I OZ 303/24

I OZ 303/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marian Wolanin /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wr 732/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-10-02
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 732/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 6 września 2023 r., nr SKO/SR-418/45/2023 w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 25 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 732/23, odmówił L. Sp. z o.o. z siedzibą w L. wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z 6 września 2023 r. w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt.
Sąd wskazał, że w rozpatrywanej sprawie przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania jest decyzja, którą uchylono zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji o odmowie czasowego odebrania zwierząt i jednocześnie czasowo odebrano stronie skarżącej kilkanaście sztuk zwierząt (w tym egzotycznych). Uzasadniając wniosek strona wskazała, że w niniejszej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w jej mieniu albowiem wiązać się to będzie z konsekwencjami materialnymi, jakie ją spotkają, jeżeli zaskarżona decyzja zostanie wykonana. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1580 ze zm. dalej "u.o.z."), w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 3, kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna. Z kolei art. 7 ust. 5 u.o.z. stanowi, iż do należności z tytułu kosztów określonych w ust. 4 stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przypadku niewstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji strona skarżąca zostanie obciążona wysokimi kosztami nie tylko transportu zwierząt, lecz przede wszystkim ich utrzymania i koniecznego leczenia. Stąd konieczne jest wstrzymanie jej wykonania do chwili prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego.
Oceniając powyższe okoliczności, Sąd I instancji doszedł do przekonania, że nie stanowiły one podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd zauważył, że strona wskazując na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w mieniu Spółki w postaci obarczenia jej kosztami transportu zwierząt, ich utrzymania i koniecznego leczenia, nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z wykonaniem zaskarżonej decyzji. Strona nie przedstawiła również w tym zakresie żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową, co uniemożliwiło ocenę możliwości zastosowania w niniejszej sprawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej "P.p.s.a.").
Sąd wskazał ponadto, że zgodnie z art. 5 u.o.z., każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania, które oznacza – zgodnie z art. 4 pkt 2 u.o.z. - traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę. Obowiązek ten szczególnie ciąży na właścicielu i opiekunie zwierzęcia. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 pkt 3 u.o.z., zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane ogrodowi zoologicznemu (jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie). Stosownie do treści art. 6 ust. 1a u.o.z., zabrania się znęcania nad zwierzętami. Przez znęcanie się nad zwierzętami należy natomiast rozumieć m.in. zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z.). W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną podjęcia zaskarżonej decyzji stanowi art. 7 ust. 3 u.o.z., zgodnie z którym w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. Celem decyzji wydawanych na podstawie art. 7 ust. 1 i ust. 3 u.o.z. jest dobro zwierząt. Tych okoliczności nie można pominąć, oceniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, obawy dotyczące wyegzekwowania zaskarżonej decyzji i kosztów z tym związanych również nie mogą uzasadniać wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Spółka zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:
1. obrazę przepisów postępowania, tj. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż skarżąca winna wykazać, że "nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z wykonaniem zaskarżonej decyzji", jak również, iż powinna przedstawić "(...) dokumenty obrazujące jej sytuację finansową", podczas gdy rozkodowana norma prawna zredagowana w art. 61 § 3 P.p.s.a. stanowi, iż podstawą wstrzymania zaskarżonej decyzji winno być "wystąpienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody" wobec skarżącej lub "spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków", a takie okoliczności na kanwie przedmiotowej sprawy niewątpliwie wystąpiły,
2. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 3 w zw. z art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 10) w zw. z art. 4 pkt 15) jak również w zw. z art. 6 ust. u.o.z. poprzez ich zastosowanie pomimo faktu, iż na kanwie przedmiotowej sprawy nie wystąpił przypadek niecierpiący zwłoki polegający na tym, że dalsze pozostawanie zwierząt pod pieczą skarżącej zagraża ich życiu i zdrowiu, jak również na kanwie przedmiotowej sprawy nie ma mowy o tym aby wypełnione zostały znamiona czynu zabronionego sankcjonowanego art. 6 ust. 2 pkt 10) u.o.z., tj. utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji,
3. błędy w ustaleniach faktycznych polegające na:
- mylnym ustaleniu, iż w sprawie doszło do popełnienia przez kogokolwiek przestępstwa polegającego na znęcaniu sią nad zwierzętami, w kontekście faktu, iż nikt nigdy nie został prawomocnie, ani nieprawomocnie, uznany za winnego takiego przestępstwa,
- mylnym ustaleniu, iż dnia 27 maja 2022 r. wszystkim zwierzętom znajdującym się pod opieką skarżącej groziła utrata życia lub zdrowia, a ich sytuacja bytowa nie cierpiała zwłoki, podczas gdy faktycznie było przeciwnie albowiem zwierzętom tym nie groziła utrata życia lub zdrowia, a ich sytuacja bytowa nie wymagała natychmiastowego odebrania,
- mylnym ustaleniu, iż dnia 27 maja 2022 r. wszystkie zwierzęta znajdujące się pod opieką skarżącej utrzymywanie były w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, jak również w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji,
- niedokonaniu ustalenia, iż wyniki badań laboratoryjnych wykonanych po odebraniu zwierząt na zlecenie Ogrodu Zoologicznego w P. jednoznacznie wskazywały, że zwierzęta były zadbane i zaopiekowane, a ich zdrowiu i życiu nie groziło żadne niebezpieczeństwo,
- niedokonaniu ustaleń, iż w krótkim okresie czasu od chwili odbioru zwierząt osiem ptaków:
a. Rozelle - 2 sztuki,
b. Aleksandretty - 2 sztuki,
c. Kakadu -1 sztuka,
d. Lorysy - 2 sztuki,
e. Łąkówka -1 sztuka,
zostały rozlokowane przez Ogród Zoologiczny w P. do osób prywatnych gdzie nie panują warunki zbliżone do naturalnych jakie mają panować według biegłego P. L. jedynie w ogrodzie zoologicznym, co przeczy tezie tego biegłego przedstawionej w jego opinii, iż warunki bytowe odebranych zwierząt poza ogrodem zoologicznym są niewłaściwe w rozumieniu art. 4 pkt 15) u.o.z. i muszą prowadzić do konkluzji, iż wypełnione zostały znamiona przestępstwa typizowanego w art. 6 ust. 2 pkt 10) u.o.z., podczas gdy zarówno sytuacja bytowa zwierząt pozostających u skarżącej, jak również u osób prywatnych (gdzie zwierzęta oddali przedstawiciele ogrodu zoologicznego) nie może prowadzić do uznania twierdzenia biegłego za prawdziwe,
- niedokonaniu ustaleń faktycznych, iż sześć ptaków padło:
a. Bażant złocisty - 3 sztuki: 1 lutego 2023 r., 21 lutego 2023 r. i 17 sierpnia 2023 r.,
b. Bażant diamentowy -1 sztuka: 11 stycznia 2023 r.,
c. Kogut jedwabisty -1 sztuka: 21 listopada 2022 r.,
d. Rozella królewska -1 sztuka: 4 sierpnia 2022 r.,
z przyczyn niezwiązanych z ich sytuacją bytową jaka panowała, gdy znajdowały się u skarżącej.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:
1. zmianę zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z 6 września 2023 r. do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy,
2. uwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zażalenia jako oczywiście uzasadnionego - na podstawie art. 195 § 2 P.p.s.a.,
3. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego od strony przeciwnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W świetle przytoczonej regulacji, do przesłanek uzasadniających wstrzymanie przez sąd wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, ustawodawca zaliczył niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog tych przesłanek ma charakter zamknięty. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (zob. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, LEX nr 281811). Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob. postanowienie WSA w Białymstoku z 3 sierpnia 2006r., sygn. akt II SA/Bk 352/06, LEX nr 192964).
Podkreślić należy, że wykazanie istnienia powyższych przesłanek w okolicznościach danej sprawy obciąża stronę występującą z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest bowiem tymczasową formą zabezpieczenia interesów strony skarżącej, w związku z czym to w interesie tej strony leży wykazanie, że wykonanie decyzji lub innego aktu czy czynności może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Strona powinna zatem we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji przedstawić wiarygodne okoliczności wskazujące, iż przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. faktycznie zaistnieją, oraz skonkretyzować przyczyny uzasadniające możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z tych przesłanek.
Co istotne, podstawy do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie mogą stanowić zarzuty podważające legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie została wszakże powiązana przez ustawodawcę z jego wadliwością bądź prawidłowością. Kwestie te mogą stać się przedmiotem oceny sądu dopiero na etapie rozpoznawania skargi, natomiast nie jest dopuszczalna ich ocena w postępowaniu wpadkowym, jakim jest postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu.
Przypomnieć należy, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania jest decyzja, którą orzeczono o czasowym odebraniu L. Sp. z o.o. z siedzibą w L. określonych w zaskarżonej decyzji zwierząt i przekazanie ich do Ogrodu Zoologicznego w P. Rozstrzygnięcie to zostało wydane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt. W myśl art. 7 ust. 1 pkt 2 u.o.z., zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 (tj. w sposób traktowany jako znęcanie się nad zwierzętami rozumiane jako zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień) może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane (m.in.) gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie. Zgodnie natomiast z ust. 3 cytowanego artykułu, w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.
Z akt sprawy wynika, że wskazane w zaskarżonej decyzji zwierzęta, będące pod opieką L. Sp. z o.o., zostały odebrane temu podmiotowi w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. z Palmiarni przy Al. [...] w L. i przewiezione do Ogrodu Zoologicznego w P. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika ponadto, że Komenda Miejska Policji w L., działając w ramach prowadzonego pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w L. postępowania o sygn. akt [...], po dokonaniu [...] maja 2022 r. oględzin na terenie Palmiarni w L. i uzyskaniu wstępnej opinii biegłego z zakresu psychologii zwierząt, postanowiła odebrać, na mocy zawiadomienia Zastępcy Komendanta Miejskiego Policji w L. z [...] maja 2022 r. nr [...], wskazane w decyzji zwierzęta.
W niniejszej sprawie istotą zaskarżonej decyzji było zatem czasowe odebranie skarżącej zwierząt i w tym zasadniczym aspekcie, co wymaga podkreślenia, decyzja została już zrealizowana. Organ administracji w tym przypadku działał następczo, a wydana decyzja niejako sankcjonowała działania podjęte uprzednio przez właściwe służby. Istotnym jest, że instytucja wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest postrzegana jako tymczasowa ochrona osoby, która wniosek taki składa, przed ewentualnymi skutkami kontrolowanego przez Sąd działania organu administracji publicznej. Objęcie strony ochroną przewidzianą w art. 61 § 3 P.p.s.a. może mieć miejsce wyłącznie w przypadku zaskarżenia decyzji, która nadaje się do wykonania i która ma być w przyszłości wykonana. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja dotycząca czasowego odebrania zwierząt została wykonana. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż zwierzęta zostały bowiem odebrane skarżącej w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. i przekazane Ogrodowi Zoologicznemu w P. do dnia wydania orzeczenia o przepadku zwierzęcia lub umorzenia postępowania karnego w sprawie. Tym bardziej brak jest podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku z uwagi na okoliczność, że zaskarżona decyzja została już zrealizowana. Podstawą do zastosowania ochrony tymczasowej nie może być także podnoszona w zażaleniu okoliczność śmierci kilku zwierząt czy późniejszego ich rozlokowania przez Ogród Zoologiczny do osób prywatnych, skoro zdarzenia te zostały już wykonane i częściowo są nieodwracalne. Podstawą wstrzymania wykonania decyzji nie mogę być ponadto także zdarzenia przyszłe i niepewne. Zatem podniesione w zażaleniu okoliczności, że "część zwierząt padnie, a część zwierząt zostanie oddana w ręce prywatnych hodowców, których dane nie są znane" również nie może odnieść zamierzonego skutku.
Zgodzić się tym samym należy z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, że w złożonym wniosku strona skarżąca nie przedstawiła okoliczności, które wskazywałyby, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić znaczną szkodę lub wywołać trudne do odwrócenia skutki. Fakt ewentualnego obciążenia skarżącej kosztami transportu, utrzymania i leczenia zwierząt nie oznacza automatycznie powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Zarówno z treści wniosku, jak i z materiału zgromadzonego w aktach sprawy nie wynika, aby skarżąca znajdowała się w takiej sytuacji finansowej, że wykonanie zaskarżonej decyzji (w tym obowiązku pokrycia bliżej nieokreślonej kwoty kosztów transportu, utrzymania i leczenia odebranych zwierząt) może wyrządzić im znaczną szkodę w aspekcie materialnym. Należy również mieć na uwadze, że instytucja wstrzymania wykonania określonego aktu lub czynności jest postrzegana jako tymczasowa ochrona osoby, która wniosek taki składa, przed ewentualnymi skutkami kontrolowanego przez Sąd działania organu administracji publicznej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.