I OZ 316/23

I OZ 316/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-08-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Przybysz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1762/20 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2021-01-11
I OZ 338/21 - Postanowienie NSA z 2021-10-07
Skarżony organ
Minister Rozwoju~Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 86 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1762/20 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 3 czerwca 2020 r. nr DLI-V.7618.10.2020.JO w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 2 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1762/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Ministra Rozwoju z 3 czerwca 2020 r., nr DLI-V.7618.10.2020.JO, w przedmiocie ustalenia odszkodowania.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że D.S. pismem z 7 lipca 2020 r., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rozwoju z 3 czerwca 2020 r., nr DLI-V.7618.10.2020.JO, w przedmiocie ustalenia odszkodowania.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 listopada 2020 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od ww. skargi w kwocie 853 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia doręczony został profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącej w dniu 2 grudnia 2020 r. Termin do jego wykonania upływał zatem w dniu 9 grudnia 2020 r. Mimo upływu powyższego terminu skarżąca nie uiściła wymaganego wpisu od skargi.
W dniu 10 grudnia 2020 r. do Sądu wpłynęło natomiast pismo z 2 grudnia 2020 r., w którym pełnomocnik skarżącej poinformował, że złożył wniosek do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o przekierowanie opłaty sądowej od skargi złożonej omyłkowo na konto bankowe Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
W dniu 14 grudnia 2020 r. wpisano do rejestru opłat sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 853 zł tytułem wpisu od skargi, przekazaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 11 stycznia 2021 r. odrzucił skargę wskazując, że skarżąca mimo stosownego wezwania nie uiściła w wyznaczonym terminie należnego wpisu sądowego. Sąd podkreślił, że z treści art. 219 § 2 p.p.s.a. wynika, że wpis musi być uiszczony na rzecz właściwego, a nie któregokolwiek sądu administracyjnego. Stąd niemożliwym jest uznanie za prawidłowy wpisu od skargi uiszczonego na rachunek bankowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Bez znaczenia przy tym jest, że przedmiotowy wpis przekazany został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na rachunek bankowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zwłaszcza, że przekazanie nastąpiło 14 grudnia 2020 r., a zatem po upływie terminu do uiszczenia wpisu wyznaczonego w zarządzeniu z 25 listopada 2020 r.
D. S. pismem z 23 marca 2021 r. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając naruszenie art. 219 i art. 220 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem strona nie uchybiła terminowi do uiszczenia opłaty sądowej od skargi oraz art. 7, art. 7b, art. 8, art. 12 k.p.a. oraz art. 7 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez ich niezastosowanie i brak rzetelnego, szybkiego i praworządnego przeprowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wskazała jednocześnie, że Sąd może zastosować instytucję autokontroli na podstawie art. 195 p.p.s.a. W związku z powyższym wniosła dodatkowo o ewentualne przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty sądowej od skargi i zaksięgowanie opłaty wniesionej omyłkowo do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 7 października 2021 r., sygn. akt I OZ 338/21, oddalił zażalenie.
W dniu 20 lutego 2023 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącej, w którym wniesiono o nadanie biegu w zakresie złożonego wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu zawartego w piśmie z 23 marca 2021 r. Skarżąca zaznaczyła, że w zażaleniu zawarty został wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty sądowej od skargi, który dotychczas nie został rozpatrzony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie stwierdził sąd wojewódzki, że skarżąca nie uprawdopodobniła, jakoby niedotrzymanie terminu miało charakter niezawiniony.
Instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez uczestnika postępowania zobowiązanego do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Zgodnie bowiem z art. 86 § p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto w myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z ww. wnioskiem należy także dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie.
Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; z 28 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 179/12; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).
Równocześnie podkreślenia wymaga, że w świetle art. 86 § 1 p.p.s.a. postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej ma charakter wnioskowy. Sąd administracyjny nie jest władny podjąć żadnych działań w tym zakresie z urzędu. Ponadto, co podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 320/11; CBOSA, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu sąd jest zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia przede wszystkim na podstawie treści wniosku (podniesionych tam okoliczności faktycznych i racji prawnych) oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Obowiązek taki wynika z systemowego odczytania art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. W myśl bowiem art. 133 § 1 p.p.s.a. (który znajduje odpowiednie zastosowanie do postanowień), sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Odpowiednie odczytanie powołanej regulacji na gruncie postępowania dotyczącego przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, kończącego się postanowieniem dotyczącym wniosku strony, polega na tym, że jako podstawę oceny sądu należy przyjąć akta sprawy, które dokumentują wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w danym postępowaniu.
Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie umotywowanie wniosku, ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby w sposób możliwie wyczerpujący i przekonujący dla sądu administracyjnego uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu. Podkreślenia wymaga przy tym, że z uwagi na charakter działania (zakres kognicji) sądu kasacyjnego, który sprowadza się jedynie do badania prawidłowości działania sądu pierwszej instancji, a nie do powtórnego merytorycznego rozpoznania danej sprawy, wspomniane okoliczności muszą zostać wykazane na etapie rozpatrywania wniosku o przywrócenie terminu przez Sąd I instancji.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie właściwie ocenił, że podniesione przez skarżącą okoliczności nie mogą świadczyć o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Pełnomocnik skarżącej wnosząc o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi powołał się na okoliczność omyłkowego wniesienia opłaty na rachunek bankowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Tego rodzaju uchybienie należy uznać za noszące cechy braku szczególnej staranności.
Wskazać w tym miejscu należy, że pełnomocnik skarżącej wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazał expressis verbis, że: "Natomiast właściwość tut. Sądu została ustalona nie tylko na podstawie stosownych przepisów, ale również na podstawie pouczenia Ministra Rozwoju, znajdującego się w zaskarżonej decyzji organu." Tym niemniej do skargi został dołączony dowód uiszczenia opłaty sądowej od wniesienia skargi, w którym jako odbiorca został wskazany Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.
Przelew ww. opłaty sądowej został dokonany z rachunku posiadanego przez skarżącą. Nie można powiedzieć, aby skarżąca działała z należytą starannością, skoro uiściła opłatę sądową na rzecz Sądu innego, niż wskazany w pouczeniu. Ponadto, powinnością profesjonalnego pełnomocnika, dołączającego do sporządzonej przez siebie skargi dowód uiszczenia opłaty sądowej od skargi, było zweryfikowanie prawidłowości wskazania odbiorcy przelewu. Oczywiste jest, że pełnomocnik skarżącej, jako profesjonalista zobligowany jest do zachowania dużo dalej posuniętej staranności, niż wymagana od osób niebędących profesjonalistami. Innymi słowy pełnomocnik skarżącej nie dochował wymaganej od niego staranności i dbałości o interesy procesowe mocodawcy.
Konkludując, w tych okolicznościach sprawy Sąd I instancji zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.