I OZ 215/16

I OZ 215/16 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2016-03-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-02-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Iwona Bogucka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
I OSK 2772/16 - Wyrok NSA z 2018-10-16
IV SA/Wa 3497/15 - Wyrok WSA w Warszawie z 2016-05-10
Skarżony organ
Minister Infrastruktury
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 61 § 1 i 3, art. 184 w zw. z art. 197
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prezydenta Miasta Poznania na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 3497/15 wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. H., H. H. i I. H. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej nieważność decyzji wywłaszczeniowej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
M. H., H. H. i I. H. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Administracji, Gospodarki Terenami i Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 1983 r. stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody Poznańskiego z dnia [...] października 1981 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] grudnia 1980 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w Poznaniu przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr 13/1, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej współwłasność I. P. oraz M. i T. H.
W skardze skarżący zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tego wniosku wskazali, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji będzie rodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowoduje trudne do odwrócenia skutków.
Skarżący podnieśli, że od 2006 r. przed sądem powszechnym z powództwa M. H. prowadzone jest postępowanie o wydanie ww. nieruchomości. Obawiają się, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje oddalenie tego powództwa, co w konsekwencji będzie skutkować powstaniem znacznej szkody, obejmującej dotychczas poniesione koszty wiążące się z wieloletnim procesem oraz koszty należne pozwanemu jako stronie wygrywającej. W ocenie skarżących odwrócenie skutków wyrządzonej szkody, w przypadku uwzględnienie niniejszej skargi – może okazać się nie tylko utrudniona, ale wręcz niemożliwa.
Ponadto skarżący podnieśli, że zaskarżona decyzja stanowi podstawę do złożenia wniosku wieczystoksięgowego o ujawnienie w dziale II księgi wieczystej nowego właściciela. Istnieć wówczas będzie prawdopodobieństwo dalszego rozporządzenia nieruchomością, co w przyszłości uniemożliwi odzyskanie nieruchomości przez skarżących, nawet w przypadku pomyślnego zakończenia niniejszej sprawy. Zdaniem skarżących niewątpliwie rodzi to niebezpieczeństwo wywołania trudnych do odwrócenia skutków.
Uczestnik postępowania Prezydent Miasta Poznania, wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej – w piśmie z 10 grudnia 2015 r. - wniósł o oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i podniósł, że nie zachodzi żadne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody skarżącym. Wskazał, że skarżący od 1978 r. nie są w posiadaniu przedmiotowej nieruchomości, mimo że na dzień 10 grudnia 2014 r. wpisani są w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości jako właściciele. W ocenie uczestnika, ani odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ani wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa nie spowodują oddalenia powództwa o wydanie nieruchomości. Na wynik sprawy cywilnej będzie miał natomiast wyrok sądu administracyjnego rozstrzygający skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r., a nie postanowienie tego Sądu w przedmiocie wstrzymania wykonalności decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 3497/15, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podał, że usprawiedliwione są obawy skarżących dotyczące skutków ewentualnego ujawnienia nowego właściciela w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, jeszcze przed zbadaniem legalności zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji możliwości dalszego rozporządzenia nieruchomością. Nie jest także wykluczone, że ujawnienie nowego właściciela w księdze wieczystej będzie miało wpływ na skuteczność powództwa o wydanie przedmiotowej nieruchomości, wytoczonego przed sądem powszechnym przez jednego ze skarżących.
Zażalenie na postanowienie wniósł uczestnik postępowania Prezydent Miasta Poznania, wnioskując o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Podniósł, że skarżący, poza ogólnym powołaniem się na prawdopodobieństwo rozporządzenia przedmiotową nieruchomością przez Skarb Państwa, nie wykazali w sposób dostateczny przesłanek wstrzymania wykonania decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r. Nieruchomość stanowi teren zajęty przez Rodzinny Ogród Działkowy [...] i znajduje się we władaniu Polskiego Związku Działkowców. Tereny rodzinnych ogrodów działkowych podlegają szczególnym uregulowaniom ustawowym i nie mogą być przedmiotem swobodnego obrotu. Zatem nawet w przypadku ujawnienia uczestnika jako właściciela nieruchomości, nie istnieje możliwość dalszego rozporządzenia przedmiotową nieruchomością, a przynajmniej możliwość ta jest znacznie ograniczona, ograniczenie to wynika z art. 7 i 9 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych.
W odpowiedzi na zażalenie skarżący wnieśli o jego oddalenie oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Podnieśli, że w zażaleniu nie wskazano żadnych rzeczowych argumentów potwierdzających, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie będzie stwarzał ryzyka wyrządzenia skarżącym znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Takie ryzyko istnieje już tylko z tego powodu, że ujawnienie w księdze wieczystej nowego właściciela umożliwi mu swobodne rozporządzenie przedmiotową nieruchomością na rzecz osób trzecich.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi Sąd może – na wniosek skarżącego – wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, o czym stanowi art. 61 § 3 wskazanej wyżej ustawy, przy czym katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Podkreślenia wymaga także, iż na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia, Sąd nie bada zasadności samej skargi.
Przesłanką wstrzymania danego aktu lub czynności jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, przy czym ustalenie, czy grożąca szkoda jest szkodą znaczną jest możliwe tylko w oparciu o okoliczności konkretnej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Przesłanka spowodowania trudnych do odwrócenia skutków musi być także rozważana z uwzględnieniem specyfiki aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie dostatecznie zostały wykazane przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. W przepisie tym nie zawarto wyrażenia "jeżeli strona wykaże", zatem wnioskodawca nie jest zobowiązany do udowodnienia, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w istocie będzie miało miejsce. Wnioskodawca wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu powinien jedynie uprawdopodobnić, że na skutek jego wykonania takie konsekwencje mogą nastąpić, wskazując okoliczności uzasadniające powyższe przypuszczenie.
W niniejszej sprawie stwierdzono nieważność decyzji stwierdzającej nieważność decyzji wywłaszczeniowej. Oznacza to, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja wywłaszczeniowa Wojewody Poznańskiego z dnia [...] października 1981 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] grudnia 1980 r. w tym przedmiocie. W tej sytuacji przywrócone zostały prawa właścicielskie wynikające z decyzji wywłaszczeniowej, to zaś może stanowić podstawę zmiany wpisu w księdze wieczystej. Prawa takie roszczą sobie także skarżący, są one ujawnione w księdze wieczystej, a zaskarżona decyzja ma wpływ na ich istnienie i skuteczność. Sąd I instancji wskazał, że skarżący dochodzą wydania im nieruchomości. Wywołane zaskarżoną decyzją skutki roszczeniom tym się sprzeciwiają i mogą wpłynąć na ich skuteczność. Jakkolwiek zawarta w zażaleniu teza, że tereny ogrodów działkowych podlegają szczególnej regulacji odnoszącej się do statusu gruntów, a także tworzenia i likwidacji ogrodów, jest prawidłowa, to nie stanowi ona wystarczającego argumentu przeciwko tezie, że zaskarżona decyzja może wywołać skutki trudne do odwrócenia, co jest już wystarczającym powodem do jej wstrzymania na czas prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Po pierwsze, wskazane w zażaleniu przepisy art. 7 i 9 ustawy z dnia ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych nie zawierają zakazów dotyczących rozporządzania gruntami wchodzącymi w skład ogrodów działkowych. Zgodnie z art. 7 ustawy, rodzinne ogrody działkowe zakładane są na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, ale również stowarzyszeń ogrodowych. Nadto przepis art. 28 ust. 4, 5 i 6 ustawy przewiduje możliwość ustanowienia umowy dzierżawy działkowej, podlegającej ujawnieniu w księdze wieczystej i ochronie z odpowiednim zastosowaniem przepisów o ochronie własności. Wobec powyższego nie jest nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd I instancji, że w sprawie zaistniały umotywowane przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji o oddaleniu zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, bowiem nie przewiduje tego art. 209 w związku z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 p.p.s.a., te zaś przepisy nie dotyczą zażaleń.