I OZ 280/25

I OZ 280/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Iwona Bogucka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
II SA/Po 9/25 - Postanowienie WSA w Poznaniu z 2025-02-17
I OZ 279/25 - Postanowienie NSA z 2025-05-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 87 § 2, art. 184, art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Po 9/25 o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi B.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 25 października 2024 r., znak SKO.PS.4040.804.2024 w przedmiocie zasiłku celowego i okresowego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 17 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Po 9/25 odrzucił skargę B.B. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 25 października 2024 r., znak SKO.PS.4040.804.2024 w przedmiocie zasiłku celowego i okresowego, wskazując w uzasadnieniu, że skarżący, pomimo prawidłowego wezwania, nie uzupełnił w terminie braku formalnego skargi poprzez wskazanie numeru PESEL.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący przyznał, że w terminie braku nie uzupełnił i jednocześnie wyjaśnił, że nie był w stanie we wskazanym w wezwaniu terminie uzupełnić braków osobiście (ze względu na problemy zdrowotne), natomiast wysłał wiadomość e-mail zawierającą wskazanie numeru PESEL, jednak jak się okazało, wpisał błędnie adres e-mail. Dodatkowo skarżący zauważył, że Sąd posiada już jego numer PESEL, który podawał w innych postępowaniach. Jednocześnie skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W piśmie tym skarżący zawarł wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Do nadesłanej jednocześnie do Sądu wiadomości e-mail o treści zbieżnej z ww. pismem, skarżący załączył fotokopię specyfikacji sprzedaży na lek przeciwbólowy i fragmentu recepty na lek z listopada 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 26 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Po 9/25 oddalił wniosek B.B. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 25 października 2024 r.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że jakkolwiek skarżący zaniechanie uzupełnienia w terminie braku formalnego skargi usprawiedliwiał brakiem dostępu do leków przeciwbólowych, to w tym zakresie nie przedstawił żadnych zaświadczeń lekarskich dotyczących jego stanu zdrowia. Załączona do wniosku o przywrócenie terminu fotokopia części recepty oraz specyfikacja sprzedaży leku przeciwbólowego z listopada 2024 r. pozostaje bez związku z terminem do uzupełnienia braków formalnych skargi (przełom stycznia i lutego 2025 r. – przyp. NSA). W ocenie Sądu, nieprzedstawienie jakichkolwiek dowodów wskazujących na powołane przez skarżącego okoliczności,, w zestawieniu z ubogim materiałem zgromadzonym w sprawie administracyjnej, nie pozwalało na stwierdzenie, że uchybienie terminu było niezawinione.
W zażaleniu skarżący podkreślił, że Sąd z racji wcześniejszych postępowań z jego skargi posiada jego numer PESEL, zaś w czasie, kiedy skierowano do niego wezwanie, bardzo bolał go kręgosłup a wysłana wiadomość e-mail zawierająca numer PESEL do Sądu nie dotarła. Skarżący zauważył, że skoro Sąd poddaje pod wątpliwość jego oświadczenia, to mógł zwrócić się o nadesłanie dokumentów mających poprzeć argumentację wniosku o przywrócenie terminu. Z racji nierealizowania uprawnień skarżącego w zakresie zasiłku na zakup leków przez MOPS, ma on trudności z poruszaniem się. W załączeniu do zażalenia skarżący przedstawił m.in. kserokopie dokumentów dotyczących jego stanu zdrowia.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Zażalenie nie podlegało uwzględnieniu.
Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie we wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie, czy uchybienie terminu było zawinione, należy zatem brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro bowiem art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanej przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. W judykaturze Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że: "Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, Sąd pierwszej instancji powinien ocenić, czy przywołane we wniosku okoliczności zasługują na wiarę, a następnie ocenić, czy mogą one uprawdopodobniać brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Oceniając powyższe, Sąd pierwszej instancji, mając na uwadze zasady logiki i doświadczenia życiowego, powinien zbadać, czy rodzaj i charakter podjętych przez skarżącą działań może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu". Przy ocenie okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu należy wypośrodkować, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywrócenia terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości w ocenie przesłanki braku winy, nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z 27 września 2023 r., sygn. akt III FZ 436/23).
W niniejszej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności sprawy nie wskazują, aby skarżący nie ponosił winy w uchybieniu terminu. Przedstawiona przez skarżącego kopia specyfikacji sprzedaży leku przeciwbólowego z listopada 2024 r. w żaden sposób nie dowodzi braku możliwości uzupełnienia braku formalnego skargi, na wezwanie skierowane do skarżącego pod koniec stycznia 2025 r. Wezwanie skarżący odebrał w placówce pocztowej osobiście, zatem pomimo zgłaszanych trudności w przemieszczaniu się, był jednak w stanie do placówki pocztowej dotrzeć. W żaden sposób nie wykazał natomiast, aby w terminie do wykonania zarządzenia jego stan zdrowia na tyle się pogorszył, aby utracił zdolność poruszania się. Samo oświadczenie skarżącego, że nie był w stanie w podanym okresie siedmiu dni udać się do WSA i podać numeru PESEL jest niewystarczające. Skarżący mógł skorzystać z platformy e-PUAP, aby brak uzupełnić w przypadku niemożności wysłania pisma drogą pocztową lub przez złożenie go w biurze podawczym sądu. Jak wskazuje tok postępowania, skarżący korzysta z poczty elektronicznej, podana przez skarżącego okoliczność wysłania wiadomości e-mail do Sądu (mającej zawierać informacje o numerze PESEL) wskazuje, że skarżący w czasie, kiedy został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi, posiadał dostęp do internetu. Niezależnie od ewentualnej wadliwości formalnej wysłania wiadomości e-mail, jako odpowiedzi na wezwanie, także ta argumentacja pozostaje gołosłowna. Skarżący nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu na wysłanie wiadomości do Sądu, który potwierdziłby wadliwe wpisanie adresu e-mail. Wraz z odpowiedzią na skargę skarżący otrzymał zaś pouczenie o dopuszczalnych formach wnoszenia pism w postępowaniu sądowym.
Należy podkreślić, że także na etapie obecnego zażalenia na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, okoliczności wskazywane przez skarżącego nie prowadzą do wniosku, że skarżący winy w uchybieniu terminu nie ponosi. Również postanowienie o odrzuceniu skargi skarżący odebrał w placówce pocztowej osobiście, mimo konsekwentnie podnoszonego argumentu związanego z brakiem realizacji recept na leki przeciwbólowe i związanych z tym trudności w przemieszczaniu się.
Braku winy w uchybieniu terminu nie uprawdopodobniają także nadesłane przy zażaleniu fotokopie recept, specyfikacji sprzedaży leków (skarżący przedstawił zdjęcie specyfikacji sprzedaży nr 241230/1135 z 30 grudnia 2024 r. zawierającą m.in. 2 op. Ketonal DUO (każda po 30 sztuk), receptę wystawioną 19 grudnia 2024 r. na Ketonal DUO (2 op. po 30 szt.) z zaleceniem przyjmowania przez 60 dni, specyfikację sprzedaży z 28 lutego 2025 r. na lek Ketonal Duo 30 kaps. do recepty z 25 lutego 2025 r.), jak również zaświadczenia z urzędu pracy z sierpnia 2024 r. o statusie bezrobotnego czy fotokopia zaświadczenia lekarskiego ze stycznia 2024 r. oraz fotokopia zaświadczenia lekarskiego ze stycznia 2025 r. W obu zaświadczeniach wskazano na chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa z zespołem bólowym o charakterze przewlekłym, z zaostrzeniami. W obu zaświadczeniach nie wskazano na konieczność opieki osoby drugiej. Zaświadczenie z 2024 r. wskazuje, że skarżący jest niezdolny do podjęcia pracy fizycznej, zaś zaświadczenie z 2025 r. wskazuje na niezdolność do pracy w okresie 6 miesięcy, a z zaopatrzenia w sprzęt ortopedyczny wymienia nakładkę masującą na fotel do siedzenia. Zaświadczenia te nie potwierdzają zatem, aby w czasie do wykonania zobowiązania do uzupełnienia braków formalnych skargi, skarżący miał tak znaczne trudności ze zdrowiem, które wykluczały uzupełnienie braku. Wskazywane dolegliwości bólowe związane z przewlekłą chorobą nie wskazują na brak winy w uchybieniu terminu, zaś oprócz oświadczenia skarżącego, że nie był w stanie w owym czasie osobiście uzupełnić braku w siedzibie Sądu, w aktach nie ma potwierdzenia nagłego pogorszenia samopoczucia skarżącego i dowodu udzielonej w tym czasie pomocy lekarskiej. Skarżący nie wykazał, aby nie mógł skorzystać z innej formy wniesienia pisma niż osobiste jego złożenie w sądzie, nie wykazał braku możliwości posłużenia się inną osobą ani faktycznych trudności w wykonaniu wezwania. W orzecznictwie sądowym od lat prezentowane jest stanowisko, że wyjątkowy charakter instytucji przywrócenia terminu dotyczy sytuacji nagłych, które niespodziewanie pozbawiają stronę możliwości dokonania czynności procesowej w terminie. O braku winy można więc mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu natomiast zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą.
Kryterium braku winy, jako przesłanki uprawniającej do przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się także z oceną zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności. Co istotne, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub braku podjęcia przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. wyrok NSA z 16 maja 2024 r., sygn. akt I OZ 239/24; postanowienie NSA z 30 listopada 2023 r. sygn. akt II GZ 413/23). Skarżący w okolicznościach tej sprawy braku winy w uchybieniu terminu nie wykazał, zatem poddane kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczenie o odmowie uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi jest prawidłowe.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § p.p.s.a. zażalenie oddalił.