonalności zaskarżonych, czyli nieprawomocnych, decyzji pozwoli uniknąć szkody majątkowej po stronie skarżącej (k. 32, 40-42 akt II SA/Wa 336/22). Pismem z 12 września 2022 r. r. pr. K. M., będący pełnomocnikiem z urzędu skarżącej, uzupełnił stanowisko skarżącej zawarte w zażaleniu, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 61 § "1 pk 3" ppsa przez uznanie, że skarżąca nie wykazała, że wykonanie zaskarżonych decyzji nie spowoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy sytuacja majątkowa skarżącej przedstawiona w oświadczeniu majątkowym i "akt" sprawy postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie potwierdza, iż jej jedynym źródłem utrzymania jest renta z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1.250 zł i prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie mpsiada żadnych oszczędności. Tym samym prowadzenie wobec niej postępowania egzekucyjnego może skutkować trudnymi do odwrócenia skutkami lub znaczn[ą] szkod[ą] w postaci kosztów egzekucji, bowiem całość dochodu skarżąca przeznacza na bieżące utrzymanie. Z analizy akt postępowania administracyjnego - szczególnie z pisma ZUS z 5 sierpnia 2021 r., będącego główną podstawą uzasadnienia zaskarżonych decyzji, wynika jedynie że skarżąca nabyła "prawo do renty" bez wskazania z jakiego tytułu ani w jakiej wysokości. Ustalenia organów, jakoby skarżąca otrzymywała rentę w wysokości połowy minimalnego wynagrodzenia w dniu wydawania zaskarżonych decyzji, są niezgodne z treścią materiału dowodowego (k. 64-64v akt II SA/Wa 336/22).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 61 § 3 ppsa, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 powołanego przepisu, jednak wyłącznie wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić przy tym należy, że postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczy wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. By wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi uprawdopodobnić konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Sąd musi dysponować uprawdopodobnionymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, będącej wyjątkiem od zasady wynikającej z art. 61 § 1 ppsa.
Użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 ppsa nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który winien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Pojęcie wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć w taki sposób, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie prawne lub faktyczne skutki, które - raz zaistniałe - powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Rozstrzygając wniosek o wstrzymanie, Sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu, bowiem prowadziłoby to do tzw. przedsądu. Bada jedynie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może prowadzić w okolicznościach danej sprawy, wskazanych przede wszystkim przez skarżącego we wniosku, do zagrożenia w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Jak zatem przyjęto w judykaturze, sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie dokonuje oceny zasadności skargi, dlatego też wniosek taki winien zawierać odrębne uzasadnienie. O znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Każdy bowiem akt prawny wywołuje określone skutki prawne, nie wszystkie jednak podlegają ochronie tymczasowej.
Mając na uwadze powyższe rozważania i treść wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, za Sądem I instancji uznać należało, że w niniejszej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła istnienia okoliczności świadczących o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem powstania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek w tym przedmiocie nie zawiera uzasadnienia, zaś w przedmiotowym zażaleniu skarżąca nie uprawdopodobniła że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a tylko ta kwestia jest istotna w postępowaniu dotyczącym wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji. Także pismo pełnomocnika skarżącej z 12 września 2022 r. nie prowadziło do odmiennej oceny.
Wobec tego należy uznać, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II WSA w Warszawie z dnia 25 czerwca 2022 r., zwrócono się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie o wyznaczenie radcy prawnego dla skarżącej. W związku z tym Rada, pismem z 19 lipca 2022r., pełnomocnikiem z urzędu dla Z. K., wyznaczyła r. pr. K. M. Pismem z 12 września 2022 r. pełnomocnik uzupełnił stanowisko skarżącej zawarte w zażaleniu i wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Wskazać należy, że przepisy art. 209 i 210 ppsa, mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 ppsa, przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 ppsa. Stosownie zaś do treści § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), pełnomocnik skarżącego winien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.
Jednak w niniejszej sprawie, odnosząc się do w/w wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny także dlatego, że przepisy art. 203 i 204 ppsa,które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu I instancji.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa,, postanowił, jak w sentencji.