I OZ 244/25

I OZ 244/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-04-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Monika Nowicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1496/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2025-08-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 125 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. P. i A.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1496/24 o zawieszeniu postępowania sądowego w sprawie ze skargi P. P. i A.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 13 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności postanawia: 1. sprostować z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w komparycji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1496/24, w ten sposób, że w wierszu szóstym od dołu w miejsce "decyzję" wpisać "postanowienie"; 2. uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, postanowieniem z dnia
26 lutego 2025 r. (sygn. akt II SA/Gl 1496/24), rozpoznając nie posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawę ze skargi P. P. i A. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 13 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, zawiesił postępowanie sądowe.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał na następujący stan faktyczny i prawny:
P.P. i A. P. jako właściciele wyodrębnionego lokalu mieszkalnego (KW nr [...]) wnieśli o wydanie zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o numerze [...] (KW nr [...]), tj. zaświadczenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (t. j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 386; dalej "u.p.p.u.w.").
Prezydent Miasta [...], postanowieniem z dnia 11 lipca 2024 r., nr [...]odmówił wydania wnioskowanego zaświadczenia, wskazując, że pozwem z dnia 9 sierpnia 2018 r., Gmina [...] wystąpiła do Sądu Okręgowego w Katowicach o rozwiązanie - na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 240 kodeksu cywilnego - umowy oddania gruntu w użytkowanie wieczyste nieruchomości wyżej opisanej nieruchomości o powierzchni [...] m2, zawartej w dniu 27 kwietnia 2010 r. Następnie, decyzją z 30 stycznia 2020 r. nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] zezwolił na użytkowanie budynku mieszkalno-usługowego nr [...], położonego na ww. działce, zaś wyrokiem z dnia 6 czerwca 2022 r. (sygn. akt [...]), Sąd Okręgowy w Katowicach rozwiązał w/w umowę oddania gruntu w użytkowanie wieczyste (zawartą przez Gminę w dniu 27 kwietnia 2010 r. z A. M..). Wyrok ten nie był jednak prawomocny. Zgodnie natomiast z treścią księgi wieczystej KW nr [...] - według stanu na dzień 30 stycznia 2020 r. jak i na dzień wydania postanowienia – prawo własności przedmiotowej nieruchomości ujawnione było na rzecz Gminy a prawo użytkowania wieczystego przysługiwało w częściach ułamkowych właścicielom wyodrębnionych lokali, w tym właścicielowi lokalu objętego księgą wieczystą KW nr [...].
W tej sytuacji, zdaniem organu I instancji, na dzień wydania postanowienia, postępowanie, o którym mowa w art. 22 u.p.p.u.w., było w toku i brak było możliwości stwierdzenia czy i kiedy zostanie ono zakończone prawomocnym orzeczeniem o oddaleniu powództwa. Tym samym, brak było podstaw do wydania żądanego przez wnioskujących zaświadczenia.
Na skutek rozpoznania zażalenia, wniesionego przez P. P. i A. P., Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Katowicach, postanowieniem z dnia 13 września 2024 r., utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 11 lipca 2024 r.
W uzasadnieniu swego stanowiska Kolegium wskazało, że dopóki nie zostanie zakończone, wszczęte w 2018 r. postępowanie sądowe o rozwiązanie umowy o ustanowienie użytkowania wieczystego spornego gruntu, prawomocnym wyrokiem oddalającym powództwo to nie można mówić o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi P.P. i A.P. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach a prowadząc to postępowanie Sad Wojewódzki uznał że zaistniała w tym przypadku przesłanka do zawieszenia postępowania sądowego, o której mowa w art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.").
Sąd Wojewódzki wyjaśnił w tym zakresie, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.p.p.u.w. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów zasadniczo z dniem 1 stycznia 2019 r. Podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków stanowi zaświadczenie potwierdzające przekształcenie (art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.p.u.w.). Ponadto w przepisach art. 13 ust. 1 i art. 22 u.p.p.u.w. przewidziano przypadki tzw. opóźnionego przekształcenia. Stosownie do art. 13 ust. 1 u.p.p.u.w. prawo użytkowania wieczystego gruntu będącego w użytkowaniu wieczystym zabudowanym na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tego gruntu z dniem oddania budynku mieszkalnego do użytkowania. W myśl natomiast art. 22 u.p.p.u.w., w przypadku gdy w postępowaniach w sprawach, o których mowa w art. 240 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, dotyczących gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w rozumieniu art. 1 ust. 2 po dniu 1 stycznia 2019 r. oddalono powództwo, przekształcenie następuje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym uprawomocniło się orzeczenie, albo roku, w którym upłynął termin do wniesienia skargi kasacyjnej, a w przypadku wniesienia skargi - po roku, w którym wydane zostało orzeczenie o oddaleniu skargi kasacyjnej lub postanowienie o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Przepisy art. 4-6, art. 7 ust. 2, 3 i 5-10 oraz art. 8-11 stosuje się odpowiednio. Obowiązek wnoszenia opłaty powstaje z dniem 1 stycznia roku, w którym nastąpiło przekształcenie. Zatem jak wskazał Sad I instancji - w art. 22 u.p.p.u.w. ustawodawca szczegółowo określił moment, w którym następuje przekształcenie w sytuacji, w której toczące się postępowanie przed sądem powszechnym w sprawie o rozwiązanie umowy o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, zakończy się prawomocnie po dniu 1 stycznia 2019 r.
Odnosząc powyższe do stanu rozpoznawanej sprawy, Sąd Wojewódzki wskazał więc, że skoro w odniesieniu do prawa użytkowania wieczystego gruntu, którego dotyczył wniosek skarżących o wydanie zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa, aktualnie toczyło się postępowanie sądowe w przedmiocie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego z art. 240 kodeksu cywilnego to jeśli sąd drugiej instancji uwzględniłby apelację, to skutkiem tego orzeczenia mogłoby dojść do zmiany orzeczenia Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 6 czerwca 2022 r. a więc powództwo Gminy mogłoby zostać oddalone. W takiej sytuacji doszłoby by do oddalenia powództwa o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego po dniu 1 stycznia 2019 r. a z taką sytuacją ustawodawca wiązał skutki prawne w zakresie momentu, z jakim następuje przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (art. 22 u.p.p.u.w.). W związku z tym, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, zakończenie postępowania przed sądem powszechnym w sprawie o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego nieruchomości było niezbędne dla oceny legalności postanowienia Kolegium, utrzymującego w mocy postanowienie organu
I instancji. Powyższe zatem uzasadniało zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt [...].
Zażalenie na powyższe postanowienie Sądu Wojewódzkiego złożyli skarżący, podnosząc zarzuty naruszenia:
1. przepisów postępowania mające wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, a to art. 125 §1 pkt 1 p.p.s.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie i uznanie, że wynik jej zależy od wyniku postępowania cywilnego o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego, podczas gdy to wynik postępowania cywilnego o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego uzależniony jest od wydania zaświadczeń o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności,
2. prawa materialnego, a to art. 22 u.p.p.u.w - poprzez jego błędną wykładnię zgodnie z którą, wydanie wyroku w dniu 6 czerwca 2022 r. może mieć wpływ na wynik niniejszej sprawy, podczas gdy do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności doszło przed wydaniem wyroku, tj. 30 stycznia 2020 r., co wyklucza zastosowanie art. 22 w tej sprawie,
3. prawa materialnego, a to art. 13 ust. 1 u.p.p.u.w. - poprzez nie uwzględnienie faktu, że zgodnie z tym przepisem przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nastąpiło z mocy prawa, w dniu 30 stycznia 2020 r., a więc przed wydaniem wyroku w sprawie o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego.
Mając na uwadze powyższe, skarżący wnosili o: uchylenie zaskarżonego postanowienia, zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego oraz uwzględnienie załączonej opinii prawnej prof. dr. hab. J. J. (cyt.); “jako przedłużenia argumentacji prawnej skarżącego".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie należało uznać za skuteczne, choć zasadniczo z innych przyczyn, aniżeli wynikało to z argumentacji towarzyszącej zarzutom. Zwrócić bowiem należy uwagę, że przedmiotem oceny, jakiej w tym postępowaniu był zobowiązany dokonać Naczelny Sąd Administracyjny, była zasadność zawieszenia postępowania przez Sąd
I instancji, a więc zasadność zawieszenia postępowania sądowego. Tymczasem zawarte w zażaleniu stanowisko odnosiło się właściwe do merytorycznego rozpoznania sprawy. Nawet bowiem zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 125 §1 pkt 1) p.p.s.a. uzasadniono względami merytorycznymi podnosząc, że to wynik postępowania cywilnego o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego uzależniony jest od wydania zaświadczeń o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, nie zaś odwrotnie, jak przyjął to Sąd I Instancji. Tym niemniej jednak sam w/w zarzut - co do zasady - okazał się trafny.
Zauważyć bowiem trzeba, że zawieszając przedmiotowe postępowanie sądowoadministracyjne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął, iż dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia Kolegium istotne znaczenie ma wynik prawomocnie zakończonego postępowania cywilnego, toczącego się z powództwa Gminy [...] o rozwiązanie umowy oddania spornego gruntu w użytkowanie wieczyste (sygn. akt [...]). Rzecz jednak w tym, iż wyrażając tego rodzaju pogląd, Sąd I instancji nie rozważył w zasadzie, czy powyższa okoliczność ma istotnie znaczenie prejudycjalne dla postępowania sądowoadministracyjnego zainicjowanego skargą P. P. i A. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia czy też w/w prawomocny wyrok sądu cywilnego ma tego rodzaju znaczenie, ale dla przedmiotowego postępowania zaświadczeniowego, które jest prowadzone przez organy. Brak rozważań w tym zakresie uniemożliwia zaś Sądowi Kasacyjnemu zajęcie merytorycznego stanowiska co do zasadności zawieszenia niniejszego postępowania sądowego. W aktualnej bowiem sytuacji, stanowisko, które wyraziłby Naczelny Sąd Administracyjny, praktycznie zastąpiłoby wyrok, w którym Sąd Wojewódzki dopiero oceni legalność zaskarżonego postanowienia Kolegium.
Przy ponownym zatem rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki winien powyższą kwestię rozważyć a swoje stanowisko dokładnie uzasadnić.
Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie w całości, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Sąd nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, bowiem nie przewiduje tego art. 209 w zw. z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 p.p.s.a., te zaś przepisy nie dotyczą zażaleń.
Jednocześnie, stosownie do art. 156 § 1 i 3 w zw. z art. 166 p.p.s.a., należało z urzędu sprostować oczywistą omyłkę zawartą w sentencji zaskarżonego postanowienia w oznaczeniu rodzaju aktu, na które strona wniosła skargę. Skarżący zaskarżyli bowiem postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 13 września 2024 r., tymczasem Sąd błędnie określił, że skarga została wniesiona na decyzję.