I OZ 150/23

I OZ 150/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-05-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1866/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-04-27
I OZ 600/23 - Postanowienie NSA z 2023-12-20
Skarżony organ
Główny Geodeta Kraju
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art.156 § 1 i 3 w zw. z art. 193 oraz art. 86 § 1 i 87 § 1-5 w zw z art 141 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1866/21 w sprawie ze skarg: Z.P., I.P. i K.W. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia 9 czerwca 2021 r. nr NG-O.025.32.2021.MM w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia 1. sprostować oczywistą omyłkę pisarską w sentencji zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że po słowach "odmówić przywrócenia" słowo "termin" zastąpić słowem "terminu"; 2. oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Postanowieniem z 10 października 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1866/21 (dalej postanowienie z 10 października 2022 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił K.W. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 27 kwietnia 2020 r. I SA/Wa 1866/21 (dalej wyrok z 27 kwietnia 2020 r.) oddalającego skargi: Z.P., I.P. i K.W. na decyzję Głównego Geodety Kraju z 9 czerwca 2021 r. nr NG-O.025.32.2021.MM w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący zachował wymogi formalne do złożenia wniosku, gdyż - jak wynika z akt sprawy - wniosek złożył w ustawowym 7-dniowym terminie (19 września 2022 r.), liczonym od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, tj. 12 września 2022 r., kiedy to skarżący otrzymał przy piśmie Sądu z 24 sierpnia 2022 r. odpis sentencji wyroku z 27 kwietnia 2022 r. i odpis protokołu rozprawy. Równocześnie, skarżący dokonał czynności, której nie dokonał w terminie, składając wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionej czynności wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 kwietnia 2022 r. I SA/Wa 1866/21.
Sąd I instancji doszedł do przekonania, że podniesione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie wskazują na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Brak możliwości czynnego udziału w rozprawie z uwagi na brak środków technicznych, w ocenie Sądu I instancji, nie stanowił wystarczającej przesłanki uprawdopodobniającej brak winy w uchybieniu terminu. W zawiadomieniu o terminie rozprawy doręczonym skarżącemu 14 kwietnia 2022 r. (k. 85-86v, 107 akt sądowych) oznaczono imię, nazwisko, adres zawiadamianego, sąd, miejsce (salę), czas (datę i godzinę) posiedzenia, przedmiot sprawy, skutki niestawiennictwa i wyraźnie wskazano, że celem posiedzenia była rozprawa. Zawiadomienie to zawierało nadto informację, że udział w rozprawie jest możliwy przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (za pomocą komunikatora Webex poprzez link do spotkania), jak również osobiście w budynku Sądu (dla stron niemogących uczestniczyć w rozprawie zdalnej bez obecności w budynku Sądu). Zawiadomienie zawierało zatem wszystkie wymagane prawem elementy określone w art. 93 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z "2019 r. poz. 2325 ze zm." [winno być "2022 r. poz. 329" - uw. NSA]; dalej ppsa). Co więcej, w zawiadomieniu o terminie rozprawy, informując skarżącego, że jego obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa, konsekwentnie pouczono go także o treści art. 141 § 2 ppsa, wskazując, że w przypadku oddalenia skargi, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od ogłoszenia wyroku. Skarżący wiedział zarówno o terminie rozprawy, jak również o zasadach prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego, w tym o sposobie procedowania po wydaniu wyroku pod jego nieobecność. Winien był podjąć działania zmierzające do zapoznania się z wydanym rozstrzygnięciem. Braku możliwości uczestnictwa skarżącego w rozprawie, na co wskazywał w piśmie procesowym z 19 kwietnia 2022 r., czy to osobiście, czy też przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem, obrazu i dźwięku nie można było uznać za wyjątkową przyczynę, która uniemożliwiała dopełnienie czynności procesowej w postaci złożenia w terminie wniosku o sporządzenie i uzasadnienie wyroku. W ocenie Sądu I instancji, uchybienie terminu nastąpiło w wyniku zaniedbania, a nie zaistnienia niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód. Skarżący, zawiadomiony o terminie rozprawy, wyznaczonej na 27 kwietnia 2022 r., mógł z punktu widzenia dbałości o swoje interesy w niniejszym postępowaniu zadzwonić w dniu rozprawy lub dnia następnego do Sądu w celu zapoznania się z zapadłym w sprawie wyrokiem. Dałoby to możliwość złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w terminie. W tej sytuacji Sąd I instancji, na mocy art. 86 § 1 ppsa, odmówił przywrócenia terminu (k. 85-86v, 107, 109, 110, 131-134 akt sądowych).
Zażalenie na postanowienie z 10 października 2022 r. złożył skarżący K.W., wnosząc o jego zmianę lub uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 32 Konstytucji). Podniósł, że zwrócił się za pośrednictwem Poczty Polskiej o informację, czy sprawa została rozstrzygnięta 27 kwietnia 2022 r., czy odroczono wyrok lub zwieszono postępowanie. Wątpliwości skarżącego budzi, czy wyrok został ogłoszony 27 kwietnia 2022 r., gdy nikogo nie było na Sali sądu, jak wynika z protokołu rozprawy. Według skarżącego, został on pozbawiony prawa do sądu i dyskryminowany (k. 145 akt sądowych).
W odpowiedzi na zażalenie skarżący Z.P. poparł zażalenie (k. 162 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki (art. 156 § 1 ppsa). Jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji (art. 156 § 3 ppsa).
Sprostowaniu podlegają wadliwości występujące zarówno w rubrum samej sentencji orzeczenia, jak i w uzasadnieniu. Niedokładność lub omyłka może dotyczyć np. oznaczenia stron, oznaczenia (daty, znaku, sygnatury) zaskarżonego aktu lub czynności oraz nazwy organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność (postanowienie Sądu Najwyższego z 15.4.982 r. I PZ 7/82, OSNC 1982/10/155).
W niniejszej sprawie w tenorze sentencji zaskarżonego postanowienia Sąd omyłkowo nie wydeklinował słowa "termin". W dopełniaczu winno ono przybrać formę "terminu". Omyłka ta niewątpliwie nosi znamiona oczywistej omyłki.
Dla przywrócenia rzeczywistej woli Sądu I instancji należało orzec jak w punkcie 1 sentencji, na podstawie art. 156 § 1 i 3 w zw. z art. 193 ppsa.
Odnosząc się do zaskarżonej odmowy przywrócenia przez Sąd I instancji terminu dla skarżącego do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wskazać trzeba, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zd. pierwsze ppsa). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ppsa). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 ppsa). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 ppsa). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 ppsa).
Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946, dalej Konstytucja RP). Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (art. 32 ust. 2 Konstytucji RP).
Zarzut naruszenia art. 32 (zarówno ust. 1, jak i 2) Konstytucji RP okazał się niezasadny.
Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
Postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne (art. 176 ust. 1 Konstytucji RP). Ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed sądami określają ustawy (art. 176 ust. 2 Konstytucji RP).
Zgodnie z art. 1 ppsa, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne).
W sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 141 § 2 zdanie pierwsze ppsa).
Mając na uwadze powyższe regulacje, wskazać trzeba, że o ile Konstytucja RP w art. 32 gwarantuje obywatelowi równość wobec prawa oraz prawo do równego traktowania przez władze publiczne, a także bezwzględnie zakazuje dyskryminacji jednostki w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym, zapewniając mu również w art. 45 ust. 1 ściśle związane z tymi wolnościami i prawami obywatelskimi prawo do sądu, w tym do co najmniej dwuinstancyjnego postępowania sądowego (art. 176 ust. 1), o tyle w art. 176 ust. 2 in fine zastrzega, że postępowanie przed sądami określają ustawy. Ustawą regulującą postępowanie przed sądami administracyjnymi jest ppsa, która w art. 141 § 2 stanowi, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku, przy czym – mając na uwadze art. 177 § 1 ppsa - wskazać trzeba, że złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest warunkiem koniecznym do ewentualnego rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny w drodze kontroli instancyjnej. Skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 177 § 1 ppsa). Doręczenie stronie odpisu wyroku z uzasadnieniem musi więc poprzedzać wniesienie skargi kasacyjnej, a w przypadku wyroku oddalającego skargę uzasadnienie jest sporządzane i doręczane stronie wyłącznie na jej wniosek.
Po wnikliwym przeanalizowaniu akt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że konstytucyjne prawo skarżącego do sądu nie zostało przez Sąd I instancji naruszone przez odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 27 kwietnia 2020 r. I SA/Wa 1866/21. Sąd I instancji w zawiadomieniu o terminie rozprawy doręczonym skarżącemu 14 kwietnia 2022 r. (k. 107) oznaczył imię, nazwisko, adres zawiadamianego, sąd, miejsce (salę), czas (datę i godzinę) posiedzenia, przedmiot sprawy, skutki niestawiennictwa i wyraźnie wskazał, że celem posiedzenia była rozprawa. Zawiadomienie to zawierało informację, że udział w rozprawie jest możliwy przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (za pomocą komunikatora Webex poprzez link do spotkania), jak również osobiście w budynku Sądu (dla stron niemogących uczestniczyć w rozprawie zdalnej bez obecności w budynku Sądu). Zawiadomienie zawierało zatem wszystkie wymagane prawem elementy określone w art. 93 ppsa, a także informację, że obecność skarżącego na rozprawie nie jest obowiązkowa i pouczenie o treści art. 141 § 2 ppsa (k. 85-86v akt sądowych).
Skarżący miał możliwość uczestnictwa w rozprawie, na której został ogłoszony wyrok. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, mógł on również zasięgnąć informacji, telefonując do Sądu w dniu rozprawy po zakończeniu rozprawy, czyli 27 kwietnia 2022 r. od godziny 9.11 do godziny 16,00, bądź w dniach od 28 kwietnia 2022 r. do 30 kwietnia 2022 r. lub 4 maja 2022 r. - w godzinach urzędowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, czy Sąd wydał wyrok w sprawie I SA/Wa 1866/21, a jeśli tak, to jakiej treści - czego zaniechał. Niemożność uczestniczenia przez skarżącego w rozprawie zdalnie nie wpływała na możliwość jego osobistego uczestnictwa w rozprawie. Miał on bowiem wszelkie dane, by w wyznaczonym terminie stawić się na rozprawie. Sposób uczestnictwa skarżącego w rozprawie - osobiście albo zdalnie - miał charakter alternatywny, to znaczy skarżący mógł wybrać jeden ze sposobów uczestnictwa w rozprawie. Dodatkową alternatywą była rezygnacja z uczestnictwa w rozprawie, które nie było obowiązkowe, co wiązało się z tym, że skarżący nie wiedział o ogłoszeniu wyroku. Istotne jest jednak, że skarżący mógł uczestniczyć w rozprawie, jak i w przypadku nieuczestnictwa dowiedzieć się, jaka była treść zapadłego rozstrzygnięcia. Jednocześnie, został on prawidłowo pouczony o skutkach niestawiennictwa: "Niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy." (k. 86). Nie sposób negować faktu ogłoszenia wyroku na rozprawie pod nieobecność stron, skoro rozprawa jest posiedzeniem jawnym, z którego sporządzany jest protokół (dokument urzędowy), w którym odnotowano: "Przewodniczący zamknął rozprawę i po naradzie ogłosił wyrok przez odczytanie sentencji [...] (k. 109 akt sądowych). Strona ma zatem możliwość dostępu do informacji o przebiegu rozprawy, a także o ogłoszeniu wyroku. Prawidłowo pouczono skarżącego o treści art. 141 § 2 ppsa, wobec czego jego zaniechanie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie od daty ogłoszenia wyroku nie znajduje uzasadnionych podstaw. Skarżący wiedział o obowiązku złożenia wniosku o uzasadnienie w przypadku oddalenia skargi, podobnie jak miał możliwość uzyskania wiedzy o oddaleniu skargi wyrokiem zapadłym 27 kwietnia 2022 r.
Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 86 § 1 ppsa.
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.