I OZ 332/17

I OZ 332/17 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2017-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-01-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Sikorska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Grzywna w trybie p.p.s.a.
Sygn. powiązane
I SO/Wa 1198/16 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2016-11-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 54 § 1 i 2, art. 55 § 1, art. 184, art. 197 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt I SO/Wa 1198/16 o oddaleniu wniosku P.S. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie za nieprzekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt I SO/Wa 1198/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek P.S. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie za nieprzekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W uzasadnieniu Sąd ten podał, że P.S. wnioskiem z dnia 23 maja 2016 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie grzywny, na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej P.p.s.a., za nieprzekazanie do Sądu wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy skargi z dnia 4 marca 2016 r. na bezczynność SKO w Warszawie w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, powołując art. 54 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 55 § 1 i 2 P.p.s.a., oddalił wniosek.
Sąd ten podał, że jak wynika z akt sprawy o sygn. I SO/Wa 1198/16, P. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu w dniu 4 marca 2016 r. poprzez platformę ePUAP wskazaną wyżej skargę. Wobec tego termin do wykonania przez organ obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., upłynął w dniu 4 kwietnia 2016 r. Skarga nie została przekazana do Sądu.
W ocenie Sądu, choć wskazane opóźnienie w realizacji obowiązku z art. 55 § 2 P.p.s.a. nie zasługiwało na aprobatę, to jednak oprócz samego faktu naruszenia terminu przekazania skargi sądowi, przy rozstrzyganiu o nałożeniu grzywny należy wziąć pod uwagę przede wszystkim przyczyny niewypełnienia przez organ tego obowiązku. Przepisy dopuszczające wymierzenie organowi grzywny mają wprawdzie na celu dyscyplinowanie organów, jak również stosowanie wobec nich finansowych środków represyjnych, to jednak Sąd, orzekając o zasadności wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 P.p.s.a. powinien rozważyć całokształt okoliczności sprawy związanych z nieterminowym przekazaniem skargi, a tym samym wziąć pod uwagę czy organ ponosi winę za taki stan rzeczy. Istotny będzie zatem czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ wypełnił swój obowiązek i skargę przekazał, wyjaśnił powody niedotrzymania terminu, czy może nieprzekazanie skargi było działaniem celowym, podjętym w zamiarze niedopuszczenia do szybkiego rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej. W konsekwencji należy przyjąć, że od zasady, iż wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny (art. 55 § 1 P.p.s.a.) jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, dopuszczalne są wyjątki.
Zdaniem Sądu I instancji, taki właśnie wyjątek miał miejsce w niniejszej sprawie.
Sąd ten wskazał, że przekroczenie terminu w realizacji obowiązku z art. 54 § 2 P.p.s.a. jest znaczne, to jednak Sądowi z urzędu wiadomym jest to, że w SKO w Warszawie zalega kilkaset spraw skarżącego. Przyjęta przez skarżącego praktyka kwestionowania jednego aktu poprzez lawinowe wnoszenie za pośrednictwem platformy ePUAP szeregu środków zaskarżenia, uzupełnianych później kolejnymi pismami i powielanie tego sposobu działania w setkach spraw dezorganizuje i paraliżuje pracę organu. Brak zatem koniecznej przesłanki do orzekania przez Sąd o wymierzeniu organowi grzywny w postaci celowego, zawinionego działania organu, wbrew woli strony. Zdaniem Sądu I instancji, skoro skarżący skutecznie zdezorganizował pracę organu, to poszukiwanie w takich warunkach ochrony sądowej należało uznać za bezzasadne. Skarżący winien zdawać sobie sprawę z tego, że na skutek jego działań może dojść do tego, iż obywatele domagający się wsparcia z zakresu pomocy społecznej, rzeczywiście takiej pomocy potrzebujący, nierzadko niezwłocznie, wnioskowanej pomocy nie będą mogli na czas otrzymać.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł P.S. domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, bądź wymierzenie grzywny organowi przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że Sąd I instancji nie zajmuje się rozpatrywaniem wniosków o wymierzenie grzywny bowiem z góry przesądza o oddaleniu każdego wniosku. Sąd I instancji winien wziąć pod uwagę stan formalny i faktyczny sprawy, co nie zostało uczynione. Podkreślił, że Sąd I instancji bierze pod uwagę tylko i wyłączenie przesłankę składania przez stronę wielu skarg i wniosków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie jest niezasadne.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o braku jakichkolwiek przesłanek, które przemawiałyby za uwzględnieniem wniosku skarżącego, co wyczerpująco i prawidłowo uzasadnił Sąd I instancji. Wywód prawny tego Sądu zasługuje na całkowitą aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Podkreślić należy, że w doktrynie przyjmuje się, że nadużycie praw procesowych należy uznać za samoistną instytucję prawa procesowego (por. Piotr Przybysz, Nadużycie prawa w prawie administracyjnym, (w:) H. Izdebski, A. Stępkowski, Nadużycie prawa, Warszawa 2003). Do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych niż przewidziane przez ustawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to powinno być wykonywane zgodnie z celem, ze względu na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (por. Marcin Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym; Prokuratura i prawo, nr 11/2007). Tak samo należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych w celu innym, niż ochrona swoich praw. Stanowisko takie znajduje aprobatę nie tylko w doktrynie oraz orzecznictwie sądów polskich, ale także akceptowane jest przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, który wielokrotnie zwracał uwagę, że określone działania strony w procesie można uznać za nadużycie prawa do sądu. Ocena działań stron postępowania sądowoadministracyjnego pod kątem nadużycia prawa wymaga każdorazowo wnikliwej analizy, tak by mieć pewność, że rzeczywiste prawo do sądu nie doznało żadnego uszczerbku.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd I instancji ocenił żądanie wymierzenia grzywny organowi za nieprzekazanie skargi jako nadużycie tego uprawnienia. Sprawa niniejsza nie jest pierwszą taką sprawą. Pomimo ocen prawnych wyrażanych we wcześniejszych postanowieniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący ponawia swoje bezzasadne wnioski i zarzuty zażaleniowe, nie przyjmując do wiadomości wyrażanych przez sądy administracyjne ocen takiego działania. Ma oczywiście do tego formalne uprawnienie wynikające z przepisów P.p.s.a., jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy działanie takie stanowi nadużycie prawa procesowego i nie powinno korzystać z ochrony prawnej.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.