I OZ 15/26

I OZ 15/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Niczyporuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 grudnia 2025 r., sygn. akt II SA/Po 843/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 8 października 2025 r. nr SKO.PS.4040.618.2025 w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
G. G. (dalej: "Skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 8 października 2025 r. nr SKO.PS.4040.618.2025 w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.
W skardze wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadniając wniosek pełnomocnik Skarżącego podniósł, że jest on uzasadniony znaczną wysokością opłaty oraz długim okresem jej naliczenia, jaki upłynął do czasu wydania decyzji ostatecznej. Podkreślił, że w chwili obecnej na Skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia jednorazowo kwoty prawie 9000 złotych, a jej uiszczenie spowodowałoby istotny uszczerbek dla niezbędnego utrzymania skarżącego i jego rodziny.
Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2025 r., sygn. akt II SA/Po 843/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "Sąd i instancji"), na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek uzasadniających jej wstrzymanie, jak również w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że przesłanki, na które powołał się w uzasadnieniu wniosku faktycznie występują. W szczególności w uzasadnieniu wniosku nie wskazano na wysokość dochodów Skarżącego, posiadanie względnie brak oszczędności, jego stan majątkowy oraz liczebność jego rodziny i wielkość comiesięcznych stałych kosztów utrzymania, co w zestawieniu z podnoszoną na poparcie wniosku argumentacją nie pozwoliło Sądowi I instancji na zweryfikowanie czy uiszczenie kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje trudne do odwrócenia skutki dla Skarżącego i jego rodziny. Zdaniem Sądu I instancji, znamiennym jest przy tym, iż mimo powołania się na istotny uszczerbek w utrzymaniu nie tylko własnym, ale i rodziny Skarżący nie wykazał dochodów żony, których ujawnienia odmówił także w postępowaniu przed organem administracji, wskazując jednakże, że pozostaje na jej utrzymaniu.
Na marginesie Sąd I instancji wskazał, że o konieczności należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie strona dowiedziała się z postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Po 90/25 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji, które to postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt I OZ 228/25. Pomimo powyższego strona składając skargę na kolejną decyzję SKO (poprzednia została uchylona na sutek wyroku z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Po 90/25) i wniosek o wstrzymanie wykonania znowu nie uzasadniła swojego wniosku ograniczając się do lakonicznego stwierdzenia, iż uiszczenie kwoty 9000 zł wynikającej z decyzji spowodowałoby istotny uszczerbek dla niezbędnego utrzymania skarżącego i jego rodziny.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. wyrażające się w błędnym przyjęciu, że Skarżący nie wykazał, że brak wstrzymania decyzji skutkować będzie trudnymi do odwrócenia skutkami, w sytuacji, gdy wniosek taki w świetle zasad doświadczenia życiowego i ustalonych dochodów wnioskodawcy jest uzasadniony już z racji samej wysokości świadczenia do zapłaty.
W uzasadnieniu zażalenia podał, że w świetle zasad doświadczenia życiowego i ustalonych dochodów wnioskodawcy oczywistym jest, że uiszczenie takiej kwoty powodowałoby istotny uszczerbek dla niezbędnego utrzymania Skarżącego i jego rodziny, a wykonanie decyzji niosłoby za sobą trudne do odwrócenia skutki w tym zakresie. W ocenie Skarżącego, dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, gdzie na poczet ustalenia wysokości opłaty analizowana była jego sytuacja, są wystarczające dla przyjęcia powyższych wniosków. Jednocześnie dodał, że dochody żony Skarżącego nie mają znaczenia, albowiem to nie na nią został nałożony obowiązek uiszczenia opłaty. Końcowo Skarżący nie podzielił przy tym stanowiska i oceny prawnej przedstawionej w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt I OZ 228/25. Wskazał, że ocena ta nie wiąże w przedmiotowym postępowaniu, gdyż dotyczy nowego wniosku złożonego wraz z kolejną nową skargą.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 powołanego przepisu, jednak wyłącznie wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić przy tym należy, że postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczy wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi więc wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Sąd musi dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która - co należy jeszcze raz podkreślić - jest wyjątkiem od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a. Zatem, pamiętać należy, że możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, że sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącej.
Użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Przy czym pojęcie wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć w taki sposób, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie prawne lub faktyczne skutki, które - raz zaistniałe - powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zaznaczyć przy tym należy, że rozstrzygając wniosek o wstrzymanie, Sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu, bowiem prowadziłoby to do tzw. przedsądu. Bada jedynie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może prowadzić w okolicznościach danej sprawy, wskazanych przede wszystkim przez skarżącego we wniosku, do zagrożenia w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić także należy, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Każdy, bowiem akt prawny wywołuje określone skutki prawne, nie wszystkie jednak podlegają ochronie tymczasowej.
Odnosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że przedmiotowy wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż nie zawierał wyczerpującego uzasadnienia, które przemawiałoby za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sam wniosek został ogólnikowo uzasadniony, a uzasadnienie złożonego zażalenie tego stanu rzeczy nie zmieniło. Występujący w imieniu Skarżącego pełnomocnik nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów źródłowych pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne. Nie jest, zatem możliwe dokonanie oceny aktualnej sytuacji finansowej Skarżącego, który domagał się wstrzymania wykonania decyzji ustalającej opłatę za pobyt matki w DPS. Nie ma przy tym racji Skarżący podnosząc, że sąd winien kierować się doświadczeniem życiowym i ocenić całokształt dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, aby ocenić czy zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi, bowiem w sposób przekonywujący wskazać na konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a.
Do wykazania tego konieczne jest, zatem wskazanie przez wnioskującego na wysokość jego dochodów, wydatków, możliwości finansowych oraz wszelkich okoliczności, które uprawdopodobnią, iż wykonanie decyzji może skutkować powstaniem w jego majątku szkody o znacznych rozmiarach. Zgodzić się przy tym należy, że Sąd I instancji słusznie zwrócił uwagę, że odmowa ujawnienia dochodów żony Skarżącego, w sytuacji, gdy Skarżący dochodów nie osiąga, nie pozwalała na przyjęcie, że dochody te są bez znaczenia dla oceny istotnego uszczerbku w utrzymaniu rodziny, którą Skarżący z małżonką tworzy. Podobnie, jak w przypadku wniosku, również na etapie postępowania zażaleniowego, argumentacja Skarżącego została ograniczona wyłącznie do powołania się na - oczywisty, w ocenie Skarżącego uszczerbek w utrzymaniu koniecznym rodziny.
Dodać także trzeba, że każda decyzja czy postanowienie administracyjne zobowiązujące do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, co nie oznacza, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować ochronę tymczasową polegającą na wstrzymaniu wykonania takiego rozstrzygnięcia. Zatem sama okoliczność powstania po stronie zobowiązanego obowiązku zapłaty określonej sumy pieniężnej nie stanowi jeszcze o spełnieniu przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. Zaznaczyć także należy, że uiszczenie kwoty pienieżnej ma ze swojej natury charakter odwracalny.
Zgodzić się przy tym należy z pełnomocnikiem Skarżącego, że ocena prawna wyrażona przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt I OZ 228/25 - nie wiąże w przedmiotowym postępowaniu, gdyż dotyczy wniosku złożonego wraz z nową skargą na inną decyzję. Jednakże zauważyć należy, że Sąd l instancji przywołał powyższe postanowienie jedynie na marginesie, aby uwidocznić, że Skarżący pomimo składania kolejnej skargi na inną decyzję, kolejny raz nie uzasadnia wniosku o wstrzymanie wykonania, pomimo tego, że Naczelny Sąd Administracyjny już mu to wytknął.
Wobec tego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie - Sąd l instancji prawidłowo przyjął, że Skarżący nie uzasadnił w sposób należyty złożonego wniosku i tym samym uchybił obowiązkowi wykazania możliwości wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art 61 § 3 p.p.s.a., ponosząc skutki niewykazania konieczności udzielenia w niniejszej sprawie ochrony tymczasowej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.