I OZ 188/24

I OZ 188/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Niczyporuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SAB/Wa 270/23 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2023-12-19
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. Sp. z o.o. w [...], A. B. i E. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2023 r., sygn. akt I SAB/Wa 270/23 odrzucające skargę D. Sp. z o.o. w [...], A. B. i E. O. na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 19 grudnia 2023 r., sygn. akt I SAB/Wa 270/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej "p.p.s.a.") w pkt 1 odrzucił skargę D. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], A. B. i E. O. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania. Natomiast w pkt 2 nakazał zwrócić ze Skarbu Państwa (kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) solidarnie na rzecz D. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], A. B. i E. O. kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że D. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], A. B. i E. O. (dalej: Skarżący) wywiedli do Sądu I instancji skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania. Skarga została podpisana przez adwokata J. Z., który do skargi załączył trzy pełnomocnictwa, zgodnie z którymi został upoważniony przez Skarżących do reprezentowania przed wszystkimi sądami (w tym Sądem Najwyższym oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym), organami administracyjnymi oraz osobami fizycznymi, a także osobami prawnymi we wszystkich sprawach dotyczących dawnych nieruchomości dekretowych [...] położonych przy ul. [...], ozn. hip. "[...], rej. hip [...]", hip. nr [...] oraz przy ul. [...], ozn. hip. "[...]".
Zarządzeniem z 27 listopada 2023 r. profesjonalny pełnomocnik Skarżących został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi – w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia – poprzez nadesłanie pełnomocnictw procesowych do reprezentowania Skarżących w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, gdyż z załączonych do skargi pełnomocnictw procesowych nie wynika umocowanie do działania w imieniu Skarżących przed tym Sądem.
Powyższe wezwanie pełnomocnik Skarżących odebrał 20 listopada 2023 r.
Pismem z 8 grudnia 2023 r. (data nadania) pełnomocnik Skarżących wskazał, że z załączonych do skargi pełnomocnictw wynika jednoznacznie umocowanie go do działania przed wszystkimi sądami w imieniu Skarżących. Jednocześnie dołączył do pisma trzy pełnomocnictwa, które uprzednio załączył do złożonej skargi.
Zdaniem Sądu I instancji, załączone do skargi pełnomocnictwa oraz te nadesłane przez pełnomocnika Skarżących na wezwanie Sądu do uzupełnienia braku formalnego skargi - nie obejmują swoim zakresem przedmiotowym umocowania pełnomocnika do działania w imieniu Skarżących w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dalej Sąd I instancji podał, że z przepisów p.p.s.a. nie wynika, aby strona bądź jej pełnomocnik był uprawniony do wykonywania w sposób dowolny kierowanych do niego wezwań przez Sąd, czy też oceniania, czy wezwanie jest zasadne, czy też zasadne nie jest. W ocenie Sądu I instancji, mając na względzie pouczenie zamieszczone w wezwaniu, stwierdzić należy, że pełnomocnik powinien być świadomy skutków niewypełnienia wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, niezależnie od tego, czy w jego przekonaniu wezwanie było zasadne czy nie, czy braki te w ogóle istniały, a jeśli tak, to czy były na tyle istotne, że wymagały uzupełnienia. Sąd I instancji zaznaczył przy tym, że pełnomocnik Skarżących, mimo że jest profesjonalnym pełnomocnikiem, został pouczony o konsekwencjach nieuzupełnienia wskazanych w wezwaniu braków, a zatem, niewypełniając w sposób prawidłowy wezwania, zdawał sobie sprawę ze skutków takiego zaniechania. Niepodporządkowanie się strony czy jej pełnomocnika żądaniu Sądu powoduje tylko ten skutek, że Sąd zmuszony jest do ograniczenia się do odrzucenia skargi, zgodnie z pouczeniem zawartym w skierowanym do niego wezwaniu wobec nieuzupełnienia braków formalnych skargi.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli Skarżący, zaskarżając je w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 36 pkt 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z uwagi na nieuzupełnienie przez pełnomocnika Skarżących braku formalnego w postaci braku przedłożenia pełnomocnictwa wskazującego na umocowanie do działania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, podczas gdy przedłożone pełnomocnictwo zawierało sformułowanie, iż udziela się pełnomocnictwa do reprezentowania przed wszystkimi sądami (w tym Sądem Najwyższym oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym), organami administracyjnymi oraz osobami fizycznymi, a także osobami prawnymi, co jednoznacznie wskazuje na fakt umocowania w znaczeniu szerokim, w tym do umocowania do działania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, a co za tym idzie brak jest przesłanek do odrzucenia skargi, tym samym Sąd powinien w dalszym ciągu prowadzić przedmiotowe postępowanie.
Wobec powyższego wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Nadto, wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Oznacza to, że w aktach sprawy winien znaleźć się pisemny dokument potwierdzający istnienie pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Braki w tym zakresie podlegają uzupełnieniu na wezwanie, w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a.
Przepis art. 49 p.p.s.a. odnoszący się do braków pisma stanowi, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (§ 1). W przypadku nieuzupełnienia we wskazanym wyżej terminie braków formalnych skargi sąd stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. odrzuca skargę.
W niniejszej sprawie podstawą odrzucenia przez Sąd I instancji skargi, było nieuzupełnienie w terminie jej braku formalnego w postaci przedłożenia pełnomocnictw do działania w imieniu Skarżących przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe stanowisko należy uznać za nieprawidłowe. Jak wynika bowiem z treści pełnomocnictw załączonych do skargi, obejmowały one swoim zakresem m.in. działanie w imieniu Skarżących przed "przed wszystkimi sądami".
W myśl art. 35 § 1 p.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik Skarżących przedłożył pełnomocnictwa, z których wynika, że jest on umocowany do reprezentowania ich "przed wszystkimi sądami". W pełnomocnictwach tych operuje się ogólną kategorią "wszystkich" sądów, do których zaliczają się zarówno sądy powszechne jak i sądy administracyjne. W myśl art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Przepis ten wyznacza zakres pojęcia "sądy" poprzez wymienienie kategorii organów, które w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują wymiar sprawiedliwości. W myśl art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. Wykładnia językowa i systemowa art. 173, art. 174 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP prowadzi do konkluzji, że pojęcie "sądy" jako wyrażenie języka prawnego obejmuje swoim zakresem przedmiotowym wszystkie sądy wskazane w art. 175 ust. 1 Konstytucji RP, a zatem także kategorię sądów administracyjnych (tak tez NSA w postanowieniu z 13 maja 2015 r., II FZ 342/15). Do tych ostatnich zalicza się wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny.
W rozpoznawanej sprawie Skarżący przedłożonymi pełnomocnictwami umocowali swojego pełnomocnika adwokata do reprezentowania ich przed "wszystkimi" sądami. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takie sformułowanie zakresu umocowania pełnomocnika Skarżących obejmuje także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, bowiem adwokat jest pełnomocnikiem Skarżących przed "wszystkimi" sądami (argumentum a maiori ad minus).
W konsekwencji, w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające wezwanie pełnomocnika Skarżących do wylegitymowania się odrębnymi pełnomocnictwami procesowymi do działania w imieniu Skarżących przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Zgodnie z treścią art. 36 p.p.s.a. pełnomocnictwo w postępowaniu przed sądami administracyjnymi może mieć charakter pełnomocnictwa ogólnego - do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi, do prowadzenia poszczególnych spraw oraz tylko do niektórych czynności w postępowaniu. Zawarta natomiast w art. 39 p.p.s.a. regulacja wskazuje, że pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z samego prawa umocowanie do: (1) wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem; (2) udzielenia dalszego pełnomocnictwa na zasadach określonych w odrębnych przepisach; (3) cofnięcia skargi w całości lub w części, jeżeli czynności te nie zostały wyłączone w danym pełnomocnictwie; (4) odbioru kosztów postępowania. Oba rodzaje pełnomocnictwa, wymienione w powyższym przepisie, umocowują pełnomocnika do podejmowania wszelkich łączących się ze sprawą czynności zarówno przed wojewódzkim, jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym, tak w postępowaniu zwykłym jak i wznowieniowym. W przypadku pełnomocnictwa do prowadzenia poszczególnych spraw, czas trwania pełnomocnictwa pokrywa się z okresem prowadzenia sprawy, aż do jej prawomocnego zakończenia (tak NSA w postanowieniu z dnia 30 października 2008 r., II FZ 467/08). Tym samym z pełnomocnictw znajdujących się w aktach sądowych sprawy wynika, że Skarżący udzielili pełnomocnictw dla adwokata J. Z. - pełnomocnika z wyboru. Dokumenty te obejmuje reprezentowanie strony w sprawie przed m.in. "wszystkimi" sądami. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wezwanie Sądu I instancji z 27 listopada 2023 r. skierowane do adwokata do usunięcia dostrzeżonych braków formalnych skargi poprzez nadesłanie oryginałów lub uwierzytelnionych kopii pełnomocnictw procesowych do występowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w imieniu Skarżących - nie znajduje uzasadnienia. Uznać bowiem należy, że przedłożone przez adwokata pełnomocnictwa mają charakter pełnomocnictw do prowadzenia poszczególnej sprawy. Z ich treści wyraźnie wynika, że dotyczą postępowania przed "wszystkimi" sądami. Tym samym czas trwania pełnomocnictw pokrywać się będzie z okresem prowadzenia sprawy, aż do jej prawomocnego zakończenia – czyli wydania prawomocnego wyroku. A zatem zakres tych pełnomocnictw obejmuje także uprawnienie do sporządzenia i wniesienia w imieniu mocodawcy, skargi do WSA. Uznać zatem należało, że wnoszący skargę pełnomocnik, był prawidłowo umocowany w sprawie. Przedłożone przez niego pełnomocnictwa – na co wskazuje powyższa analiza ich treści - są pełnomocnictwami ogólnym, o którym mowa w art. 36 pkt 1 p.p.s.a. Zostały one wniesione zgodnie z obowiązkiem uregulowanym w art. 37 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji nie miał zatem podstaw do zastosowania w sprawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (a także w konsekwencji art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), bowiem wniesiona skarga nie była obarczona brakiem formalnym w postaci braku złożenia pełnomocnictw do występowania w imieniu Skarżących przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.
W świetle powyższych ustaleń, należy stwierdzić, że zarzuty zażalenia były trafne, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżone postanowienie Sądu I instancji uchylił na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. W myśl bowiem art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 p.p.s.a. i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają jednak zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 p.p.s.a.