I OZ 351/24

I OZ 351/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-07-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2001/24 - Postanowienie NSA z 2024-10-18
II SA/Ol 1076/23 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2024-04-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184 w zw. z art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/OI 1076/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 18 września 2023 r. nr Rep. 1966/PS/23 w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
E.D. (dalej: Skarżąca) wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu (dalej: Kolegium) z 18 września 2023 r. nr Rep. 1966/PS/23, utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza M. z 19 czerwca 2023 r. znak: PS.R03.5120.377.2023 orzekającej o zmianie własnej decyzji z 6 września 2021 r. znak PS.R03.5120.732.2021 z późniejszymi zmianami o odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszonej przez Skarżącą i ustalającą od niej opłatę od kwietnia 2023 r. w wysokości 1567,88 zł.
W skardze Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/OI 1076/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: Sąd I instancji), na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że we wniosku Skarżąca powołała jedynie ogólne przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, które wskazywałaby na konieczność wstrzymania jej wykonania. Do wniosku nie załączono żadnych dokumentów, które w sposób jednoznaczny i przekonujący uprawdopodabniałyby, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby się wiązać z istotnymi stratami dla Skarżącej. Nie podano wysokości kosztów lekarstw, artykułów higienicznych czy podkładów na łóżko. Nie określono wysokości pozostałych potrzeb osobistych, nie podano też wysokości pomocy rodziny jaką Skarżąca otrzymuje. Tymczasem, zdaniem Sądu I instancji, do oceny zasadności wniosku konieczne jest dysponowanie aktualnymi i pełnymi dokumentami, które uzasadniałyby, że faktycznie wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do powstania znacznej szkody bądź spowoduje trudne do odwrócenia skutki.
Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/OI 1076/23 – Sąd I instancji oddalił skargę na decyzję Kolegium z 18 września 2023 r. nr Rep. 1966/PS/23.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Skarżąca, wnosząc o jego uchylenie. Podniosła, że nie ma zdolności do pokrycia takich opłat jakie zostały wyliczone. Wskazała, że miesięczny dochód Skarżącej to kwota 2239,83 zł miesięcznie, a łączna opłata za pobyt w domu opieki społecznej wynosi 1567,88 zł. Dodatkowo wskazał, że miesięczne opłaty za leki wynoszą 260,25 zł, a za środki higieniczne 470 zł.
Reasumując podała, że naliczenie wyższej opłaty oznacza, że nie dysponuje już żadnymi środkami na zakup piżam, które się szybko niszczą, gazet czy włóczek, czy też na podkłady na łóżko. Z tego też powodu musi korzystać z pomocy rodziny.
Z notatki służbowej starszego asystenta sędziego z 24 czerwca 2024 r. wynika, że ww. wyrok nie jest prawomocny, gdyż Skarżąca wniosła od niego skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 powołanego przepisu, jednak wyłącznie wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić przy tym należy, że postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczy wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi więc wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Sąd musi dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy jeszcze raz podkreślić – jest wyjątkiem od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a. Zatem, pamiętać należy, że możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, że sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącej.
Użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Przy czym pojęcie wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć w taki sposób, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zaznaczyć przy tym należy, że rozstrzygając wniosek o wstrzymanie, Sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu, bowiem prowadziłoby to do tzw. przedsądu. Bada jedynie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może prowadzić w okolicznościach danej sprawy, wskazanych przede wszystkim przez skarżącego we wniosku, do zagrożenia w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić także należy, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Każdy bowiem akt prawny wywołuje określone skutki prawne, nie wszystkie jednak podlegają ochronie tymczasowej.
Odnosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że przedmiotowy wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Kolegium z 18 września 2023 r. nie zasługiwał na uwzględnienie, nie zawiera on bowiem argumentów, które przemawiałyby za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sam wniosek nie został w ogóle uzasadniony, zaś argumentację na podstawie której można jedynie pośrednio ocenić sytuację materialną Skarżącej przedłożono dopiero przy zażaleniu na zaskarżone postanowienie. Nie nadesłano żadnych dokumentów, które dałyby Sądowi pełen obraz sytuacji finansowej Skarżącej. Na potwierdzenie tej okoliczności nie przedstawiono żadnych dokumentów w postaci np. faktur lub rachunków. W konsekwencji Skarżąca nie uprawdopodobniła, że przy dochodach wynoszących 2,239,83 (emerytura wraz z dodatkami,), obciążenie kosztami za pobyt w domu pomocy społecznej w kwocie 1567,88 zł miesięcznie, groziłoby utratą środków utrzymania, którą można byłoby utożsamiać ze znaczną szkodą lub trudnymi do odwrócenia skutkami w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że Sąd nie ma obowiązku uwzględnienia innych okoliczności uzasadniających spełnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji niż te, które zostały wskazane (uprawdopodobnione) przez Skarżącą w znajdującym się w aktach sprawy wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji.
Podkreślić w tym miejscu należy że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. To w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności, a twierdzenia wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej strony. Aby wniosek mógł być uwzględniony, strona obowiązana jest wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Przypomnieć przy tym należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie ma za zadanie chronić przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed takimi, które bezpośrednio związane są z jej wykonaniem oraz tymi których nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Tym samym sama potencjalna możliwość wystąpienia trudności finansowych u Skarżącej nie jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie konieczne i zasadne jest zastosowanie instytucji tymczasowej ochrony, zwłaszcza w sytuacji, gdy Skarżąca w żaden sposób nie uwiarygodniła swoich twierdzeń. Zaznaczyć raz jeszcze należy, że rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania ma bowiem charakter wyjątkowy, co już wyżej podkreślono, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, przy czym obowiązek ten spoczywa na wnioskodawcy. Dlatego też Sąd I instancji nie ma obowiązku wzywania do "uzupełnienia braków" dokumentacji. Nie ma bowiem listy dokumentów, które należy przedstawić w takiej sytuacji. W istocie można przedstawić różne dokumenty - w zależności od okoliczności życiowych. To strona zna swoją sytuację materialną, to strona twierdzi, że niezbędne jest wstrzymanie wykonania decyzji i to strona wie, jakie dokumenty powinna przesłać, by poprzeć swoje twierdzenia.
Wobec tego należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie - Sąd I instancji prawidłowo przyjął, iż Skarżąca nie uzasadniła złożonego wniosku i tym samym uchybiła obowiązkowi wykazania możliwości wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., ponosząc skutki niewykazania konieczności udzielenia jej w niniejszej sprawie ochrony tymczasowej. Podkreślić także należy, że zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez Sąd I instancji.
Należy jednocześnie zauważyć, że konieczność ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, w każdym przypadku, niezależnie od zamożności strony, łączy się z obniżeniem dochodu, a nawet ewentualnymi trudnościami w sferze majątkowej. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody i to znacznych rozmiarów. Ponadto dochodzona od Skarżącej należność jest należnością pieniężną, zatem w razie wydania korzystnego dla niej rozstrzygnięcia, podlegać będzie zwrotowi. Nie ma tu zatem cechy nieodwracalności.
Dodatkowo zauważyć należy, że jak wynika ze złożonego zażalenia po uiszczeniu przez Skarżącą opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej nadal zostaje jej do dyspozycji miesięcznie 671,95 zł. Ponadto, jak wynika ze złożonego zażalenia Skarżąca korzysta również z pomocy rodziny.
W związku z tym należy stwierdzić, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął, iż wniosek Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.