I OZ 389/24

I OZ 389/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 247
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SPP/Lu 31/24 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 21 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SPP/Lu 31/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu wniosku R. P., odmówił przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w skardze na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 21 grudnia 2023 r. skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Lu 190/24, Sąd odrzucił skargę z powodu nieuzupełnienia braków formalnych skargi w zakreślonym terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmawiając przyznania prawa pomocy zauważył, że w sprawie zaistniała sytuacja, o której mowa w art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarga R. P. została odrzucona postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2024 r. z powodu nieuzupełnienia braków formalnych. Stwierdzenie nieusunięcia braków formalnych nie wymagało żadnych skomplikowanych czynności i ustaleń. Z akt wynika, że wezwanie do ich uzupełnienia w terminie 7 dni zostało doręczone skarżącej w dniu 20 marca 2024 r., mimo to braki nie zostały uzupełnione.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, wskazując że Sąd I instancji przed rozpoznaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy w żaden sposób nie odniósł się do pisma skarżącej z dnia 8 kwietnia 2024 r. zawierającego wniosek o zawieszenie postępowania z uwagi na śmierć H. P. Ponadto informacja o śmieci ww. oraz jej męża Z. P. – współwłaścicieli nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym [...], została zawarta w skardze na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 21 grudnia 2023 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Podkreślić jednak trzeba, że odmowa przyznania prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność skargi wymaga ostrożności przy kwalifikowaniu określonych przypadków jako "oczywiście bezzasadnych" w rozumieniu tego przepisu. W przypadku powoływania się na okoliczności uzasadniające odrzucenie skargi za najmniej kontrowersyjne można uznać te sytuacje, gdy podstawą odrzucenia jest art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Z dużą ostrożnością natomiast należy podchodzić do stosowania art. 247 P.p.s.a. w powiązaniu z innymi podstawami odrzucenia, albowiem może to prowadzić do naruszenia prawa do sądu (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2016, s. 1083 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2022 r. sygn. akt I OZ 557/21).
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny podziela co do zasady pogląd, że oczywista bezzasadność skargi to sytuacja, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania strony skarżącej. Dotyczy to przede wszystkim sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a., w szczególności gdy skarga została wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym oraz gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
W rozpoznawanej sprawie należy jednak zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmawiając przyznania skarżącej prawa pomocy na podstawie art. 247 P.p.s.a. oczywistą bezzasadność skargi nie wyprowadził z oceny jej treści lecz z faktu nieusunięcia w zakreślonym terminie braków formalnych. Skarżąca w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 190/24 nie wykonała bowiem zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 marca 2024 r. przez złożenie 2 odpisów skargi, wskazania numeru PESEL oraz określenia wartości przedmiotu zaskarżenia. Nieuzupełnienie braków formalnych skargi, które prowadzi do jej odrzucenia na zasadzie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., nie wskazuje jednak na oczywistą bezzasadność samej skargi. Nie każdy bowiem przypadek warunkujący ewentualne odrzucenie skargi, w tym przewidziany w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., może być kwalifikowany jako podstawa zastosowania art. 247 P.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2020 r. sygn. akt I OZ 442/20 oraz z dnia 4 stycznia 2022 r. sygn. akt I OZ 557/21).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie zaszła sytuacja umożliwiająca zastosowanie przepisu art. 247 P.p.s.a. Zauważyć trzeba, że istotnie skarżąca nie wykonała wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, jednakże uszły uwadze Sądu I instancji istotne okoliczności mające wpływ na rozstrzygnięcie. Otóż przedmiotem skargi wniesionej przez R. P. i zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Lu 190/24 jest decyzja Wojewody Lubelskiego z dnia 21 grudnia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Lubelskiego z dnia 18 września 2023 r. w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...]ha, położoną w obrębie ewidencyjnym [...], Gm. Głusk, stanowiącą byłą własność H. P. i Z. P., przejętą pod budowę drogi gminnej nr [...] w P. Jak wynika z akt administracyjnych stroną postępowania zakończoną ww. decyzją była H. P., natomiast jej pełnomocnikiem – córka R. P. (na podstawie pełnomocnictwa notarialnego z dnia 16 lutego 2022 r.), której doręczono zarówno decyzję organu I instancji jak i zaskarżoną do Sądu decyzję organu odwoławczego. W treści skargi R. P. wskazywała na okoliczność śmierci we wrześniu 2023 r. strony postępowania zakończonego decyzją Wojewody Lubelskiego z dnia 21 grudnia 2023 r., tj. H. P. jednoznacznie określając, że skargę wnosi jako jej spadkobierczyni, tj. następca wstępujący w prawa i obowiązki zmarłej. Ponadto w piśmie z dnia 8 kwietnia 2024 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, stanowiącym odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skarżąca ponownie zwróciła uwagę na śmierć byłej właścicielki nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Wniosła także o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie, podkreślając że z chwilą śmierci osoby, którą reprezentowała pełnomocnictwo wygasło, a ponadto poinformowała że w marcu 2024 r. wystąpiła do Sądu Rejonowego w Lublinie o stwierdzenie nabycia spadku po H. P. Sąd I instancji nie wyjaśnił tych kwestii niejako automatycznie przyjmując, że skarga została wniesiona przez osobę uprawnioną co skutkowało wezwaniem skarżącej do uzupełnienia braków formalnych.
Tymczasem w pierwszej kolejności, przed wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych skargi, zbadania wymagał status procesowy R. P., sprawdzenie jej interesu prawnego na podstawie akt sprawy, a w konsekwencji poddanie ocenie czy skarżąca miała legitymację skargową do wniesienia skargi na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 21 grudnia 2023 r. Wobec nieustalenia kręgu stron występujących w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie było możliwe jednoznaczne stwierdzenie, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi oczywista bezzasadność skargi w rozumieniu art. 247 P.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.