I OZ 322/25

I OZ 322/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II SA/Rz 89/25 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2025-09-02
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 9, art. 124b ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 89/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 31 października 2024 r. znak: N-V.7581.2.4.2024 w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 14 marca 2025 r., na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: "P.p.s.a."), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody Podkarpackiego w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Sąd I instancji uznał, że wniosek skarżącej nie został poparty żadną argumentacją, która mogłaby uprawdopodobnić wystąpienie przesłanek uzasadniających zastosowanie ochrony tymczasowej.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wskazała na toczące się równolegle postępowanie o ustanowienie służebności przesyłu z udziałem O. S.A. w zakresie urządzeń objętych również obecnym postępowaniem administracyjnym, co skutkuje możliwością wydania dwóch rozstrzygnięć, tj. obecne zaskarżanej decyzji administracyjnej oraz przyszłościowego postanowienia sądu rejonowego o ustanowieniu służebności przesyłu, co spowodowałoby powstanie fikcji prawnej dwóch tożsamych rozstrzygnięć merytorycznych zarazem sądu powszechnego, jak i organu administracji bądź sądu administracyjnego, jak również pominięcie okoliczności, iż brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji realnie może zagrozić dalszemu prowadzeniu wspomnianego postępowania cywilnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z przepisu tego wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Sąd orzeka bowiem w kwestii wstrzymania wykonania na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla strony skarżącej niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu spoczywa na wnioskodawcy.
W tej sprawie wniosek strony skarżącej nie mógł odnieść zamierzonego przez nią skutku. Żądanie zawarte w skardze nie zawierało bowiem jakiejkolwiek argumentacji. Zabrakło nawet hasłowego stwierdzenia o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie zawierało go także zażalenie, w którym wskazano jedynie na równolegle toczące się postępowanie o ustanowienie służebności przesyłu z udziałem O. S.A. w zakresie urządzeń objętych postępowaniem zakończonym zaskarżoną decyzją, która to okoliczność sama w sobie nie stanowi przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody Podkarpackiego należało uwzględnić, że postawą materialnoprawną wydania tego rozstrzygnięcia był art. 124 b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm., dalej: u.g.n.), zgodnie z którym, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Zgodnie z art. 124b ust. 2a decyzji, o której mowa w ust. 1, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. W świetle uzasadnienia do ustawy wprowadzającej ten przepis nadanie decyzji starosty w zakresie udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności, o których mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n., rygoru natychmiastowej wykonalności jest konieczne ze względu na duże ryzyko wystąpienia sytuacji, w której czasochłonne postępowanie administracyjne może na dłuższy czas wstrzymać realizację całego remontu, natomiast czasowa ingerencja w prawo własności pozostaje w odpowiedniej proporcji do chronionego dobra, jakim jest bezpieczeństwo poszczególnych obywateli bądź przedsiębiorców przejawiające się w prawie dostępu do energii elektrycznej.
Wskazania wymaga, że decyzja zobowiązująca do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania konserwacji, remontu lub usunięcia awarii, została wyłączona przez ustawodawcę z zakresu działania art. 9 u.g.n., który stanowi, że w sprawach, o których mowa w przepisach działu III, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Wyłączenia przewidziane w art. 9 u.g.n. są w pełni zrozumiałe, gdyż decyzje w tych sprawach są wydawane pod presją okoliczności, po to by uniknąć zbędnej zwłoki. Wyłączenia te należy uznać za wyraz uznania za większe dobro celów, którym służą przepisy wyłączone z działania art. 9 cytowanej ustawy, niż celu, jakiemu służy generalnie regulacja art. 9, czyli ochrony własności (zob. Komentarz do art. 9 w: Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. E. Bończak-Kucharczyk, Lex). Wstrzymanie wykonania takich decyzji nastąpić może w wyniku złożenia wniosku o wstrzymanie ich wykonania do organu odwoławczego lub do sądu administracyjnego, pod warunkiem złożenia skargi na tę decyzję (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 971/20; CBOIS).
W niniejszym postępowaniu decyzję zobowiązującą do udostępnienia nieruchomości, której wstrzymania domaga się skarżąca opatrzono rygorem natychmiastowej wykonalności, zatem wstrzymanie może nastąpić jedynie wyjątkowo (por. postanowienie NSA z 5 lutego 2015 r., I OZ 80/15). Sąd rozpoznając wniosek w tym zakresie powinien uwzględniać interesy i stanowiska wszystkich uczestników postępowania, bowiem niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, może zachodzić nie tylko po stronie wnoszącego skargę (wnioskodawcy), lecz także po stronie innych uczestników postępowania. Wstrzymanie wykonania aktu nie może szkodzić innym, a jego zastosowanie jest co do zasady wyjątkowe. Z woli ustawodawcy wyłączony został niejako automatyzm wynikający z przywołanego przepisu ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zwłaszcza w tego rodzaju sprawach, jak niniejsza w toku badania przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. konieczne jest także wyważenie racji subiektywnych i obiektywnych, a więc racji indywidualnych i zbiorowych.
Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostawała zatem okoliczność, że wydanie zaskarżonej decyzji było uzasadnione zwiększeniem bezpieczeństwa energetycznego istniejącej sieci przesyłowej. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotowe działania są szczególnie istotne dla poprawy istniejących warunków zasilania energetycznego i bezpieczeństwa energetycznego mieszkańców regionu. Na względzie należało więc mieć konieczność wyważenia interesu indywidualnego oraz interesu publicznego, jaki stanowił podstawę decyzji wydanej w oparciu o art. 124b ust. 1 u.g.n. Modernizacja sieci energetycznej ma związek z bezpieczeństwem energetycznym i - w konsekwencji - bezpieczeństwem osób i mienia na obszarze, na którym inwestycja ma dostarczać energię elektryczną. Uwzględnienie żądania udzielenia ochrony tymczasowej nie może następować bez wzięcia pod uwagę realizacji celów nadrzędnych, jakimi są, co do zasady, inwestycje celu publicznego. Uwzględniając charakter inwestycji oraz regulacje odszkodowawce z art. 124b ust. 4 u.g.n., Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Z przedstawionych powyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., oddalił zażalenie.