I OZ 287/09

I OZ 287/09 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2009-04-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-03-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łukaszewska-Macioch /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
II SAB/Sz 55/09 - Postanowienie WSA w Szczecinie z 2009-06-30
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 199, art. 246 § 1pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 lutego 2009 r., sygn. akt II SAB/Sz 55/09 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.J. na bezczynność Prokuratora Okręgowego w Szczecinie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 26 lutego 2009 r. sygn. akt II SAB/Sz 55/09 odmówił P. J. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na bezczynność Prokuratora Okręgowego w Szczecinie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że P. J. w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy wykazuje niskie dochody, jednakże w ocenie Sądu oświadczenie złożone na urzędowym druku oraz dane wynikające z dokumentów źródłowych nie są pełne i nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego.
Istotne bowiem znaczenie ma całokształt okoliczności dotyczących szeroko pojmowanej działalności skargowej, w świetle której wyżej postawiona teza, co do rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego jest uzasadniona. Nie można pominąć bowiem, że wniosek P. J. rozpatrywany był na posiedzeniu niejawnym, na wokandę którego zostało skierowanych jeszcze około 25 innych wniosków o przyznanie prawa pomocy złożonych przez tego samego skarżącego w sprawach dotyczących tego samego przedmiotu i przeciwko temu samemu organowi. Ponadto, jak wynika z repertorium Sądu, tylko w okresie od 1 października 2008r. do 5 lutego 2009r. P. J. wniósł ogółem 288 skarg i wniosków, przy czym tylko w grudniu 2008 r. wniósł 121 skarg na bezczynność organu, zaś w okresie od 1 października 2008 r. do dnia 5 lutego 2009 r. skarg od innych podmiotów na bezczynność organu wpłynęło 35. Powyższe - w ocenie Sądu - świadczy o tym, że P.J. wnosząc skargi do sądu nie działa w imię ochrony swych praw, lecz korzysta z nich w sposób nadmierny i bez żadnej, logicznie uzasadnionej potrzeby. Domaganie się przez skarżącego przyznania prawa pomocy, dość często przyjeżdżającego ze Świnoujścia do Sądu w Szczecinie oraz ponoszącego nakłady związane ze składaniem w Sądzie skarg, a zatem domaganie się przerzucenia kosztów postępowań sądowych w jego sprawach na Skarb Państwa, stanowi przejaw dążności do nadużywania tego prawa i kłóci się z ratio legis instytucji prawa pomocy.
P. J. złożył zażalenie na to postanowienie, jako całkowicie pozbawione logiki procesowej i zasad doświadczenia życiowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie ma usprawiedliwionej podstawy.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawiania wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, której analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niewątpliwie taką istotną okolicznością, mającą wpływ na ocenę, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy, jest fakt prowadzenia - jak wskazał Sąd I instancji - szeroko pojmowanej działalności skargowej P. J. Liczba wniesionych przez stronę skarg oraz zażaleń - niewątpliwie wymagająca pewnych nakładów - wskazuje bowiem, że skarżący jest w stanie ponosić koszty postępowania. Należy bowiem mieć na uwadze, że instytucja przyznania prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady określonej w art. 199 powołanej ustawy, zgodnie z którym koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie ponoszą strony. Stąd strona zobowiązana jest - składając wniosek o przyznanie przedmiotowego prawa - przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, że mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania.
W związku z powyższym, należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, który w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że skarżący nie wykazał, aby nie był w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Biorąc bowiem pod uwagę prowadzoną przez P. J. działalność skargową zasadnym wydaje się przyjęcie, że strona jest w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania, zważywszy że jest w stanie ponosić koszty wnoszonych przez siebie liczny skarg i zażaleń, mimo że jak podała, utrzymuje się z dochodu, na który składają się świadczenia z ZUS w kwocie 481 zł, z "Opieki" 120 zł, z "Urzędu" 101 zł. Okoliczność ta - jak podniesiono w zaskarżonym postanowieniu - wskazuje, że składane przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie majątkowym nie odzwierciedlają jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Tymczasem - co podkreślono powyżej - to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia wszelkich okoliczności mających znaczenie dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny, przytaczając własne ustalenia dotyczące wnoszonych skarg i wniosków, wysnuwa wniosek o podejmowanych przez skarżącego próbach nadmiernego korzystania z prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów postępowania.
Te spostrzeżenia Sądu I instancji znajdują także potwierdzenie w postępowaniach prowadzonych przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W okresie od 12 lutego 2009 r. w sprawach z zażaleń skierowanych do tego Sądu przez P. J. zarejestrowanych zostało aż 78 spraw dotyczących zagadnienia prawa pomocy.
Nadto dodać należy, iż między innymi w sprawach o sygn. akt I OZ 182/09 do I OZ 197/09 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia wnoszone przez skarżącego, podzielając argumentację Sądu I instancji.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.