I OZ 23/26

I OZ 23/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Karol Kiczka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne
Gospodarka mieniem
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3 i art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Lu 619/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 5 sierpnia 2025 r., znak: SKO.41/1023/GG/2025 w przedmiocie opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: I. uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji, II. zwrócić [...] ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie uiszczony wpis od zażalenia w kwocie 100 (słownie: sto) złotych.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 5 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Lu 619/25 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 5 sierpnia 2025 r., znak: SKO.41/1023/GG/2025 w przedmiocie opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że oczywistym jest, że obowiązek uiszczenia znacznej kwoty (98 266,80 zł) z tytułu należnej opłaty adiacenckiej uszczupli środki finansowe zobowiązanego, jednakże realizacja każdego obowiązku zapłaty należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w stanie finansowym i majątkowym zobowiązanego do ich uiszczenia.
Zażalenie na to postanowienie złożył skarżący zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez wyrażenie błędnego poglądu prawnego, że w niniejszej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody. Kwota objęta decyzją jest dla skarżącego ogromna, niemożliwa do zgromadzenia w dającej się przewidzieć przyszłości. Skarżący utrzymuje się praktycznie wyłącznie z emerytury rolniczej. Jeżeli dojdzie do egzekucji tego świadczenia, to skarżący zostanie pozbawiony środków do życia, w szczególności nie będzie miał na utrzymanie domu, zakupu żywności, leków. Skarżący jest emerytem, który leczy się na różne schorzenia. Mając na uwadze powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu zakończenia postępowania sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części tego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Ze wskazanego przepisu wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (T. Woś w: T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 560, uw. 6). Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić.
Podkreślenia przy tym wymaga, że jak przyjęto w judykaturze, chodzi tu o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie można utożsamiać z oceną legalności wydanej decyzji. Celem instytucji wstrzymania wykonania aktu (czynności) jest jedynie tymczasowe ukształtowanie stosunków do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd. Z powyższego wynika, że sąd wyłącznie bada zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przede wszystkim w oparciu o okoliczności wskazane we wniosku.
W sprawie przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania jest decyzja dotycząca należności pieniężnej. Egzekucja należności pieniężnych, co do zasady, nie stanowi skutku trudnego do odwrócenia, bowiem wyegzekwowane świadczenie podlega zwrotowi w razie uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie potwierdza stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zawartego w zaskarżonym postanowieniu, że nie jest to sytuacja która uzasadnia zastosowanie ochrony tymczasowej.
W rozpatrywanej sprawie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnioskodawca zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu uprawdopodobnił wystąpienie przesłanki określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (natury finansowej dla skarżącego), które mogą być spowodowane wykonaniem zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim należy mieć na względzie, że wskazana w zaskarżonej decyzji kwota zobowiązania (opłata adiacencka) opiewa na 98 266,80 zł, a zatem jest to suma znaczna i nie ma wątpliwości, że egzekucja takiej kwoty od skarżącego spowodowałaby niemożliwe do odwrócenia skutki w jego majątku (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2024, s. 264–276; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski. Warszawa 2021, s. 444–459).
W niniejszej sprawie przedmiotem postanowienia objętego wnioskiem jest niewątpliwie należność o charakterze pieniężnym, która w przypadku ewentualnego wyeliminowania rozstrzygnięcia z obrotu prawnego będzie podlegać zwrotowi. Nie w każdym jednak przypadku sama możliwość odzyskania uiszczonej należności oznaczać będzie, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia nie zasługuje na uwzględnienie. Uiszczenie kwoty - o jakiem mowa w zaskarżonej decyzji - względnie ściągnięcie jej w drodze egzekucji administracyjnej, może narazić stronę na niebezpieczeństwo wyrządzenia trudnych do odwrócenia skutków.
Jak wywodzono we wniosku, skarżący nie dysponuje wskazaną powyżej kwotą, a jedynie środkami z emerytury rolniczej, gdy tymczasem opłata adiacencka naliczona została z tytułu wzrostu wartości posiadanych przez niego nieruchomości.
Podsumowując należy dodać, że jak wskazano w uzasadnieniu do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, podstawowym celem instytucji ochrony tymczasowej jest zapewnienie możliwie maksymalnej efektywności sądowej kontroli administracji przez stworzenie warunków zapewniających skuteczną realizację orzeczenia sądowego. Jest bowiem rzeczą oczywistą, że wyeliminowanie z obrotu prawnego na mocy orzeczenia sądu administracyjnego wadliwej decyzji, która wywołała nieodwracalne względnie trudne do odwrócenia skutki albo wyrządziła jej adresatowi znaczną szkodę, czynią tę kontrolę iluzoryczną, w rzeczywistości zaś nieskuteczną.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. i art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O zwrocie wpisu od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a.