I OZ 241/09

Naczelny Sąd Administracyjny2009-03-24
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo pomocykoszty sądoweinformacja publicznabezczynność organusądownictwo administracyjnenadużywanie prawaskarżącyNSAWSA

NSA oddalił zażalenie na odmowę przyznania prawa pomocy, uznając nadużywanie przez skarżącego prawa do wnoszenia skarg.

Skarżący P.J. złożył zażalenie na postanowienie WSA odmawiające mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. WSA odmówił, wskazując na nadmierną liczbę skarg wnoszonych przez P.J. (288 w ciągu kilku miesięcy), co sugerowało celowe wdawanie się w spory dla satysfakcji, a nie obrony słusznych praw. NSA oddalił zażalenie, podzielając argumentację WSA, że choć dochody skarżącego były niskie, jego aktywność skargowa mogła świadczyć o możliwości pokrycia kosztów.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie P.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, które odmówiło mu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sprawa dotyczyła skargi P.J. na bezczynność Prokuratora Apelacyjnego w Szczecinie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Sąd pierwszej instancji uzasadnił odmowę tym, że skarżący, mimo niskich dochodów, wniósł w krótkim okresie 288 skarg i wniosków, co wskazywało na nadużywanie prawa do ochrony sądowej i celowe wdawanie się w spory dla własnej satysfakcji, a nie obrony słusznych praw. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że choć wnioskodawca przedstawił informacje o niskich dochodach, jego intensywna działalność skargowa mogła sugerować, że jest w stanie ponieść koszty postępowania. Sąd powołał się na art. 246 § 1 pkt 2 PPSA, wskazując na obowiązek wnioskodawcy przedstawienia istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej oraz na cel instytucji prawa pomocy. W konsekwencji, NSA oddalił zażalenie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, nadmierna liczba wnoszonych skarg, wskazująca na celowe wdawanie się w spory dla własnej satysfakcji, a nie obrony słusznych praw, może stanowić podstawę do odmowy przyznania prawa pomocy, nawet jeśli strona wykaże trudną sytuację materialną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że instytucja prawa pomocy ma chronić osoby w trudnej sytuacji materialnej, ale nie może być nadużywana do celowego generowania sporów sądowych dla własnej satysfakcji. Liczba skarg wnoszonych przez skarżącego (288 w kilka miesięcy) świadczyła o takim nadużyciu, a nie o obronie słusznych praw.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (3)

Główne

PPSA art. 246 § 1 pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza wniosku powinna uwzględniać całokształt sytuacji, w tym aktywność procesową strony.

Pomocnicze

PPSA art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 197

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nadużywanie przez skarżącego prawa do wnoszenia skarg sądowych dla własnej satysfakcji, a nie obrony słusznych praw. Nadmierna liczba skarg wnoszonych przez skarżącego w krótkim okresie, wskazująca na celowe generowanie sporów.

Godne uwagi sformułowania

celowo i wyłącznie dla własnej satysfakcji wynikającej z samego wdania się w spór korzysta z nich w sposób nadmierny i bez żadnej, logicznie uzasadnionej potrzeby domaganie się przerzucenia kosztów postępowań sądowych w jego sprawach na Skarb Państwa, stanowi przejaw dążności do nadużywania tego prawa i kłóci się z ratio legis instytucji prawa pomocy

Skład orzekający

Małgorzata Borowiec

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasad przyznawania prawa pomocy w kontekście nadużywania przez stronę prawa do wnoszenia skarg."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nadmiernej aktywności procesowej strony.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sądy mogą reagować na nadużywanie procedur sądowych przez strony, nawet jeśli wykazują one trudną sytuację materialną. Jest to ciekawy przykład równowagi między prawem do sądu a zapobieganiem jego nadużywaniu.

Czy można stracić prawo do pomocy sądowej przez zbyt częste skarżenie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OZ 241/09 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2009-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-03-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Borowiec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SAB/Sz 122/08 - Postanowienie WSA w Szczecinie z 2009-05-28
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 246 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt II SAB/Sz 122/08 odmawiające P.J. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.J. na bezczynność Prokuratora Apelacyjnego w Szczecinie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt II SAB/Sz 122/08, odmówił P. J. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie jego skargi na bezczynność Prokuratora Apelacyjnego w Szczecinie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, iż zamieszkuje sam, nie posiada żadnych nieruchomości, ani rzeczy ruchomych, a jego miesięczny dochód stanowią świadczenia z ZUS w kwocie [...] zł, z MOPR [...] zł i z "urzędu" [...] zł. Jednocześnie, jako wydatki skarżący wskazał [...] zł miesięcznie z tytułu alimentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, iż co do zasady, sytuacja materialna skarżącego powinna uzasadniać pozytywne rozpatrzenie jego wniosku. Jednakże, zdaniem Sądu zasada rozpatrzenia wniosku o prawo pomocy w sposób zindywidualizowany, to znaczy odrębnie w każdej sprawie, nie może być stosowana automatycznie w sytuacji, gdy osoba żądająca ochrony sądowej celowo i wyłącznie dla własnej satysfakcji wynikającej z samego wdania się w spór wnosi skargi do sądu.
Tymczasem taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Z repertorium Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wynika bowiem, że P. J. licząc od dnia 1 października 2008 r. do dnia 5 lutego 2009 r. wniósł ogółem 288 skarg i wniosków do tegoż sądu, przy czym tylko w grudniu 2008 r. wniósł 121 skarg na bezczynność organu, podczas gdy w tym samym okresie od innych podmiotów wpłynęło 35 skarg na bezczynność.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, powyższe świadczy o tym, że P. J. wnosząc skargi do Sądu w omawianych sprawach nie działa w imię ochrony swych słusznych praw, lecz korzysta z nich w sposób nadmierny i bez żadnej, logicznie uzasadnionej potrzeby.
W tej sytuacji Sąd uznał, że domaganie się przez skarżącego przyznania prawa pomocy, a zatem domaganie się przerzucenia kosztów postępowań sądowych w jego sprawach na Skarb Państwa, stanowi przejaw dążności do nadużywania tego prawa i kłóci się z ratio legis instytucji prawa pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. J. żądając jego uchylenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika zatem, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawiania wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, której analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W przedmiotowej sprawie wprawdzie z podanych przez skarżącego informacji wynika, iż jego dochody nie są zbyt wysokie, jednakże, jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego należy również wziąć pod uwagę jego działalność skargową. Z ustaleń Sądu wynika bowiem, że P. J., mimo że - jak podał - utrzymuje się z niskiego dochodu, jest w stanie ponieść koszty wnoszonych przez siebie licznych skarg i zażaleń. Powyższe zaś, może wskazywać, iż składane przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie majątkowym nie odzwierciedlają jego rzeczywistej sytuacji finansowej i jest on w stanie pokryć również koszty niniejszego postępowania .
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w postanowieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI