I OZ 240/24

I OZ 240/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Rudnicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I SA/Wa 790/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-12-06
I OZ 130/23 - Postanowienie NSA z 2023-04-21
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 86 § 1, art. 87 § 1, art. 65 § 1 i 2, art. 73 § 1 i § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 16 maja 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 790/20 odmawiające M. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 790/20 w sprawie ze skarg Miasta Stołecznego Warszawy i M. K. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 20 stycznia 2020 r. nr KR II R 14/19 w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 790/20, oddalił skargi Miasta Stołecznego Warszawy i M. K. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 20 stycznia 2020 r. nr KR II R 14/19 w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość.
Odpis nieprawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem doręczony został M. K. w dniu 24 marca 2022 r. Skarżąca wnioskiem z dnia 19 kwietnia 2022 r. – w terminie do złożenia skargi kasacyjnej – wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego.
Postanowieniem z dnia 9 maja 2022 r. sygn. akt I SPP/Wa 110/22 starszy referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił M. K. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Po rozpoznaniu wniesionego przez skarżącą sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 lipca 2022 r., utrzymał w mocy ww. postanowienie.
W dniu 27 września 2022 r. (data stempla pocztowego) M. K., reprezentowana przez radcę prawnego ustanowionego z wyboru (data udzielonego pełnomocnictwa – 25 września 2022 r.), złożyła skargę kasacyjną od ww. wyroku z dnia 6 grudnia 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 października 2022 r. odrzucił skargę kasacyjną z uwagi na wniesienie jej po upływie terminu.
M. K. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Jednocześnie pismem z tej samej daty skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OZ 130/23 oddalił zażalenie wskazując w uzasadnieniu, że Sąd I instancji zasadnie stwierdził, iż dzień 29 sierpnia 2022 r. nie może zostać uznany jako dzień prawidłowego doręczenia skarżącej korespondencji zawierającej postanowienie z dnia 5 lipca 2022 r., albowiem dniem tym, zgodnie z zasadami prawidłowego awizowania przesyłek sądowych, jest dzień 26 sierpnia 2022 r. i od tego dnia należy liczyć 30-dniowy termin do złożenia skargi kasacyjnej. Upływał on w dniu 25 września 2022 r. (niedziela), a zatem ostatnim dniem na złożenie skargi kasacyjnej był dzień 26 września 2022 r. Skarga kasacyjna została zaś wniesiona w dniu 27 września 2022 r., czyli po terminie, co obligowało Sąd I instancji do jej odrzucenia.
W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej skarżąca zaznaczyła, iż w zawiadomieniu o powtórnym awizowaniu przesyłki zawierającej postanowienie z dnia 5 lipca 2022 r. kończące postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy jako termin odbioru przesyłki został wskazany dzień 29 sierpnia 2022 r. Przesyłka sądowa została przez skarżącą odebrana w placówce pocztowej zgodnie z tym terminem, określonym przez operatora pocztowego, który w ocenie Sądu określony został przez Pocztę Polską nieprawidłowo, bowiem upływał z dniem 26 sierpnia (piątek), a nie 29 sierpnia 2022 r. (poniedziałek). Skarżąca zaznaczyła, że skarga kasacyjna złożona została 27 września 2022 r., a zatem przed upływem 30 dni od dnia doręczenia ww. postanowienia z dnia 5 lipca 2022 r.
Zdaniem skarżącej, jeżeli nawet Poczta Polska nieprawidłowo oznaczyła końcowy termin do odbioru przesyłki, to stało się bez winy skarżącej i nie może ona ponosić ewentualnych negatywnych konsekwencji. Ponadto wskazała, że w dniu 28 listopada 2022r. została wniesiona reklamacja do Poczty Polskiej dotycząca terminu doręczenia przedmiotowej przesyłki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Wa790/20, odmówił M. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tegoż Sądu z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa790/20, w sprawie opisanych powyżej skarg.
W uzasadnieniu Sąd uznał, że podnoszone okoliczności nie stanowią przesłanki uprawdopodobniającej brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że przesyłka zawierająca odpis postanowienia z dnia 5 lipca 2022 r. została awizowana w dniu 12 sierpnia 2022 r. Doręczenie przedmiotowej przesyłki nastąpiło skutecznie w dniu 26 sierpnia 2022 r., tj. z upływem czternastu dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej (art. 73 § 4 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – dalej "p.p.s.a."), co jednoznacznie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 kwietnia 2023 r.
W ocenie Sądu wskazywana przez skarżącą okoliczność, tj. nieprawidłowe oznaczenie przez operatora pocztowego końcowego terminu do odbioru przesyłki (dzień 29 sierpnia 2022 r., zamiast 26 sierpnia 2022 r.), nie uzasadnia uwzględnienia złożonego wniosku. Innymi słowy fakt, że okres przechowywania przez operatora pocztowego spornej przesyłki upłynął w dniu 26 sierpnia 2022 r., a mimo to operator pocztowy nie dokonał zwrotu przesyłki do nadawcy i w dniu 29 sierpnia 2022 r. wydał ją skarżącej, nie uprawdopodobniają twierdzenia, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej spowodowane było okolicznościami niezawinionymi przez skarżącą.
Wobec tego Sąd uznał, że złożony wniosek jest bezzasadny i nie ma podstaw do jego uwzględnienia.
Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie:
- art. 86 i art. 87 p.p.s.a., poprzez odmowę przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej z uwagi na uznanie, że termin ten został przekroczony z winy skarżącej, w sytuacji, gdy skarga kasacyjna została wniesiona w terminie ustawowym od dnia odbioru korespondencji. Ponadto wskazano, że przesyłka została przez WSA w Warszawie nadana na zasadach specjalnych dla postępowań cywilnych, dla których obowiązuje 15 - dniowy tryb doręczenia, a zatem organ pocztowy prawidłowo doręczył skarżącej korespondencję sądową, a przekroczenie 14 – dniowego terminu do jej odebrania nie zostało zawinione ani przez urząd pocztowy, ani przez skarżącą, a wynikało z błędnego trybu nadania korespondencji przez Sąd,
- art. 8 K.p.a., poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy państwowej, poprzez obciążenie skarżącej negatywnymi skutkami błędu popełnionego przez Sąd, poprzez nadanie korespondencji w trybie dla postępowań cywilnych, co kazało Poczcie Polskiej zastosować 15-dniowy termin do jej odbioru.
W uzasadnieniu wskazano, że doręczenie przesyłki nastąpiło na podstawie powtórnej awizacji, gdzie jako data końcowa dla jej podjęcia został przez operatora pocztowego wskazany dzień 29 sierpnia 2022 r. Zdaniem skarżącej od tej daty zaczął być liczony 30-dniowy termin do złożenia skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna została wniesiona w dniu 27 września 2022 r., a zatem z zachowaniem terminu.
Zdaniem skarżącej, dla oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej kluczowe znaczenie ma treść odpowiedzi operatora pocztowego Poczta Polska z dnia 6 grudnia 2022 r. na reklamację złożoną przez skarżącą. Z treści tej odpowiedzi wynika, że "według systemu informatycznego przedmiotowy list nadany został na zasadach specjalnych w postępowaniu cywilnym" (...) "wyróżnikiem przesyłki jest zastosowanie przez nadawcę formularza odbioru. Ostateczny termin podjęcia przesyłki wg procedury administracyjnej to dzień 26.08.2022 r., natomiast wg procedury cywilnej to dzień 29.08.2022 r.".
Niezależnie od powyższego podkreślono, że nawet jeżeli Poczta Polska doręczyła
przesyłkę z przekroczeniem terminu, to skarżąca nie może ponosić tego negatywnych skutków. Podkreślono przy tym, że postanowienie z dnia 5 lipca 2022 r. kończące postępowanie w przedmiocie prawa pomocy zostało odebrane przez skarżącą, a nie przez profesjonalnego pełnomocnika, zaś skarżąca działała w zaufaniu do informacji Poczty Polskiej zawartej w zawiadomieniu o powtórnym awizowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Kwestia terminowości wniesienia skargi kasacyjnej była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OZ 130/23, oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 20 października 2022 r. odrzucające skargę kasacyjną.
W niniejszej sprawie rozważyć natomiast należy, czy jej okoliczności wypełniają przesłankę braku winy skarżącej w dochowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i mogą stanowić podstawę do przywrócenia tego terminu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Należy zaznaczyć, że we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że w zawiadomieniu o powtórnym awizowaniu, jako termin do odbioru przedmiotowej korespondencji podano dzień 29 sierpnia 2022 r. – potwierdza to także w/w pismo Poczty Polskiej z dnia 6 grudnia 2022 r., w którym wskazano, że "według systemu informatycznego przedmiotowy list nadany został na zasadach specjalnych w postępowaniu cywilnym".
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.).
Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w jego uchybieniu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jedynie, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy.
Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają zatem niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie nie została wypełniona przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Podane przez skarżącą okoliczności nie uzasadniają przywrócenia terminu. Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżąca została dokładnie pouczona o wszelkich terminach związanych z zaskarżaniem wyroku wydanego w sprawie (k. 210 akt), a mając liczne sprawy w sądzie administracyjnym z pewnością zna procedurę odbioru przesyłek pocztowych.
Odnośnie do twierdzenia skarżącej " błędnego trybu nadania przesyłki przez sąd", to jest ono niezasadne. Wskazać należy, że na podstawie art. 65 § 1 p.p.s.a., Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 - 72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 p.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 p.p.s.a.).
Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo. Od daty na zawiadomieniu należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma. Fikcja ta polega na przyjęciu za udowodniony fakt prawotwórczy, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe. Zatem odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Również wtedy, gdy adresat odbierze przesyłkę już po 14 dniach, w dalszym ciągu będzie miała zastosowanie wynikająca z tego przepisu fikcja prawna wcześniejszego doręczenia.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że niezasadny jest argument – na który powołuje się Poczta Polska w swoim piśmie z dnia 6 grudnia 2022 r. – że w niniejszej sprawie stosuje się tryb doręczenia pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Obecnie, znowelizowany art. 65 § 2 p.p.s.a. odsyła bowiem do stosowania takiego trybu jedynie wówczas gdy przepisy postępowania administracyjnego dotyczące doręczeń nie stanowią inaczej (w brzmieniu obowiązującym od 10 kwietnia 2010 r., które zostało mu nadane ustawą z 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 36, poz. 196).
Zatem, do oceny terminowości odbioru przesyłki w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mogą mieć zastosowania przepisy procedury cywilnej – jak wskazała w niniejszej sprawie Poczta Polska w piśmie z dnia 6 grudnia 2022 r. – lecz przepisy Działu III, Rozdziału 4 "Doręczenia" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami Administracyjnymi, które w art. 65-81 określają szczegółowe zasady doręczania przesyłek sądowych w sprawach toczących się przed sądami administracyjnymi. Tak też uznał Naczelny Sąd Administracyjny w w/w postanowieniu z dnia 21 kwietnia 2023 r. uznającym za prawidłowe postanowienie WSA w Warszawie z dnia 20 października 2022r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej.
Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, postanowił, jak w sentencji.