II GZ 432/16

II GZ 432/16 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2016-05-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-04-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
II GZ 313/18 - Postanowienie NSA z 2018-09-21
II GZ 314/18 - Postanowienie NSA z 2018-09-21
VI SA/Wa 1399/15 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2017-03-27
II GZ 213/18 - Postanowienie NSA z 2018-06-12
II GZ 312/18 - Postanowienie NSA z 2018-09-21
II GZ 199/18 - Postanowienie NSA z 2018-06-13
VI SA/Wa 1578/17 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-02-06
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 246 par. 1 pkt 1, art. 255
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 lutego 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1399/15 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R.P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 19 lutego 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 1399/15 odmówił R.P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, w sprawie z jego skargi na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w sprawie odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia 7 marca 2015 r. w przedmiocie odmowy uchylenia uchwały w sprawie ustalenia wyniku notarialnego.
Sąd I instancji podniósł, że z podanych przez skarżącego w formularzu informacji oraz dodatkowych wyjaśnień do których został wezwany wynikało, że nie uzyskuje żadnych dochodów, jest osobą bezrobotną i bezdomną, z uwagi na brak zameldowania nie mógł korzystać z pomocy udzielanej przez gminę.
Sąd I instancji, oddalając wniosek skarżącego wyjaśnił, że skarżący który pomimo wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji, musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy uniemożliwia Sądowi ocenę tej sytuacji, co uzasadniało odmowne załatwienie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W rozpoznawanej sprawie, Sąd I instancji odmówił R.P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przyjmując, że nie było możliwe dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy była prawidłowa. Sąd trafnie wskazał, że wnioskodawca nie przedstawił wystarczająco swojej sytuacji majątkowej. W związku z tym na podstawie art. 255 p.p.s.a. referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 28 września 2015 r. wezwał skarżącego do przedłożenia określonych dokumentów i złożenia stosownych wyjaśnień. Skarżący nie dostarczył m.in. dokumentów potwierdzających to, że posiada statusu bezrobotnego oraz nie wskazał źródeł swojego utrzymania, nie złożył na tą okoliczność żadnych oświadczeń.
Stwierdzić zatem należy, że R.P., ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie przedstawił Sądowi wymaganych dokumentów i informacji mających znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku, więc nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że jest osobą, która nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Wnioskodawca wiedział, jakie dokumenty i wyjaśnienia oraz w jakim celu ma złożyć, a pomimo to ich nie przedstawił. Z uwagi na nieprzedstawienie dokumentów obrazujących sytuację majątkową wnioskodawcy, Sąd I instancji nie był w stanie zweryfikować, czy w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i dlatego zasadnie odmówił przyznania prawa pomocy.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.